Sau khi được Tổng thống Mỹ Donald Trump phê chuẩn xuất khẩu gần hai tháng, kế hoạch bán chip AI H200 của Nvidia sang Trung Quốc đã rơi vào tình trạng đình trệ do vướng phải quá trình rà soát an ninh quốc gia.

Ảnh chip Nvidia. (Ảnh: Shutterstock)

Theo Financial Times, mặc dù vào tháng 12 năm ngoái, Tổng thống Trump đã đạt được một thỏa thuận mang tính đột phá với Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân), song hiện nay Bộ Ngoại giao Mỹ đang thúc đẩy việc siết chặt quy trình thẩm tra, khiến giấy phép bán hàng vẫn chưa được cấp.

Tháng 1 năm nay, Bộ Thương mại Mỹ đã nới lỏng các hạn chế đối với việc xuất khẩu chip H200 sang Trung Quốc, nhưng đồng thời yêu cầu Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng và Bộ Năng lượng tiến hành rà soát liên bộ đối với các giấy phép. Nguồn tin am hiểu cho biết, dù Bộ Thương mại đã hoàn tất phân tích, Bộ Ngoại giao vẫn kiên quyết áp đặt các điều kiện nghiêm ngặt hơn nhằm ngăn chặn nguy cơ chip bị sử dụng theo cách gây tổn hại đến an ninh quốc gia Mỹ.

Lập trường này khiến Nvidia tỏ ra thất vọng, và một số nhà cung ứng đã tạm dừng sản xuất các linh kiện then chốt do tiến độ xét duyệt kéo dài.

Thỏa thuận này (cũng áp dụng cho đối thủ AMD) đưa ra những tiêu chuẩn chưa từng có tiền lệ, bao gồm: chính phủ Mỹ sẽ thu 25% doanh thu từ hoạt động bán chip; yêu cầu một nửa tổng sản lượng xuất xưởng phải được cung ứng cho khách hàng Mỹ; toàn bộ chip phải được các phòng thí nghiệm bên thứ ba đặt tại Mỹ kiểm tra bắt buộc, đồng thời phải nộp báo cáo chi tiết về mục đích sử dụng cuối cùng nhằm bảo đảm chip không bị sử dụng để tài trợ cho quân đội Trung Quốc.

Ông Chris McGuire, chuyên gia nghiên cứu cao cấp về Trung Quốc và công nghệ mới nổi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR), nhận định:

“Bộ Ngoại giao có chuyên môn sâu trong việc đánh giá liệu các công ty Trung Quốc sẽ sử dụng những con chip này như thế nào để hỗ trợ cho lĩnh vực quốc phòng và tình báo. Nếu Bộ Ngoại giao nêu ra lo ngại về an ninh quốc gia, điều đó cho thấy các giấy phép này tiềm ẩn những rủi ro thực sự và nghiêm trọng”.

“Phớt lờ những lo ngại này là hành động thiếu trách nhiệm”, ông McGuire nói thêm. Trước đây, ông từng là chuyên gia cao cấp về kiểm soát xuất khẩu tại Bộ Ngoại giao Mỹ.

Trong khi đó, Bắc Kinh vừa theo dõi sát tiến trình cấp phép của phía Mỹ, vừa chỉ đạo các cơ quan quản lý hạn chế doanh nghiệp mua chip trong hạn ngạch cho phép. Ngoài ra, các điều khoản trong giấy phép xuất khẩu của Mỹ còn cấm các tập đoàn công nghệ Trung Quốc triển khai chip H200 tại các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài, điều này sẽ giáng đòn mạnh vào tham vọng mở rộng toàn cầu của Alibaba và ByteDance.

Hiện tại, Giám đốc điều hành AMD Lisa Su cũng xác nhận rằng chip MI325X của hãng đang trong quá trình chờ Mỹ cấp phép. Đối với Nvidia, việc có thể quay trở lại thị trường Trung Quốc — được cho là có giá trị tiềm năng khoảng 50 tỷ USD mỗi năm (con số 7.490 tỷ USD trong bản gốc là cách diễn đạt tham chiếu tổng tài sản năm 2025) — vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào cuộc đấu cuối cùng tại Washington.

Lý Ngọc t/h