6 điều cần biết khi xung đột Iran bước sang mốc 1 tháng
- Ryan Morgan
- •
Một tháng đã trôi qua kể từ khi lực lượng Mỹ và Israel bất ngờ phát động cuộc tấn công phối hợp nhằm vào Iran, mở màn cho chiến dịch đang diễn ra mà quân đội Mỹ đặt tên là Cơn Thịnh nộ Sử thi.
Kể từ đó, các lực lượng Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào nhiều mục tiêu trên khắp khu vực, gây lo ngại cho thương mại quốc tế.
Tổng thống Donald Trump gần đây đề cập khả năng đạt được một thỏa thuận hòa bình, song chính quyền của ông cũng đang chuẩn bị thêm các phương án quân sự.
Dưới đây là tình hình sau 4 tuần giao tranh.
Các lãnh đạo quân sự, tình báo và chính trị Iran thiệt mạng
Các đòn tấn công mở màn của Mỹ – Israel vào ngày 28/2 bao gồm những cuộc không kích nhằm “chặt đầu” bộ máy lãnh đạo, với mục tiêu tiêu diệt nhiều quan chức cấp cao của Iran.
Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei, 86 tuổi, nhân vật đứng đầu hệ thống quyền lực của Iran, đã thiệt mạng trong các đòn tấn công ban đầu.
Con trai ông, Mojtaba Khamenei (56 tuổi), sau đó lên thay làm lãnh tụ tối cao. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết người kế nhiệm có thể đã bị biến dạng trong ngày đầu xung đột, song tình trạng cụ thể vẫn chưa rõ ràng.
Những lãnh đạo cấp cao khác thiệt mạng trong ngày đầu gồm Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh và Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Mohammad Pakpour. Israel cũng cho biết một quan chức tình báo cấp cao tên Saleh Asadi nằm trong số những người thiệt mạng, cùng hàng chục lãnh đạo quân sự và tình báo khác.
Ngày 17/3, một cuộc không kích của Israel đã khiến Ali Larijani thiệt mạng. Ông từng là cố vấn an ninh cấp cao của cố lãnh tụ Khamenei và là nhà đàm phán chủ chốt về chương trình hạt nhân Iran.
Đến ngày 26/3, lực lượng Israel tiếp tục tiêu diệt Chuẩn đô đốc Alireza Tangsiri, chỉ huy lực lượng hải quân của Vệ binh Cách mạng Iran.
Lực lượng Iran bị tổn thất nặng nhưng vẫn chiến đấu
Tính đến ngày 26/3, quân đội Mỹ cho biết đã tấn công hơn 10.000 mục tiêu tại Iran trong khuôn khổ chiến dịch.
Phía Israel cũng báo cáo hàng ngàn đòn tấn công khác trong tháng qua.
Ngoài việc nhắm vào các lãnh đạo cấp cao, Mỹ và Israel còn tìm cách phá hủy năng lực tấn công quân sự của Iran.
Tại cuộc họp nội các Nhà Trắng ngày 26/3, ông Hegseth cho biết hơn 150 tàu Iran đã bị đánh chìm, bao gồm cả tàu chiến cỡ lớn và nhiều tàu nhỏ có khả năng rải thủy lôi tại các tuyến đường chiến lược như Eo biển Hormuz.
Các chiến dịch cũng nhằm làm suy giảm số lượng tên lửa và máy bay không người lái của Iran. Lầu Năm Góc cho biết các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV của Iran đã giảm khoảng 90% so với thời điểm cao nhất, dù không nêu cụ thể số lượng bị phá hủy.
Trong khi đó, nhiều quốc gia trong khu vực vẫn phải đối mặt với hàng chục cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa mỗi ngày.
Một quan chức Lầu Năm Góc cho biết hơn 66% cơ sở sản xuất tên lửa, UAV và đóng tàu của Iran đã bị phá hủy hoặc hư hại.
Mạng lưới lực lượng ủy nhiệm của Iran nhập cuộc
Các đồng minh và lực lượng ủy nhiệm của Tehran đã nhanh chóng tham chiến.
Giao tranh dọc biên giới Israel – Lebanon gia tăng, khi Israel nối lại các cuộc đụng độ với Hezbollah, lực lượng được xem là đồng minh lâu năm của Iran.
Israel tiến hành hàng chục cuộc không kích và đột kích mặt đất nhằm vào các vị trí của Hezbollah, đồng thời xác nhận có binh sĩ thương vong.
