Nghi vấn dịch hạch ở Nga: Học giả Mỹ nhắc các nước đừng quên ĐCSTQ từng giấu dịch

Hạ Vũ
•
Chủ Nhật, 11/10/2026

Học giả Mỹ Robin Brooks nhắc các nước đừng quên Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) từng giấu dịch COVID-19, sau ca tử vong chưa rõ nguyên nhân của nhân viên phòng thí nghiệm chống dịch hạch ở Nga.

Dịch bệnh ở Thạch Gia Trang Hà Bắc Trung Quốc. (Ảnh chụp màn hình video)

Ông Brooks là nghiên cứu viên cấp cao của Viện Brookings, từng giữ chức kinh tế trưởng tại Viện Tài chính Quốc tế (IIF) và chiến lược gia ngoại hối trưởng của tập đoàn Goldman Sachs.

Trong một bài viết, ông bày tỏ mong muốn chính phủ các nước phương Tây rút ra vài bài học từ đại dịch COVID-19. Bài học đầu tiên là không bao giờ được trông chờ các chế độ độc tài, vốn thiếu cơ chế kiểm soát quyền lực, báo cáo trung thực hay bảo vệ an ninh y tế toàn cầu.

Ông viết rằng tại những nước như Trung Quốc (cộng sản), quyền cai trị nằm trong tay một nhóm nhỏ giới tinh hoa vốn thờ ơ với sống chết của chính người dân nước mình, nói gì đến sự an nguy của người dân ở những nơi khác trên thế giới.

Bài học thứ hai: khi thiếu thông tin đáng tin cậy, các nước nên thận trọng và dứt khoát cắt đường bay với quốc gia bùng phát dịch. Theo ông, cách này không loại bỏ hết nguy cơ tình hình vượt tầm kiểm soát, nhưng giúp các nước có thêm thời gian đối phó.

Ông Brooks nhớ lại, hồi tháng 12/2019, ông xem trên truyền hình cảnh chính quyền ĐCSTQ hàn kín lối ra của một số tòa chung cư để ngăn dịch lan rộng. Sau đó, vì các nước phương Tây không kịp đóng cửa biên giới, dịch lần lượt bùng phát tại các nước này rồi lan ra toàn cầu.

Ca tử vong chưa rõ nguyên nhân ở Siberia

Truyền thông địa phương Nga đưa tin, cô Darya Shipilova, 28 tuổi, làm việc tại một phòng thí nghiệm chống dịch hạch ở Siberia, nhập viện hôm 29/9. Một người bạn của cô nói với CNN rằng cô đã qua đời hôm 2/10, nhưng không cho biết thêm chi tiết.

Hiện chưa rõ mầm bệnh nào khiến cô gái 28 tuổi tử vong. Nhiều người thắc mắc vì sao nhà chức trách Nga vừa giảm nhẹ nghi vấn cô qua đời vì dịch hạch, vừa nhanh chóng cách ly những người từng tiếp xúc với cô và áp dụng thêm các biện pháp phòng ngừa.

Phía Nga chỉ thông báo cô được chẩn đoán mắc bệnh viêm phổi “không rõ nguồn gốc”, không nói cô qua đời vì dịch hạch. Cơ quan y tế Nga cho biết nhiều đợt xét nghiệm không cho thấy bệnh của cô liên quan đến mầm bệnh cô tiếp xúc khi làm việc. Khoảng 60% số người được xác định từng tiếp xúc với cô Shipilova đã được xét nghiệm, phát hiện hai ca COVID-19 và hai ca nhiễm rhinovirus, không thấy mầm bệnh truyền nhiễm nào khác.

Fox News dẫn nhận định của giáo sư Kevin Esvelt tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), người nghiên cứu về an toàn sinh học và nguy cơ đại dịch thảm khốc.

“Nếu tin lời nhà chức trách Nga thì đó không phải là dịch hạch. Nhưng giải trình tự không định hướng ở cấp độ nghiên cứu có thể xác định mầm bệnh một cách đáng tin cậy”, ông nói. “Người ta hiếm khi chết vì viêm phổi mà không nhiễm mầm bệnh nào, huống chi là một người 28 tuổi. Nếu họ không biết nguyên nhân tử vong thì đó mới là điều đáng ngạc nhiên”.

Dư luận bên ngoài nghi ngờ đây là một ca dịch hạch thể phổi, thể bệnh độc và nguy hiểm nhất, có thể lây từ người sang người qua giọt bắn. Thời gian ủ bệnh của dịch hạch thể phổi khá ngắn, người nhiễm thường có triệu chứng như thở gấp, ho trong vòng 24 giờ. Nếu không được điều trị, bệnh thường gây tử vong.

“Chúng ta không biết gì về diễn biến tình hình”

Nói về nghi vấn dịch hạch thể phổi, ông Brooks cho rằng ở Nga đã xuất hiện “một bệnh dịch kỳ lạ”. Theo ông, đúng như dự đoán, nhà chức trách Nga đang trấn an thế giới rằng không cần hoảng sợ, trong khi tin tức về các đợt cách ly và phong tỏa quy mô lớn lại mâu thuẫn nhau.

“Giống như những ngày đầu của dịch COVID-19, hiện chúng ta không biết gì về diễn biến tình hình. Ưu tiên hàng đầu của các chính phủ phương Tây phải là cắt đường bay với những khu vực có đông du khách Nga”, ông viết.

Cuối bài, ông Brooks bày tỏ hy vọng “bệnh dịch” này rốt cuộc chỉ là báo động giả. Còn nếu sự việc nghiêm trọng, ông mong các nước rút ra bài học năm 2020: không thể tin Trung Quốc và Nga, phải sớm áp dụng biện pháp cách ly mạnh.

Hôm thứ Ba (6/10), Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio kêu gọi Nga minh bạch về ca nghi nhiễm dịch hạch này và chia sẻ thêm thông tin với cộng đồng quốc tế.

Một ngày sau, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) Erica Schwartz cho biết ca dịch hạch thể phổi chưa được xác nhận ở Siberia gây rủi ro rất thấp cho nước Mỹ. Tuy nhiên, CDC đã sẵn sàng theo dõi và sàng lọc hành khách liên quan.

Bà Schwartz nêu rõ mỗi năm có khoảng 200 chuyến bay từ Siberia đến Mỹ, phần lớn hạ cánh tại sân bay quốc tế John F. Kennedy (JFK) ở thành phố New York. CDC có trạm kiểm dịch y tế cửa khẩu tại JFK để theo dõi và sàng lọc hành khách từ khu vực này nhập cảnh vào Mỹ.