Sắc tố sẫm màu trong rau quả giúp cải thiện chức năng mạch máu

Thứ Bảy, 14/11/2026

Anthocyanin, sắc tố tạo nên màu xanh tím của việt quất và màu tím của mận, có lợi cho sức khỏe tim mạch ở nhiều nhóm người, kể cả người khỏe mạnh.

6 lợi ích sức khỏe đã được khoa học chứng minh của quả việt quất

*Việt quất, mận, nho tím và bắp cải tím đều giàu anthocyanin (Ảnh minh họa: Shutterstock)*

Những sắc tố tạo nên màu xanh tím của việt quất và màu tím của mận không chỉ làm cho trái cây thêm bắt mắt mà còn có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch. Các nghiên cứu cho thấy những hợp chất này, gọi là anthocyanin (sắc tố tự nhiên có trong thực vật), có thể giúp cải thiện chức năng mạch máu, kể cả ở người khỏe mạnh.

Một tổng quan gồm 83 nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ nhiều anthocyanin hơn có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch thấp hơn. Các thử nghiệm lâm sàng cũng gợi mở một cơ chế có thể giải thích lợi ích này: anthocyanin giúp cải thiện khả năng giãn nở của động mạch.

“Chúng tôi thực sự bất ngờ khi nhận thấy những tác động đáng kể này ở cả những người tham gia khỏe mạnh”, bà Aedín Cassidy, tác giả nghiên cứu và là người phụ trách lĩnh vực Dinh dưỡng và Y học dự phòng tại Đại học Queen’s Belfast, Bắc Ireland, chia sẻ với The Epoch Times.

Kết quả nghiên cứu

Bài Tổng quan này được đăng trên tập san The American Journal of Clinical Nutrition (Tập san Dinh dưỡng Lâm sàng Hoa Kỳ) tổng hợp kết quả từ hai nhóm nghiên cứu trên những người trưởng thành nhìn chung khỏe mạnh. Nhóm thứ nhất gồm 18 nghiên cứu đoàn hệ (theo dõi một nhóm người trong thời gian dài) với hàng trăm nghìn người tham gia. Nhóm thứ hai gồm 65 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (người tham gia được phân ngẫu nhiên vào nhóm can thiệp và nhóm đối chứng), có quy mô nhỏ hơn. Số người tham gia trung vị của các thử nghiệm này là 40, nghĩa là một nửa số thử nghiệm có không quá 40 người tham gia.

Các nghiên cứu đoàn hệ theo dõi người tham gia trong khoảng từ 4 – 24 năm. Lượng anthocyanin tiêu thụ hằng ngày chủ yếu được ước tính thông qua Bảng câu hỏi về chế độ ăn uống.

So với những người tiêu thụ ít anthocyanin thì nhóm thường xuyên tiêu thụ nhiều hơn có nguy cơ mắc bệnh tim mạch thấp hơn 26%. Nguy cơ mắc bệnh động mạch vành (bệnh ảnh hưởng đến các mạch máu nuôi tim) hoặc bị nhồi máu cơ tim không tử vong cũng thấp hơn 18%. Ngoài ra, nhóm này có nguy cơ mắc tiểu đường Loại 2 thấp hơn 11%, tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn 9% và mắc bệnh huyết áp cao thấp hơn 8%.

Tuy nhiên, nghiên cứu không ghi nhận mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa lượng anthocyanin tiêu thụ và nguy cơ đột quỵ.

Các số liệu này được rút ra từ những nghiên cứu quan sát. Loại nghiên cứu này chỉ xác định mối quan hệ giữa các yếu tố, chứ không thể chứng minh rằng yếu tố này trực tiếp gây ra yếu tố kia. Các nhà nghiên cứu đã tính đến ảnh hưởng của những yếu tố như tuổi và chỉ số khối cơ thể (BMI). Gần như mọi nghiên cứu còn tính đến cả chế độ ăn uống. Dù vậy, những yếu tố khác vẫn có thể lý giải các con số này, chẳng hạn những người ăn nhiều thực phẩm giàu anthocyanin vốn khỏe mạnh hơn ở những mặt khác.

