Thay thế nhân sự bằng AI: Sai lầm khiến nhiều doanh nghiệp tiếc nuối

Bình Minh
•
Thứ Năm, 02/07/2026

Trên thị trường tài chính, sự ưu ái của các nhà đầu tư đối với trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn đang tiếp diễn. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều người nghi ngờ liệu cơn sốt này có thể kéo dài hay không. Các doanh nghiệp cũng đang nhanh chóng thay đổi quan điểm rằng “AI có thể làm được mọi việc”, thay vào đó bắt đầu tuyển dụng trở lại nhân viên nhằm thúc đẩy sự phát triển của hoạt động kinh doanh.

Trí tuệ nhân tạo (AI). (Ảnh: Tống Bích Long/The Epoch Times)

Theo CNBC, gần đây hãng sản xuất ô tô Ford là một trong những công ty đã thay đổi chiến lược. Công ty đang tuyển dụng trở lại hàng trăm kỹ sư giàu kinh nghiệm để giải quyết các vấn đề về chất lượng mà hệ thống tự động hóa không thể xử lý.

Ông Charles Poon, Phó Chủ tịch phụ trách kỹ thuật phần cứng của Ford, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông rằng AI quả thực là một công cụ rất tuyệt vời, nhưng hiệu quả của nó hoàn toàn phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu được dùng để huấn luyện.

Các công ty khác cũng điều chỉnh kế hoạch tuyển dụng và chuyển sang coi trọng nguồn nhân lực hơn, bao gồm Ngân hàng Commonwealth của Úc (CBA) và tập đoàn phần mềm IBM.

Năm ngoái, CBA đã cắt giảm hơn 40 nhân viên chăm sóc khách hàng và thay thế bằng hệ thống trợ lý giọng nói AI. Tuy nhiên, hệ thống AI này không đáp ứng được các nhu cầu thực tế, khiến số lượng cuộc gọi yêu cầu hỗ trợ tăng vọt, buộc CBA phải rút lại quyết định sa thải nhân viên.

Trong một tuyên bố, Công đoàn ngành tài chính Úc cho biết việc buộc CBA phải hủy bỏ các quyết định sa thải này là một chiến thắng to lớn.

Theo báo cáo của Đài Phát thanh Truyền hình Úc (ABC) vào tháng 8/2025, CBA thừa nhận rằng khi công bố kế hoạch cắt giảm nhân sự, họ đã không cân nhắc đầy đủ tất cả các yếu tố kinh doanh liên quan, đồng thời thừa nhận lẽ ra họ nên đánh giá kỹ lưỡng hơn về các vị trí công việc cần thiết.

Tương tự, IBM cũng từng sử dụng AI để thay thế một phần chức năng của nhân viên. Hệ thống này xử lý được khoảng 94% các yêu cầu thông thường, nhưng không thể giải quyết 6% còn lại (bao gồm cả những tình huống liên quan đến các vấn đề đạo đức).

Sau đó, IBM tuyên bố sẽ tăng quy mô tuyển dụng các vị trí đầu vào tại Mỹ ở tất cả các bộ phận kinh doanh lên gấp 3 lần vào năm 2026.

Giám đốc Nhân sự của IBM, bà Nickle LaMoreaux, đặt câu hỏi tại Hội nghị thượng đỉnh Charter AI ở New York rằng từ 3-5 năm nữa sẽ ra sao nếu chúng ta không tiếp tục tuyển dụng nhân viên ở cấp độ đầu vào? Khi đó sẽ không còn nguồn nhân tài dự trữ; nguồn cung nhân lực sẽ cạn kiệt hoàn toàn.

Những trường hợp này xác nhận quan điểm của các nhà phân tích rằng việc cắt giảm nhân sự đồng thời với việc đưa AI vào nhiều hơn chưa chắc đã là con đường tốt nhất để thúc đẩy tăng trưởng kinh doanh.

Một báo cáo của Intuition Labs chỉ ra rằng nếu doanh nghiệp chỉ dành ngân sách cho việc dùng công nghệ thay thế con người, mà không đầu tư vào đào tạo hoặc nâng cao kỹ năng cho nhân viên, thì đội ngũ sẽ không được chuẩn bị đầy đủ để khai thác hiệu quả công nghệ AI.

Báo cáo cũng bổ sung rằng, điều đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp từng đẩy mạnh tự động hóa sau đó đã hối hận vì cắt giảm nhân sự, bởi chính họ đã sa thải những người chịu trách nhiệm giám sát hoạt động của AI.

Orgvue, một nền tảng chuyên về thiết kế tổ chức và quy hoạch nguồn nhân lực, cho biết trong một báo cáo rằng 39% lãnh đạo doanh nghiệp đã cắt giảm nhân viên sau khi triển khai AI. Tuy nhiên, trong nhóm các nhà quản lý này, có tới 55% thừa nhận rằng việc sa thải khi đó là một quyết định sai lầm.

Bà Jessica Zhang, Phó Chủ tịch cấp cao khu vực châu Á – Thái Bình Dương của nhà cung cấp giải pháp và dịch vụ nhân sự ADP, cho biết khi kết quả đầu ra của AI thiếu nhất quán, không chính xác hoặc khó áp dụng vào thực tế, các doanh nghiệp thường phải đưa sự giám sát của con người trở lại.

Bà nói thêm điều này có thể dẫn đến công việc bị lặp lại, quá trình ra quyết định chậm hơn và mức cải thiện năng suất bị thu hẹp.

Đồng thời, dữ liệu do công ty tư vấn nhân sự Robert Half cung cấp cho CNBC cho thấy, 32% các nhà quản lý tuyển dụng tại Mỹ cho biết họ từng hủy bỏ một vị trí tuyển dụng vì yếu tố AI, nhưng sau đó lại tuyển người trở lại cho chính vị trí đó hoặc một vị trí tương tự.

Đại học Công nghệ Capitol nhận định AI đang thay đổi môi trường làm việc, nhưng ngày càng rõ ràng rằng thay vì hoàn toàn thay thế công việc của con người, các doanh nghiệp đã nhận thấy giá trị lớn hơn ở mô hình hợp tác giữa con người và AI.

Tuần trước, Bloomberg đưa tin 3 năm qua, Ford đã tuyển dụng lại hàng trăm kỹ sư kỳ cựu để xử lý các vấn đề về chất lượng mà hệ thống tự động hóa không làm được. “Trí tuệ nhân tạo là công cụ tuyệt vời, nhưng nó chỉ tốt khi thông tin bạn dùng để huấn luyện nó tốt”, Charles Poon – Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật phần cứng của Ford cho biết.

Năm nay IBM cũng có kế hoạch tăng gấp 3 việc tuyển dụng lao động mới vào nghề tại Mỹ. “Nếu không tiếp tục tuyển người mới, chuyện gì sẽ xảy ra sau 3-5 năm tới? Sẽ không còn nhân lực kế cận nữa đâu”, Giám đốc Nhân sự IBM Nickle LaMoreaux phát biểu tại Hội nghị Charter AI Summit ở New York hồi tháng 2.