Mỹ phát cảnh báo về túi khí do công ty Trung Quốc sản xuất sau nhiều ca tử vong

Lâm Yến
•
Thứ Sáu, 10/07/2026

Tháng 10/2023, vào một đêm mưa lớn, chiếc Chevrolet Malibu do Kang Eui Seok điều khiển mất lái trên một tuyến đường ở bang Texas, trượt ngang qua hai làn xe rồi đâm vào một chiếc bán tải. Cú va chạm kích hoạt túi khí, nhưng thay vì bảo vệ, nó đã bắn tung những mảnh kim loại, xé toạc phần xương hàm dưới của anh.

Ảnh minh họa: Túi khí ô tô bung ra khi xảy ra va chạm mạnh. (Nguồn: Erman Gunes/Shutterstock)

Điều tra sau đó cho thấy túi khí trên chiếc Malibu này được mua trên eBay và do đại lý xe cũ ở Texas – nơi bán chiếc xe cho anh – lắp đặt. Khi tai nạn xảy ra, kim loại văng từ bộ phận bên trong túi khí đã găm thẳng vào mặt Kang. May mắn là anh sống sót.

Theo kết quả điều tra, cụm túi khí trên chiếc Malibu này chứa một bộ phận nguy hiểm.. Kể từ năm 2023, các túi khí sử dụng bộ phận này đã khiến ít nhất 10 người thiệt mạng tại Mỹ. Ngoài ra còn có 3 người bị thương nặng, trong đó vụ việc gần đây nhất xảy ra vào tháng 6 năm nay tại thành phố Louisville, bang Kentucky.

Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ (NHTSA) hiện đang nỗ lực ngăn chặn thêm các trường hợp tử vong và thương tích do loại bộ phận nguy hiểm này. NHTSA cho biết những bộ phận liên quan có liên quan đến Công ty Jilin Province Detiannuo Safety Technology, có trụ sở tại tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc, thường gọi tắt là DTN.

Tháng 4 vừa qua, NHTSA ban hành quyết định cấm bán và cấm nhập khẩu các cụm bơm túi khí (airbag inflator) mang số hiệu linh kiện của DTN. Theo kết luận điều tra, những bộ phận này không chỉ không bảo vệ tài xế và hành khách trong va chạm, mà còn tạo ra nguy cơ tử vong hoặc chấn thương nghiêm trọng. Trong tai nạn, thay vì bơm khí đúng cách để đỡ người lái, các cụm bơm này có thể phát nổ như lựu đạn, phóng mảnh kim loại vào ngực, cổ, mắt và mặt người ngồi trong xe.

NHTSA nhận định các cụm bơm này nhiều khả năng được nhập lậu vào Mỹ, sau đó lắp vào vỏ túi khí rồi bán trên mạng dưới dạng linh kiện thay thế “hậu mãi” (aftermarket). Cơ quan này đã yêu cầu “mọi nhà sản xuất liên quan, kể cả các nhà nhập khẩu” phải tiến hành thu hồi toàn bộ các cụm bơm mang dấu hiệu DTN.

Trong thư hồi đáp NHTSA hồi tháng 4, DTN khẳng định họ “không kinh doanh tại Mỹ” và cho rằng các linh kiện in số hiệu liên quan tới công ty là “hàng giả do đơn vị khác sản xuất”. NHTSA không bác bỏ khả năng hàng giả, nhưng nhấn mạnh rằng bất kể thật hay giả, những sản phẩm này “đang gây ra nguy cơ rất cụ thể và hiện hữu đối với người dân Mỹ”.

Cụm bơm túi khí mang dấu DTN đã khiến nhiều người tử vong

DTN được thành lập năm 2009 và sản xuất và phân phối cụm bơm túi khí trong nhiều năm. Theo hồ sơ công ty nộp cho cơ quan quản lý Mỹ, DTN hiện có 29 nhân viên và chỉ riêng năm 2025 đã sản xuất 16.000 cụm túi khí thuộc nhiều dòng khác nhau.

Giới chức giao thông Mỹ cho biết các cụm bơm túi khí bị nghi gây chết người nhiều khả năng được sản xuất trong hai năm 2021–2022, và trên vỏ đều in logo DTN. Từ 2024–2025, NHTSA liên tục tiếp nhận các báo cáo về những vụ nổ túi khí chết người được cho là liên quan tới cụm bơm mang dấu DTN.

