Đảng Dân chủ có thể luận tội ông Trump lần ba nhưng chưa đủ phiếu để phế truất

Chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 giúp Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội, mở ra khả năng luận tội Tổng thống Donald Trump lần thứ ba từ tháng 1/2027. Tuy nhiên, với ít nhất 54 ghế tại Thượng viện theo kết quả được ghi nhận ngày 4/11, phe Dân chủ vẫn thiếu số phiếu cần thiết để tự mình phế truất ông Trump nếu toàn bộ 100 thượng nghị sĩ tham dự xét xử. Dù có đủ quyền lực để khởi động thủ tục luận tội tại Hạ viện, Đảng Dân chủ vẫn chưa chính thức quyết định thực hiện và cần thêm sự ủng hộ tại Thượng viện để kết tội tổng thống.

Chiến thắng của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11/2026 đã làm thay đổi cán cân quyền lực tại Washington, đồng thời mở ra khả năng Tổng thống Trump phải đối mặt với một cuộc luận tội lần thứ ba. Theo Reuters và Fox News, Đảng Dân chủ đã giành quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện, chấm dứt thế đa số của Đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này tạo điều kiện để phe Dân chủ thúc đẩy các cuộc điều tra đối với chính quyền ông Trump và xem xét sử dụng quyền luận tội theo Hiến pháp Hoa Kỳ. Tuy nhiên, khả năng tiến hành luận tội và khả năng phế truất tổng thống là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau về mặt pháp lý.

Theo Hiến pháp Hoa Kỳ, Hạ viện có thẩm quyền duy nhất trong việc đưa ra các điều khoản luận tội đối với tổng thống, trong khi Thượng viện chịu trách nhiệm tổ chức phiên xét xử và quyết định kết tội hoặc tuyên trắng án. Để thông qua nghị quyết luận tội tại Hạ viện, các dân biểu chỉ cần đạt đa số thường. Trong trường hợp toàn bộ 435 ghế đều có người đảm nhiệm và tất cả dân biểu tham gia biểu quyết, ngưỡng cần thiết là 218 phiếu. Vì vậy, nếu duy trì được đa số và có đủ sự đồng thuận trong nội bộ, Đảng Dân chủ có thể thông qua các điều khoản luận tội mà không cần sự ủng hộ của Đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, việc Hạ viện thông qua nghị quyết luận tội không đồng nghĩa với việc tổng thống bị cách chức.

Quyết định phế truất tổng thống thuộc thẩm quyền của Thượng viện và đòi hỏi sự đồng thuận của ít nhất hai phần ba số thượng nghị sĩ hiện diện tại phiên xét xử. Nếu toàn bộ 100 thượng nghị sĩ tham dự, phải có tối thiểu 67 phiếu tán thành kết tội. Điều này có nghĩa là ngay cả khi Đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện Quốc hội, họ vẫn không đương nhiên có đủ số phiếu để loại ông Trump khỏi chức vụ. Nếu không đạt ngưỡng hai phần ba, tổng thống sẽ được tuyên trắng án trong thủ tục luận tội và tiếp tục tại chức.

Theo số liệu Ballotpedia công bố sáng 4/11/2026, với kết quả vẫn đang được cập nhật, phe Dân chủ đã giành ít nhất 54 ghế tại Thượng viện, trong khi phe Cộng hòa có 44 ghế và hai ghế còn lại chưa được xác định. Fox News cũng ghi nhận phe Dân chủ đã giành quyền kiểm soát Thượng viện. Với 54 ghế hiện được ghi nhận, phe Dân chủ vẫn thiếu 13 phiếu so với ngưỡng 67 phiếu cần thiết để kết tội tổng thống trong trường hợp toàn bộ thượng nghị sĩ tham dự phiên xét xử. Ngay cả khi giành thêm cả hai ghế chưa có kết quả, phe Dân chủ cũng chỉ đạt 56 ghế, vẫn thiếu 11 phiếu. Do đó, nếu tất cả 100 thượng nghị sĩ đều tham dự và bỏ phiếu, Đảng Dân chủ sẽ không thể tự mình phế truất ông Trump mà không có sự ủng hộ từ một số thượng nghị sĩ Cộng hòa.

Những số liệu trên cũng cho thấy sự khác biệt quan trọng giữa quyền kiểm soát Thượng viện và khả năng kết tội tổng thống. Đa số thường cho phép Đảng Dân chủ nắm quyền tổ chức hoạt động của Thượng viện, nhưng không đủ để thông qua một phán quyết kết tội trong thủ tục luận tội khi toàn bộ 100 thượng nghị sĩ hiện diện. Nếu tất cả nghị sĩ thuộc phe Dân chủ bỏ phiếu kết tội, họ vẫn cần sự ủng hộ từ bên ngoài phe mình để đạt ngưỡng hiến định. Tuy nhiên, số phiếu thực tế cần thiết phụ thuộc vào số thượng nghị sĩ hiện diện tại phiên xét xử, và kết quả bầu cử cuối cùng vẫn có thể thay đổi quy mô đa số của Đảng Dân chủ.

Về thời điểm, Quốc hội khóa 120 dự kiến bắt đầu nhiệm kỳ vào ngày 3/1/2027, theo quy định của Tu chính án thứ 20 của Hiến pháp Hoa Kỳ. Từ thời điểm này, các dân biểu và thượng nghị sĩ mới đắc cử sẽ chính thức đảm nhiệm chức vụ, tạo điều kiện để Đảng Dân chủ sử dụng quyền lực của phe đa số nhằm tiến hành điều tra, triệu tập nhân chứng và xem xét những vấn đề liên quan đến chính quyền ông Trump. Tuy nhiên, việc có được quyền kiểm soát Quốc hội không đồng nghĩa với việc thủ tục luận tội sẽ tự động được khởi động.