Tìm hiểu sâu hơn về chức năng mạch máu

Các thử nghiệm ngẫu nhiên đánh giá tác động của thực phẩm, đồ uống, thực phẩm bổ sung giàu anthocyanin hoặc anthocyanin tinh chế đối với các chỉ dấu sức khỏe tim mạch và chuyển hóa. Liều anthocyanin được sử dụng trong các thử nghiệm từ 50 mg mỗi ngày trở lên. Một số thử nghiệm chỉ sử dụng một liều duy nhất, trong khi những thử nghiệm khác kéo dài vài tháng.

Nghiên cứu tổng quan cho thấy một số chỉ dấu sức khỏe tim mạch và chuyển hóa được cải thiện ở những người tham gia khỏe mạnh.

Chức năng mạch máu: Một liều anthocyanin duy nhất, từ khoảng 150 – 724 mg, giúp tăng khoảng 1,4 điểm phần trăm độ giãn mạch qua trung gian dòng chảy (FMD). Đây là chỉ số đo mức độ giãn nở của động mạch khi lưu lượng máu tăng lên, qua đó phản ánh chức năng của lớp nội mạc mạch máu. Chẳng hạn, mức tăng 1 điểm phần trăm có nghĩa là một động mạch trước đây giãn nở 5% thì nay giãn nở 6%. Khi bổ sung anthocyanin hằng ngày trong 4 – 12 tuần thì chỉ số FMD tăng khoảng 1,6 điểm phần trăm. “Vì mức tăng 1 điểm phần trăm của FMD có liên quan đến việc giảm 8 – 12% nguy cơ mắc bệnh tim mạch, nên những tác động này có ý nghĩa lâm sàng”, bà Cassidy cho biết.

Độ đàn hồi của động mạch: Nghiên cứu tổng quan cũng tìm thấy một số bằng chứng cho thấy độ cứng của động mạch giảm. Độ cứng này được đo bằng vận tốc sóng mạch, tức tốc độ làn sóng áp lực do mỗi nhịp tim tạo ra lan truyền trong động mạch. Sóng di chuyển nhanh hơn qua các động mạch cứng, nên vận tốc sóng mạch thấp hơn cho thấy mạch máu đàn hồi tốt hơn.

Insulin: Nồng độ insulin lúc đói (đo sau khi nhịn ăn từ 8 đến 12 tiếng) giảm nhẹ. Điều này có thể cho thấy cơ thể cần ít insulin hơn một chút để giữ đường huyết ở mức bình thường.

Tuy nhiên, nghiên cứu tổng quan không ghi nhận sự cải thiện có ý nghĩa thống kê về huyết áp, cholesterol, đường huyết hoặc chỉ số kháng insulin (mức độ tế bào giảm đáp ứng với insulin).

Nhóm nghiên cứu chỉ tập trung vào người trưởng thành khỏe mạnh, bởi những người đã mắc bệnh thường có phản ứng rõ rệt hơn với anthocyanin. Nếu gộp cả hai nhóm, sẽ khó đánh giá chính xác mức độ chế độ ăn giàu anthocyanin có thể góp phần phòng ngừa bệnh ở người khỏe mạnh.

Bác sĩ tim mạch Jayne Morgan, Phó chủ tịch phụ trách y khoa của Công ty Hello Heart và là người không tham gia vào nghiên cứu, chia sẻ với The Epoch Times rằng những kết quả này rất đáng khích lệ. Bà cho rằng nghiên cứu đã bước đầu xác định được những hợp chất cụ thể có thể giải thích các lợi ích sức khỏe vốn được ghi nhận ở rau quả.

“Tuy nhiên, mối liên hệ không đồng nghĩa với quan hệ nhân quả và tôi không cho rằng đây là lý do để mọi người tìm mua thực phẩm bổ sung anthocyanin”, bà nói.

Bác sĩ Deepak Bhatt, bác sĩ tim mạch và là Giáo sư Y học Tim mạch tại Trường Y khoa Icahn thuộc Mount Sinai, người cũng không tham gia vào nghiên cứu cho rằng để có câu trả lời xác đáng thì cần phải tiến hành một thử nghiệm quy mô lớn, kéo dài trong nhiều năm, theo dõi số ca nhồi máu cơ tim cũng như đột quỵ.

