Các trung tâm dữ liệu AI đang thay đổi đời sống cộng đồng địa phương như thế nào?

Lý Âu
•
Thứ Hai, 17/08/2026

Khi nhu cầu năng lực tính toán AI bùng nổ, các trung tâm dữ liệu quy mô lớn đang nhanh chóng mở rộng từ những trung tâm công nghệ đến các khu vực nông thôn và vùng ngoại ô của Mỹ. Vậy chúng sẽ tác động như thế nào đến đời sống của các cộng đồng xung quanh? Chúng sẽ làm tăng nguồn thu thuế, tạo thêm việc làm? Hay chỉ mang đến cho người dân địa phương những phiền toái về nguồn nước, cung cấp điện và tiếng ồn?

(Ảnh minh họa: Gorodenkoff/ Shutterstock)

Trước hết, hãy tìm hiểu những điều kiện cần thiết để xây dựng một trung tâm dữ liệu: cốt lõi của việc xây dựng một trung tâm dữ liệu là đồng thời phải có đủ và ổn định điện, mạng, đất đai, năng lực làm mát và giấy phép của chính quyền. Trong đó, nút thắt lớn nhất của các trung tâm dữ liệu AI thường không phải là tòa nhà, mà là liệu điện có thể được kết nối đúng tiến độ hay không.

1. Điện: Vì vậy, nguồn cung cấp điện ổn định và quy mô lớn là điều kiện hàng đầu. Do máy chủ AI sử dụng một lượng lớn GPU, mật độ công suất của các tủ máy cao hơn nhiều so với các phòng máy điện toán đám mây truyền thống, nên có thể cần hệ thống làm mát bằng chất lỏng và thiết bị điện công suất lớn hơn, đồng thời cần lưới điện cao áp và trạm biến áp có khả năng cung cấp điện suốt ngày đêm.

2. Mạng: Phải kết nối trực tiếp với mạng cáp quang trục quốc gia hoặc quốc tế (Fiber Backbone), đồng thời phải có nhiều nhà cung cấp dịch vụ viễn thông (Carrier-Neutral) để dự phòng. Ngoài ra, càng gần các trung tâm người dùng chính, trung tâm tài chính hoặc các điểm trao đổi dữ liệu thì càng tốt, nhằm bảo đảm tốc độ truyền tải.

3. Nguồn nước: Các máy chủ công suất cao truyền thống cần một lượng lớn nước làm mát để tản nhiệt bằng phương pháp bay hơi, do đó phải nằm gần nguồn nước ổn định hoặc hệ thống cung cấp nước công nghiệp. Đồng thời, nước thải làm mát sau khi xả ra phải có hệ thống đường ống xả đạt chuẩn hoặc cơ sở tái chế, tái sử dụng.

4. Đất đai: Các trung tâm dữ liệu quy mô lớn thường cần hàng chục hecta đất, đồng thời phải dành sẵn không gian để mở rộng trong tương lai. Địa hình cần bằng phẳng, thoát nước tốt, tránh những khu vực có nguy cơ cao về lũ lụt, cháy rừng và động đất. Địa điểm nên gần đường giao thông, nhưng tốt nhất là cách xa khu dân cư để giảm tiếng ồn và tác động đến cảnh quan.

5. Quy định và chính sách: Vì cần có diện tích đất lớn, chính quyền địa phương phải cung cấp quy trình rõ ràng và nhanh chóng về chuyển đổi mục đích sử dụng đất (chẳng hạn chuyển đất nông nghiệp sang đất công nghiệp), cũng như thẩm định và cấp phép xây dựng. Nhiều khu vực đưa ra các chính sách miễn, giảm thuế kinh doanh, thuế tài sản hoặc thuế nhập khẩu thiết bị để thu hút đầu tư. Cuối cùng, dự án phải vượt qua đánh giá tác động môi trường liên quan đến tiếng ồn, nhiệt thải, khí thải từ máy phát điện diesel và tác động đến nguồn nước.