Khả năng luận tội lần thứ ba cũng không gặp trở ngại từ hai cuộc luận tội trước đây, bởi Hiến pháp Hoa Kỳ không quy định giới hạn số lần một tổng thống có thể bị luận tội. ông Trump từng bị Hạ viện luận tội lần thứ nhất vào ngày 18/12/2019 với các cáo buộc lạm dụng quyền lực và cản trở Quốc hội, và lần thứ hai vào ngày 13/1/2021 với cáo buộc kích động nổi loạn. Trong cả hai trường hợp, Thượng viện đều không đạt đủ số phiếu để kết tội, lần lượt tuyên trắng án vào ngày 5/2/2020 và 13/2/2021. Vì vậy, về nguyên tắc hiến định, ông Trump vẫn có thể tiếp tục bị luận tội nếu Hạ viện thông qua những điều khoản luận tội mới.

Tuy nhiên, cho đến ngày 4/11/2026, chưa có căn cứ để khẳng định ban lãnh đạo Đảng Dân chủ đã chính thức quyết định tiến hành luận tội ông Trump lần thứ ba. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện, dân biểu Hakeem Jeffries, từng tuyên bố không loại trừ khả năng này, nhưng cũng chưa cam kết sẽ thực hiện. Trong cuộc phỏng vấn với ABC News ngày 13/9/2026, ông Jeffries nhấn mạnh rằng các quyết định liên quan đến trách nhiệm giải trình của chính quyền phải dựa trên việc xem xét sự thật, áp dụng pháp luật và tuân thủ Hiến pháp. Phát biểu này cho thấy luận tội vẫn là một lựa chọn chính trị và pháp lý, chứ chưa phải một kế hoạch đã được công bố chính thức.

Theo ABC News ngày 4/11, các nhà lập pháp Dân chủ đang xem xét nhiều hướng hành động khi chuẩn bị tiếp quản Hạ viện, bao gồm khôi phục vai trò giám sát của Quốc hội, điều tra hoạt động của chính quyền và theo đuổi những ưu tiên lập pháp liên quan đến chi phí sinh hoạt, chăm sóc y tế và thuế quan. Vấn đề luận tội cũng được đề cập, nhưng chưa có sự đồng thuận về việc có nên đặt thủ tục này lên hàng đầu hay không. Dân biểu Jamie Raskin, người có thể trở thành chủ tịch Ủy ban Tư pháp Hạ viện, coi luận tội là một công cụ hiến định quan trọng, đồng thời thừa nhận rằng các thủ tục luận tội tiêu tốn nhiều thời gian và nguồn lực chính trị.

Chiến thắng của Đảng Dân chủ cũng có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với hai năm còn lại trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump. Reuters nhận định Quốc hội mới có thể gia tăng hoạt động điều tra đối với chính quyền, các thành viên gia đình và những người thân cận với tổng thống. Trong khi đó, đa số Dân chủ tại Thượng viện có quyền ngăn chặn các đề cử nhân sự của ông Trump, còn Hạ viện có thể cản trở những dự luật mà phe Cộng hòa muốn thông qua. Về phía tổng thống, ông Trump vẫn duy trì quyền phủ quyết đối với các dự luật được Quốc hội thông qua. Những thay đổi này có thể dẫn đến tình trạng đối đầu giữa nhánh hành pháp và nhánh lập pháp, dù không nhất thiết kéo theo một cuộc luận tội.

Một yếu tố quan trọng khác là cơ sở pháp lý của bất kỳ cuộc luận tội nào trong tương lai. Điều II, Khoản 4 của Hiến pháp Hoa Kỳ quy định tổng thống có thể bị luận tội và cách chức vì tội phản quốc, nhận hối lộ hoặc những hành vi thuộc phạm trù high Crimes and Misdemeanors, thường được diễn giải là các hành vi vi phạm nghiêm trọng liên quan đến việc thực thi chức vụ công. Vì vậy, nếu muốn thúc đẩy luận tội lần thứ ba, các nhà lập pháp phải xác định những hành vi cụ thể, xây dựng các điều khoản luận tội và giành đủ sự ủng hộ để thông qua tại Hạ viện. Những cáo buộc hoặc nghi vấn đang được thảo luận không thể mặc nhiên được coi là hành vi vi phạm đã được chứng minh.

Như vậy, kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra điều kiện chính trị để Đảng Dân chủ xem xét luận tội Tổng thống Trump lần thứ ba khi Quốc hội mới bắt đầu hoạt động vào tháng 1/2027. Tuy nhiên, với ít nhất 54 ghế tại Thượng viện theo kết quả được ghi nhận sáng 4/11, phe Dân chủ chưa có đủ số phiếu để tự mình kết tội và phế truất tổng thống nếu toàn bộ 100 thượng nghị sĩ tham dự phiên xét xử. Hai vấn đề quan trọng vẫn chưa được xác định là liệu ban lãnh đạo Đảng Dân chủ có chính thức lựa chọn thủ tục luận tội hay không, và liệu họ có thể giành đủ sự ủng hộ tại Thượng viện nếu Hạ viện tiến hành luận tội. Những thông tin đã được xác nhận cho thấy một cuộc luận tội mới là khả thi về mặt hiến định, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận thủ tục này chắc chắn sẽ diễn ra hoặc có thể dẫn đến việc ông Trump bị phế truất trước khi kết thúc nhiệm kỳ.