Đáp lại, Hezbollah cũng phóng rocket và UAV vào Israel.
Tại Iraq, lực lượng Mỹ đang giao tranh với các nhóm dân quân thân Iran thuộc Lực lượng Huy động Nhân dân. Tướng Dan Caine cho biết Mỹ đã tiến hành không kích các nhóm này.
Trong khi đó, phong trào Houthi ở Yemen cũng đe dọa nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ.
Áp lực gia tăng đối với quân đội Mỹ
Sau nhiều tuần giao tranh, Lầu Năm Góc đã điều 2 nhóm tác chiến đổ bộ tới Trung Đông, mỗi nhóm có thể gồm tới 5.000 binh sĩ và thủy quân lục chiến, cùng máy bay chiến đấu và trực thăng.
Mỹ cũng điều thêm lực lượng từ Sư đoàn Dù 82, bao gồm Lữ đoàn tác chiến số 1.
Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết việc triển khai này nhằm tạo thêm các phương án dự phòng.
Phát biểu ngày 27/3 tại Pháp, ông Rubio nói Mỹ đang đi trước kế hoạch trong việc đạt mục tiêu quân sự và có thể hoàn thành mà không cần triển khai bộ binh.
“Chúng ta có thể đạt mọi mục tiêu mà không cần lực lượng mặt đất, nhưng luôn phải chuẩn bị để tổng thống có nhiều lựa chọn nhất,” ông nói.
13 quân nhân Mỹ thiệt mạng
Kể từ ngày 28/2, đã có 13 quân nhân Mỹ thiệt mạng.
Trong đó, 6 binh sĩ tử vong trong một cuộc tấn công bằng UAV vào trung tâm tác chiến tại cảng Shuaiba (Kuwait) ngày 1/3. Sáu quân nhân khác thiệt mạng khi máy bay tiếp dầu KC-135 rơi tại miền tây Iraq ngày 12/3.
Ngày 27/3, khoảng một chục binh sĩ Mỹ bị thương tại căn cứ không quân Prince Sultan (Ả Rập Xê Út).
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, hơn 300 binh sĩ đã bị thương, trong đó 273 người đã quay lại làm nhiệm vụ.
03 tiêm kích F-15E bị bắn rơi do nhầm lẫn trong giai đoạn đầu xung đột. 01 tiêm kích tàng hình F-35A bị hư hại trong chiến đấu ngày 19/3.
Ngoài ra, 10 UAV MQ-9 Reaper cũng đã bị bắn hạ.
Tàu sân bay USS Gerald R. Ford bị hư hại do hỏa lực ngày 12/3 và sau đó phải di chuyển tới Hy Lạp để sửa chữa.
Đàm phán hòa bình tiếp diễn
Tại một hội nghị đầu tư Mỹ – Ả Rập ở Miami ngày 27/3, đặc phái viên Steve Witkoff cho biết các cuộc họp về xung đột Iran có thể diễn ra trong tuần.
Ông xác nhận đã chuyển tới Iran một đề xuất 15 điểm nhằm chấm dứt xung đột.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho rằng các thông điệp từ Washington “không được xem là đàm phán”.
Trong những ngày gần đây, ông Trump nhấn mạnh tiến triển trong đàm phán và cho biết Iran đã đề nghị cho phép 10 tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz như một thiện chí.
Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo hậu quả sẽ nghiêm trọng hơn nếu không đạt được thỏa thuận sớm.
Các nỗ lực đàm phán diễn ra trong bối cảnh Iran tấn công các cơ sở nhiên liệu tại Vịnh Ba Tư và hoạt động thương mại qua Eo biển Hormuz—nơi vận chuyển khoảng 25% lượng dầu đường biển toàn cầu—bị đe dọa.
Giá xăng tại Mỹ đã tăng trung bình 1 USD mỗi gallon kể từ khi xung đột bắt đầu.
Ngày 21/3, ông Trump đưa ra tối hậu thư 48 giờ yêu cầu Iran mở lại hoàn toàn Eo biển Hormuz, nếu không sẽ đối mặt với các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng. Iran đáp trả bằng cảnh báo đóng eo biển và tấn công các cơ sở năng lượng cũng như nhà máy khử mặn trong khu vực.
Sau đó, thời hạn này được lùi đến ngày 6/4.
Xem thêm
Từ khóa Iran đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran Israel tấn công Iran Mỹ tấn công Iran