Tuy nhiên, những thử nghiệm về chế độ ăn như vậy rất khó thực hiện. Vì thế, “bằng chứng tốt nhất mà chúng ta có được vào lúc này có lẽ chính là những nghiên cứu như nghiên cứu này”, ông nhận định.

Anthocyanin có thể tác động đến mạch máu như thế nào?

Anthocyanin dường như giúp mạch máu tăng sản xuất và duy trì oxit nitric, một chất có tác dụng làm giãn mạch.

Các hợp chất thực vật này thúc đẩy hoạt động của enzyme sản xuất oxit nitric. Đồng thời, chúng làm giảm các phân tử oxy phản ứng (những phân tử chứa oxy có hoạt tính hóa học cao), vốn có thể làm suy giảm lượng oxit nitric nếu không được kiểm soát. Ngoài ra, anthocyanin có thể khiến tiểu cầu ít kết tụ hơn, qua đó góp phần hạn chế hình thành cục máu đông.

Anthocyanin thường được xếp vào nhóm chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, các chất chống oxy hóa có tác dụng trung hòa các gốc tự do trong máu, những tác nhân gây tổn thương tế bào, trong khi chỉ một lượng nhỏ anthocyanin được hấp thu vào máu. Thay vào đó, lợi ích của anthocyanin có thể đến từ quá trình phân giải chúng trong hệ tiêu hóa thành các chất chuyển hóa có kích thước nhỏ hơn. Những chất này đã được ghi nhận có mối quan hệ với sự cải thiện chức năng mạch máu ở người.

Cách bổ sung anthocyanin vào chế độ ăn

Để tăng lượng anthocyanin tiêu thụ, bạn có thể thêm các loại quả mọng vào bữa sáng hoặc chọn nho tím làm món ăn nhẹ.

“Trong một số nghiên cứu trên quy mô dân số, chúng tôi nhận thấy lợi ích ngay cả khi chỉ ăn 3 khẩu phần mỗi tuần”, bà Cassidy cho biết. “Tốt nhất là ăn một khẩu phần mỗi ngày. Tuy nhiên, nếu ăn cách ngày thì vẫn mang lại lợi ích đáng kể, miễn là bạn duy trì thói quen này trong khuôn khổ một chế độ ăn uống lành mạnh”.

Chuyên gia dinh dưỡng Melissa Mitri, người không tham gia nghiên cứu khuyến nghị nên ăn ít nhất một khẩu phần thực phẩm giàu anthocyanin mỗi ngày, đặc biệt là các loại quả mọng.

Một khẩu phần có thể gồm nửa cup đến một cup quả mọng như việt quất, mâm xôi đen, mâm xôi đỏ hoặc dâu tây; hoặc các loại thực phẩm khác như nho đỏ, nho tím, mận và bắp cải tím.

Không nhất thiết phải chọn rau quả tươi. Theo bà Cassidy, quả mọng đông lạnh và trái cây sấy khô vẫn giữ được hàm lượng anthocyanin cao.

Một số cách đơn giản để bổ sung anthocyanin vào chế độ ăn:

Trộn quả mọng tươi hoặc đông lạnh vào cháo yến mạch hoặc sữa chua không đường.
Ăn nho hoặc mận trong bữa trưa.
Thêm bắp cải tím thái sợi vào món salad hoặc salad trộn.
Dự trữ quả mọng đông lạnh để sử dụng khi không có quả tươi.

Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn đa dạng, phong phú các loại rau quả với nhiều màu sắc, thay vì phụ thuộc vào thực phẩm bổ sung hoặc chỉ tập trung tìm kiếm một loại thực phẩm được cho là “tốt nhất”.

Bác sĩ Morgan nhận định nghiên cứu này đưa ra “thêm một lý do thuyết phục để khuyến khích mọi người ăn nhiều loại thực phẩm có nguồn gốc thực vật, với màu sắc đa dạng”. Bà xem đây là một phần trong chiến lược tổng thể nhằm phòng ngừa bệnh tim mạch.