Vào thứ Tư (18/3), Nhà Trắng cho biết nhằm ổn định tác động của cuộc chiến Iran đối với thị trường dầu mỏ, Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố tạm thời đình chỉ thực thi một đạo luật vận tải biển lâu đời của Mỹ trong thời hạn 60 ngày.

Ảnh chụp một trạm xăng ở Elkridge, Maryland, vào tháng 11 năm 2025. (Madalina Kilroy/The Epoch Times)

Đạo luật Jones (Jones Act) đã tồn tại hơn một thế kỷ. Việc miễn trừ đạo luật này sẽ đảm bảo trong ngắn hạn các mặt hàng năng lượng và nông sản có thể lưu thông tự do giữa các cảng của Mỹ, đồng thời ứng phó với tình trạng giá một số nguyên liệu quan trọng tăng vọt.

Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết trong một tuyên bố rằng, “biện pháp miễn trừ này sẽ cho phép các nguồn tài nguyên quan trọng như dầu mỏ, khí đốt tự nhiên, phân bón và than đá được tự do vận chuyển đến các cảng của Mỹ trong vòng 60 ngày.”

Bà Leavitt cũng nhấn mạnh chính quyền Trump “vẫn cam kết tiếp tục tăng cường các chuỗi cung ứng then chốt của chúng ta.”

Tuyên bố của Nhà Trắng nêu rõ: “Quyết định ban hành lệnh miễn trừ Đạo luật Jones trong 60 ngày của Tổng thống Trump là một biện pháp bổ sung nhằm giảm bớt biến động ngắn hạn của thị trường dầu mỏ, trong khi quân đội Mỹ tiếp tục thực hiện ‘Chiến dịch Cơn thịnh nộ sử thi’ để đạt được các mục tiêu.”

Đạo luật Jones được ký ban hành vào năm 1920 bởi Tổng thống Woodrow Wilson. Luật này quy định rằng các tàu vận chuyển hàng hóa giữa các cảng của Mỹ phải được đóng tại Mỹ, treo cờ Mỹ và phần lớn thuộc sở hữu của các công ty Mỹ. Quy định này đã hạn chế đáng kể số lượng tàu chở dầu có thể sử dụng cho vận tải nội địa.

Bối cảnh ra đời của Đạo luật Jones là nhằm phát triển ngành vận tải biển nội địa của Mỹ sau Thế chiến thứ nhất. Tuy nhiên, đạo luật này cũng thường xuyên bị chỉ trích là một hình thức bảo hộ thương mại, và gần đây một số nhà kinh tế cho rằng nó đang cản trở thương mại nội địa của Mỹ.

Thời điểm ông Trump tuyên bố miễn trừ tạm thời Đạo luật Jones trong hai tháng diễn ra khi giá dầu tăng mạnh do chiến tranh Iran. Các cơ sở hạ tầng năng lượng chủ chốt của Iran đã bị Mỹ và Israel tấn công, và để trả đũa, Iran trên thực tế đã đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới.

Giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã tăng hơn 6% vào sáng thứ Tư, vượt mức 109 USD/thùng. Trong khi đó, giá dầu thô của Mỹ tăng 2,95%, đạt 99,05 USD/thùng.

Iraq khởi động lại đường ống dẫn dầu, khiến giá dầu quốc tế giảm

Hôm thứ Ba (17/3), chính quyền Iraq thông báo nối lại xuất khẩu dầu thô sang cảng Ceyhan thuộc Thổ Nhĩ Kỳ trên bờ biển Địa Trung Hải thông qua đường ống, mang lại tia hy vọng giảm bớt sự gián đoạn nguồn cung ở các quốc gia sản xuất dầu mỏ vùng Vịnh Ba Tư. Giá dầu thô quốc tế đã giảm vào ngày hôm đó.

Do hành động quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng đối với khoảng 20% ​​lượng dầu vận chuyển toàn cầu, khiến giá dầu thế giới duy trì ở mức cao. Hậu quả là, giá dầu thô Brent kỳ hạn đã đóng cửa trên 100 đô la một thùng trong bốn ngày giao dịch vừa qua.

Tại Iraq, các nguồn tin từ Công ty Dầu khí phía Bắc tiết lộ rằng hoạt động xuất khẩu dầu qua đường ống đã bắt đầu được nối lại sau khi chính quyền Baghdad và Chính phủ Khu vực Kurdistan (KRG) đạt được thỏa thuận vào thứ Ba (17/3) về việc khởi động lại vận chuyển dầu.

Hai quan chức dầu mỏ cho biết tuần trước rằng Iraq đang tìm cách vận chuyển ít nhất 100.000 thùng dầu thô mỗi ngày qua cảng này. Trong khi đó, sản lượng tại mỏ dầu chính phía nam của Iraq (nơi nước này sản xuất và xuất khẩu phần lớn dầu thô) đã giảm mạnh 70% xuống chỉ còn 1,3 triệu thùng mỗi ngày do các hoạt động quân sự ở Trung Đông.

Ngoài ra, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Libya (NOC) cho biết vào ngày 18/3 rằng dầu thô đang dần được vận chuyển qua các đường ống thay thế sau vụ cháy tại mỏ dầu Sharara.

Các nguồn tin thị trường cũng trích dẫn dữ liệu do Viện Dầu khí Mỹ (API) công bố ngày 17 tháng 3, cho thấy lượng tồn kho dầu thô của Mỹ đã tăng mạnh 6,56 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 13 tháng 3, vượt xa ước tính tăng 380.000 thùng của Reuters.

Lý Ngọc t/h