Nạn nhân bao gồm một nữ sinh 17 tuổi tại bang Utah, bị túi khí phát nổ trong chiếc xe là quà sinh nhật do mẹ tặng; một giáo viên tiếng Anh trung học ở Oklahoma; một nam thanh niên 20 tuổi tại Mississippi; và một người đàn ông ở Arizona tử vong trong tai nạn, với kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy ở cổ có một mảnh kim loại lớn khắc số hiệu DTN.

Tháng 6 vừa qua, tòa án tại Nam Florida xét xử vụ tai nạn khiến chàng trai 22 tuổi Destiny Byassee thiệt mạng. Trước phiên xử, DTN tìm cách đổ trách nhiệm cho các bên khác, nhưng đến khi chính thức mở phiên tòa, công ty này không cử đại diện ra tranh tụng. Cuối cùng, bồi thẩm đoàn tuyên phán quyết buộc DTN bồi thường cho gia đình Byassee tổng cộng 603 triệu USD, gồm cả bồi thường thiệt hại và phạt mang tính răn đe.

Byassee lái một chiếc xe cũ, trong đó túi khí đã được thay bằng linh kiện phụ tùng giả mạo. Trong một cú va chạm nhẹ, túi khí bung ra, cụm bơm bên trong phát nổ như một quả lựu đạn, các mảnh vỡ sắc nhọn cắt vào cổ khiến anh tử vong tại chỗ.

Theo dữ liệu hiện có, các túi khí có vấn đề đến nay tập trung chủ yếu trên các xe Chevrolet Malibu và Hyundai Sonata – ít nhất 9 cụm bơm thay thế đã được lắp trên xe Malibu cũ và 3 cụm trên các xe Sonata cũ.

Thị trường xám túi khí: hàng giả, hàng lậu khó kiểm soát

Về nguyên tắc, túi khí là thiết bị cứu mạng. Nhưng khi các linh kiện thay thế được lắp đặt tùy tiện trên xe cũ, nhất là khi nguồn gốc, xuất xứ không rõ, chúng có thể trở thành mối nguy hiểm trực tiếp cho người lái. Nhiều phụ tùng giả mạo còn bị cố tình dán logo, số hiệu của hãng xe Mỹ để đánh lừa người dùng, rồi được rao bán tràn lan trên các sàn thương mại điện tử mà người mua không hề hay biết.

Trong các vụ tai nạn đã được ghi nhận, những cụm bơm túi khí thay thế mang dấu DTN đều được lắp trên xe đã qua sử dụng. Các linh kiện này không phải do hãng xe cung cấp mà được mua từ thị trường bên ngoài, gồm cả các sản phẩm được bán trên eBay và Facebook Marketplace.

Giám đốc NHTSA Jonathan Morrison nói với Wall Street Journal rằng bình thường các hãng xe có thể truy xuất tương đối dễ dàng nguồn gốc và đường nhập khẩu của linh kiện có vấn đề. Nhưng trong trường hợp những cụm bơm túi khí kém chất lượng này, “gần như không tồn tại hồ sơ cho biết ai đã đưa chúng vào Mỹ và phân phối bằng cách nào”.

Theo ông, điều tra cho thấy một số cụm bơm túi khí bị giấu trong kiện hàng chứa đồ chơi, mô hình nhà búp bê… để qua mặt hải quan rồi mới được đưa ra thị trường phụ tùng sau đó.

Ông Morrison cho biết, với loại túi khí hậu mãi mang dấu DTN này, hình thức thu hồi truyền thống – dựa trên danh sách xe bị ảnh hưởng – hầu như không thể thực hiện, bởi không có bất cứ dữ liệu đầy đủ nào về số lượng và chủng loại xe đã lắp đặt linh kiện. Các tài liệu nội bộ mà Wall Street Journal tiếp cận cho thấy cơ quan chức năng phải “đánh từng con chuột” trong mạng lưới cung ứng xám phức tạp để lần ra những xe có nguy cơ, giống như trò chơi “đập chuột” chỉ biết mục tiêu khi nó nhô lên.

Ông thừa nhận NHTSA “chưa từng đối mặt với một thách thức như vậy”, và nói cơ quan đang phải áp dụng đồng thời nhiều biện pháp để xử lý, bởi loại túi khí này “gây ra mức rủi ro tử vong và chấn thương cực kỳ cao trong các vụ va chạm”.

