Nghi Trung Quốc do thám, quân đội Mỹ triển khai “bẫy” đối phó UAV xâm nhập

Mùa thu năm 2024, nhiều UAV khả nghi liên tục xuất hiện gần Bãi thử tên lửa White Sands ở bang New Mexico, Mỹ. Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) từng dùng trực thăng và UAV để theo dõi chúng khoảng 35 dặm, nhưng phải dừng truy đuổi khi các UAV bay vào không phận Mexico. Người điều khiển và mục đích của các chuyến bay vẫn chưa được xác định, khiến giới chức Mỹ nghi ngờ đây có thể là hoạt động do thám các cơ sở thử nghiệm tên lửa của Lục quân Mỹ.

Vài tháng sau, vào mùa xuân năm 2025, một UAV khả nghi tiếp tục xuất hiện tại White Sands. Lần này, quân đội Mỹ đã chuẩn bị trước. Theo CNN, một nhóm công tác gồm Lục quân, FBI, Bộ An ninh Nội địa và các cơ quan liên quan của Lầu Năm Góc đã để UAV hoạt động trong 5 ngày nhằm phân tích quy luật bay và thu thập thông tin. Sau đó, quân đội sử dụng thiết bị tác chiến điện tử buộc UAV hạ cánh xuống bãi đỗ xe của căn cứ, đồng thời kiểm tra nguy cơ thiết bị mang chất nổ trước khi thu giữ.

Trong quá trình điều tra, lực lượng chức năng còn phát hiện một nhóm người Trung Quốc đi trên một xe Mercedes thuê gần khu vực. Nhóm này nhập cảnh qua New York, di chuyển xuyên nước Mỹ tới Las Vegas rồi tiến thẳng về khu vực White Sands. Một phụ nữ Trung Quốc khác cũng bị phát hiện ở gần Công viên Quốc gia White Sands sau khi thuê xe từ Texas. Theo các quan chức được dẫn lời, những người này bị nghi có liên hệ với tình báo Trung Quốc. Quân đội sau đó giữ nhóm người trên xe và bàn giao cho chính quyền liên bang; người phụ nữ được thả sau khi bị Bộ Nội vụ phạt. Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ bác bỏ cáo buộc và cho rằng Washington đang suy đoán, thổi phồng sự việc.

Các quan chức phản gián Mỹ cho biết UAV thường xuyên xâm nhập khu vực cấm bay quanh căn cứ quân sự và cơ sở chính phủ. Phần lớn có thể do người đam mê UAV, khách du lịch hoặc các băng nhóm ma túy điều khiển, nhưng một số trường hợp có khả năng liên quan hoạt động gián điệp nước ngoài. Giới chức đặc biệt lo ngại Trung Quốc có thể thông qua việc gây sức ép hoặc dụ dỗ sinh viên, người Mỹ gốc Hoa và những cá nhân bình thường sử dụng UAV để tiến hành “do thám kiểu quấy rối” các mục tiêu quân sự Mỹ.

Sự phổ biến của UAV giá rẻ khiến việc xác định người điều khiển và mục đích trở nên khó khăn. Nhiều vụ chỉ có thể xử lý với các cáo buộc nhẹ như điều khiển UAV trong vùng cấm bay. Trong khi đó, chính quyền Mỹ cũng lo ngại UAV có thể bị khủng bố sử dụng để tấn công cơ sở hạ tầng trọng yếu hoặc dân thường. Các UAV hoạt động theo bầy đàn cũng được xem là mối đe dọa đối với hệ thống phòng không nội địa.

Một ví dụ đáng chú ý là Chiến dịch Mạng nhện của Ukraine tháng 6/2025, sử dụng 117 UAV để phá hủy ít nhất 12 máy bay quân sự Nga cách xa tiền tuyến hàng nghìn km, cho thấy UAV có khả năng tấn công các mục tiêu quân sự tầm xa.

Trước những mối đe dọa này, Mỹ đang đẩy nhanh phát triển và triển khai hệ thống chống UAV, đồng thời mở rộng năng lực cho cảnh sát địa phương, chính quyền bang và các căn cứ quân sự. Tuy nhiên, CNN chỉ ra rằng Mỹ vẫn chưa có một hệ thống chống UAV thống nhất, cũng như chưa có một cơ quan duy nhất chịu trách nhiệm phát hiện, răn đe và ứng phó với UAV xâm nhập trong không phận chính phủ và dân sự.

Hiện các căn cứ thường phải phối hợp giữa lực lượng địa phương, FBI, Bộ An ninh Nội địa và quân đội để xử lý từng vụ việc. Lầu Năm Góc và Bộ An ninh Nội địa cũng nghiên cứu các công nghệ như laser và vi sóng công suất cao để đối phó UAV.

Vụ việc tại White Sands được đánh giá là một thành công đáng kể của mô hình phối hợp liên ngành. Tuy nhiên, giới chức Mỹ thừa nhận vẫn còn những lỗ hổng nghiêm trọng trong khả năng phòng thủ trước UAV, đặc biệt tại các cơ sở tư nhân lưu trữ dữ liệu nhạy cảm của chính phủ. Ngoài ra, việc xác định liệu các UAV xâm nhập có thực sự do tình báo Trung Quốc chỉ đạo hay chỉ do những người điều khiển nghiệp dư vẫn là một thách thức lớn đối với cơ quan phản gián Mỹ.