Nghị sĩ Dân chủ: Thượng viện sẽ bỏ phiếu thỏa thuận hạt nhân với Ả Rập Xê Út

Các thượng nghị sĩ Dân chủ Mỹ hôm thứ Sáu (2/10) cho biết Thượng viện sẽ bỏ phiếu về thỏa thuận hạt nhân dân sự với Ả Rập Xê Út, dự kiến trước ngày 13/12.

“Thượng viện giờ đây có cơ hội làm tròn trách nhiệm luật định là xem xét và lên tiếng về tác động của thỏa thuận này,” Thượng nghị sĩ Jeff Merkley của Đảng Dân chủ viết trong một thông cáo mà Reuters đưa tin đầu tiên.

Ông lo ngại thỏa thuận có thể thúc đẩy một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân ở Trung Đông và làm suy yếu các nỗ lực chống phổ biến vũ khí hạt nhân trên thế giới.

Ông Merkley cho biết ông đã cùng các thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine, Ed Markey, Chris Coons và Chris Van Hollen làm việc với phía Cộng hòa để có được cuộc bỏ phiếu này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi văn bản thỏa thuận, còn gọi là Thỏa thuận 123, lên Quốc hội vào cuối tháng 8. Quốc hội có 90 ngày để xem xét thỏa thuận, tính từ ngày 14/9, khi văn bản được đưa vào hồ sơ của Thượng viện. Trong thời gian này, Quốc hội có thể thông qua một nghị quyết phản đối thỏa thuận.

Nếu Tổng thống phủ quyết nghị quyết này, Quốc hội vẫn có thể bác bỏ quyền phủ quyết, nhưng cần ít nhất 2/3 số phiếu tại cả Hạ viện và Thượng viện, The Epoch Times cho biết.

Tranh cãi quanh việc làm giàu uranium

Một số nghị sĩ Dân chủ và những người vận động chống phổ biến vũ khí hạt nhân chỉ trích thỏa thuận vì không cấm Ả Rập Xê Út làm giàu uranium hay tái xử lý chất thải hạt nhân, hai con đường có thể dẫn đến chế tạo vũ khí hạt nhân.

Năm 2009, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã chấp nhận cả hai hạn chế này, vốn được gọi là “tiêu chuẩn vàng”, khi ký thỏa thuận hạt nhân dân sự với Washington.

Chính quyền ông Trump cho biết thỏa thuận có các biện pháp chống phổ biến vũ khí hạt nhân mà luật pháp yêu cầu.

Hôm 26/8, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright bảo vệ thỏa thuận, cho rằng văn bản này có “các hiệp định thanh sát toàn diện” do Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) giám sát. Ông cũng bác bỏ nhận định rằng thỏa thuận sẽ lập tức cho phép Ả Rập Xê Út làm giàu uranium trong nước.

“Trong ngắn hạn không có lý do gì để đưa công nghệ làm giàu uranium sang Ả Rập Xê Út. Họ thậm chí còn chưa có lò phản ứng hạt nhân nào,” ông Wright nói với báo giới tại Washington.

Ông cho rằng việc đưa công nghệ này sang Ả Rập Xê Út còn “nhiều năm nữa” mới diễn ra, và chỉ khi cả Ả Rập Xê Út lẫn Chính phủ Mỹ cùng thấy việc này hợp lý về thương mại và phù hợp với khuôn khổ an ninh quốc gia của Mỹ.

Về phần mình, Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman từng nói ông không muốn theo đuổi vũ khí hạt nhân, nhưng nếu Iran có thì Ả Rập Xê Út cũng sẽ phát triển loại vũ khí này.

Điều kiện bình thường hóa quan hệ với Israel

Ông Trump từng nêu điều kiện: thỏa thuận chỉ có hiệu lực nếu Riyadh bình thường hóa quan hệ với Israel. Hôm 26/8, ông Wright cũng cho biết Tổng thống muốn thỏa thuận hạt nhân và việc Ả Rập Xê Út tham gia Hiệp định Abraham diễn ra cùng lúc. “Tôi nghĩ ông ấy thấy đang có cơ hội để biến điều đó thành hiện thực,” ông Wright nói.

Hồi tháng 9, các thượng nghị sĩ của cả hai đảng đã đề nghị chính quyền ông Trump giải mật và công bố mọi thông tin về thỏa thuận, kể cả hai văn bản phụ đã thống nhất với Riyadh và đang được giữ mật.

Khi đó, nhóm thượng nghị sĩ cho biết Chính phủ Mỹ đã ký hàng chục thỏa thuận 123 với các nước khác mà không giữ kín những thông tin như vậy.

Bài liên quan:

Xem thêm

Mỹ ký thỏa thuận hợp tác hạt nhân với Ả Rập Xê Út

Bộ Năng lượng Mỹ cho biết Hoa Kỳ và Ả Rập Xê Út đã ký một thỏa thuận cho phép quốc gia Vùng Vịnh này phát triển chương trình hạt nhân