Công tố viên liên bang Ellis Boyle thuộc khu Đông Bắc Carolina – phụ trách điều tra một vụ nhân viên Sở Giao thông bang tham gia bán túi khí giả mạo – nói thẳng: “Điều đáng lo nhất là có rất nhiều người tiêu dùng sẽ vô tình mua phải những ‘quả bom’ này và lắp chúng ngay trước mặt mình, trong cột vô‑lăng.”

Túi khí bán trên nền tảng điện tử: khó phân biệt thật giả

Các quan chức và chuyên gia ngành ô tô cho hay việc quản lý túi khí bán trên thị trường phụ tùng hậu mãi còn rất lỏng lẻo. Trong bối cảnh kẻ làm giả có thể dễ dàng dùng mạng Internet để rao bán linh kiện, hiện không ai nắm được có bao nhiêu xe cũ đang sử dụng túi khí mang linh kiện DTN.

Về mặt kỹ thuật, nếu túi khí đã bung trong một vụ va chạm, xe chỉ có thể chạy an toàn trở lại sau khi túi khí được thay thế đúng chuẩn. Các hãng sản xuất xe cung cấp linh kiện thay thế đã được chứng nhận. Nhưng theo hồ sơ tòa án và phỏng vấn quan chức cùng đại diện các hãng, túi khí giả trên các trang như eBay, Facebook Marketplace được bán với giá chỉ khoảng 100 USD – bằng một phần mười giá linh kiện chính hãng.

eBay cho biết họ đang “nỗ lực ngăn chặn và gỡ bỏ” các rao bán sản phẩm không an toàn, cấm bán hàng giả và đang hợp tác với NHTSA trong cuộc điều tra. Meta, công ty chủ quản Facebook, nói quy định giao dịch của họ cấm mua bán nhiều loại phụ tùng ô tô, trong đó có túi khí. Amazon tuyên bố cấm hoàn toàn giao dịch túi khí và linh kiện túi khí trên nền tảng của mình.

Theo tài liệu mà Wall Street Journal thu thập, sau khi phát hiện cụm bơm mang dấu DTN trên thị trường, điều tra viên đã yêu cầu eBay và Meta cung cấp thông tin người bán, đồng thời lần theo dấu người mua. NHTSA đã gửi thư cảnh báo tới những người được cho là đã mua các bộ phận bơm túi khí nguy hiểm này.

Chủ xe cần làm gì để tự bảo vệ?

NHTSA kêu gọi chủ xe cũ và người mua xe qua sử dụng phải tìm hiểu kỹ lịch sử phương tiện, và bảo đảm túi khí trên xe sử dụng cụm bơm nguyên bản, được nhà sản xuất chứng nhận hoặc phê duyệt. Những người không rõ lịch sử xe nên chủ động xin báo cáo lịch sử xe (vehicle history report).

Công ty Carfax hiện cho phép chủ xe tra cứu miễn phí số VIN để kiểm tra xem xe của họ có từng gặp tai nạn tới mức túi khí bung hay không, từ đó đánh giá rủi ro. NHTSA khuyến cáo, nếu xe từng xảy ra va chạm khiến túi khí bung kể từ năm 2020 mà không được sửa chữa tại đại lý chính hãng, xe cần được kiểm tra gấp. Nếu túi khí đã từng bung, xe nên được một thợ uy tín kiểm tra ngay để bảo đảm túi khí trên xe là linh kiện hợp pháp, tương đương túi khí nguyên bản.

Cơ quan này cảnh báo, nếu phát hiện xe đang sử dụng cụm bơm kiểu DTN hoặc linh kiện tương tự, chủ xe tuyệt đối không được tiếp tục điều khiển xe cho tới khi túi khí được thay thế bằng linh kiện chính hãng.

NHTSA nhắc rằng nếu nghi ngờ xe mình có túi khí khả nghi, chủ xe nên liên hệ văn phòng điều tra của Bộ An ninh Nội địa (HSI) hoặc văn phòng FBI địa phương để báo tin, hoặc gửi khiếu nại trực tuyến tới Trung tâm Điều phối Quyền Sở hữu Trí tuệ Quốc gia (NIPCC). Ngoài ra, chủ xe có thể liên hệ NHTSA qua trang web hoặc gọi đường dây nóng an toàn xe cơ giới 888‑327‑4236, từ thứ Hai đến thứ Sáu, từ 8 giờ sáng đến 8 giờ tối, theo giờ miền Đông.