6. Nhân lực: Trong giai đoạn xây dựng cần có nhân viên kỹ thuật xây dựng dân dụng, điện, cơ khí, phòng cháy chữa cháy và mạng lưới. Trong giai đoạn vận hành cần kỹ thuật viên cơ sở hạ tầng, kỹ sư mạng, nhân viên an ninh mạng và bảo vệ. Tuy nhiên, số lượng việc làm lâu dài thường không nhiều như tại các nhà máy, dù yêu cầu kỹ thuật và mức lương nhìn chung cao hơn.

Từ những yêu cầu trên có thể thấy việc xây dựng các trung tâm dữ liệu có mối quan hệ mật thiết với cộng đồng địa phương, đồng thời dễ hình thành những “mối nguy tiềm ẩn lâu dài” sau đây.

1. Giá điện và chi phí sinh hoạt tăng mạnh

Các trung tâm dữ liệu AI là những cơ sở tiêu thụ năng lượng cao, hoạt động liên tục 24/7. Việc một lượng lớn trung tâm dữ liệu cùng kết nối vào lưới điện khiến hệ thống điện khu vực phải chịu áp lực nghiêm trọng. Các công ty điện lực địa phương thường chuyển chi phí nâng cấp cơ sở hạ tầng điện và trạm biến áp, có thể lên tới hàng chục tỷ USD, sang cho người sử dụng điện dân cư thông thường, khiến giá điện sinh hoạt tại những nơi tập trung nhiều trung tâm dữ liệu như Virginia và Pennsylvania tăng đáng kể.

2. Tranh giành nguồn nước và tác động đến nông nghiệp

Nhiều trung tâm dữ liệu được đặt tại những khu vực chịu áp lực về nguồn nước, trong khi hệ thống làm mát của chúng cần tiêu thụ một lượng lớn nước mỗi ngày. Tại các khu vực nông nghiệp, việc khai thác một lượng lớn nước ngầm không chỉ cạnh tranh với nhu cầu tưới tiêu của cây trồng mà còn khiến người dân lo ngại về an toàn nguồn nước sinh hoạt, từ đó gây ra nguy cơ đối với sản xuất lương thực và bảo vệ hệ sinh thái.

3. Thị trường đất đai biến động mạnh và quá trình công nghiệp hóa nông thôn

Các tập đoàn công nghệ và nhà phát triển bất động sản mua lượng lớn đất đai, khiến giá đất tại một số khu vực tăng vọt từ 5 đến 10 lần. Mặc dù một số chủ đất có thể hưởng lợi từ đó, giá đất quá cao khiến những nông dân truyền thống khó mở rộng sản xuất. Trong khi đó, những cánh đồng từng yên tĩnh nay dần bị bao quanh bởi các tòa nhà trung tâm dữ liệu khổng lồ màu xám, tháp điện cao thế và các tấm pin năng lượng mặt trời, làm thay đổi cảnh quan nông thôn.

4. Nguồn thu thuế đáng kể nhưng việc làm lâu dài lại không nhiều

Một trung tâm dữ liệu có diện tích khoảng 250.000 feet vuông có thể sử dụng khoảng 1.500 công nhân vào thời điểm xây dựng cao điểm, nhưng sau khi đi vào vận hành thường chỉ có khoảng 50 việc làm toàn thời gian, trong đó khoảng một nửa có thể là nhân viên của các nhà thầu.

Trên thực tế, các trung tâm dữ liệu AI không đơn thuần mang lại cho cộng đồng “phát triển” hay “phá hoại”. Điều này chủ yếu phụ thuộc vào địa điểm xây dựng, phương thức làm mát, nguồn năng lượng, cũng như việc chính quyền địa phương có thể yêu cầu doanh nghiệp gánh chịu đầy đủ chi phí cơ sở hạ tầng trước khi phê duyệt dự án hay không.