Nhà Trắng thờ ơ với chuyến thăm sắp tới của ông Tập Cận Bình

Một nguồn tin tiết lộ, lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình dự kiến sẽ thăm Mỹ vào tháng 9, nhưng cho đến nay Bắc Kinh vẫn chưa tìm được quan chức đầu mối phía Washington chịu trách nhiệm điều phối chuyến thăm, khiến chính quyền Trung Quốc lo ngại. Một số nhà quan sát phân tích khả năng cuộc gặp Trump – Tập có thể đổ vỡ.

Tờ South China Morning Post của Hong Kong dẫn lời những người am hiểu vấn đề cho biết, hiện Mỹ và Trung Quốc chỉ có thể tiến hành các công tác chuẩn bị thông thường trong tình trạng thiếu sự phối hợp rõ ràng, trong khi tiến triển trong việc thống nhất các kết quả của hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo là rất ít.

Theo nguồn tin, cho đến nay chưa có quan chức hoặc cơ quan nào của Mỹ chịu trách nhiệm tổ chức chuyến thăm. Bộ Ngoại giao Mỹ về cơ bản vẫn chưa tham gia. Do hội nghị thượng đỉnh sẽ diễn ra tại Mỹ, các công tác lễ tân, địa điểm tổ chức và phần lớn hoạt động công bố thông tin đối ngoại đều do Nhà Trắng kiểm soát. Điều này khiến Bắc Kinh có ít khả năng kiểm soát hình ảnh của hội nghị cũng như các tình huống bất ngờ, qua đó làm gia tăng lo ngại.

Nhà bình luận chính trị đang sống tại Mỹ Trần Phá Không nói với Epoch Times rằng mặc dù Tổng thống Donald Trump đã công khai thông báo ông Tập sẽ thăm Mỹ, nhưng đây chỉ mang tính nghi thức. Trên thực tế, chính phủ Mỹ rất quen thuộc với những chuyến thăm cấp nhà nước như vậy và không cần phải chuẩn bị đặc biệt từ quá sớm, vì thế không thể nói phía Mỹ đang hỗn loạn. Theo ông, nếu phía Trung Quốc cảm thấy thiếu trật tự, đó là bởi Mỹ không quá coi trọng chuyến thăm lần này.

Ông Trần Phá Không cho rằng chính trị Trung Quốc rất phức tạp, ông Tập phải tính đến vấn đề thể diện và các chuyến công du nước ngoài cũng phục vụ quyền lực của chính ông. Phía Mỹ hiểu rõ điều này.

Tình trạng tương tự từng xuất hiện trước chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump hồi tháng 5. Chuyến đi ban đầu dự kiến diễn ra vào cuối tháng 3. Tuy nhiên, Bloomberg khi đó đưa tin rằng chỉ còn khoảng 3 tuần trước cuộc gặp dự kiến, Mỹ và Trung Quốc vẫn chưa trao đổi đầy đủ về mục tiêu chuyến thăm cũng như những kết quả kỳ vọng. Bắc Kinh khi đó cũng tỏ ra không hài lòng.

Tháng 5, Tổng thống Trump tới Bắc Kinh và được chính quyền Trung Quốc tiếp đón với nghi thức cấp cao. Tuy nhiên, hai bên không đạt được nhiều kết quả thực chất.

Trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 5, ông Trump tuyên bố mời ông Tập tới Nhà Trắng vào ngày 24/9. Cuối tháng 7, Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Mã Triều Húc cũng đặc biệt tới Mỹ để chuẩn bị cho cuộc gặp cấp cao vào tháng 9. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hồi tháng trước cho biết chuyến thăm sẽ diễn ra theo kế hoạch.

Tuy nhiên, sau cuộc gặp Trump – Tập trước đó, Mỹ và Trung Quốc vẫn tiếp tục cạnh tranh và đối đầu. Tháng trước, Washington đưa hàng chục doanh nghiệp Trung Quốc vào danh sách thực thể theo Đạo luật Ngăn chặn Lao động Cưỡng bức của người Duy Ngô Nhĩ, đồng thời cấm nhập khẩu và bán các thiết bị robot và bộ biến tần điện nước ngoài mới sản xuất. Bắc Kinh sau đó áp đặt lệnh trừng phạt đối với 7 thực thể Mỹ và siết kiểm soát xuất khẩu đối với máy bay không người lái cùng các công nghệ liên quan.

Về chuyến thăm Mỹ sắp tới của ông Tập, giới quan sát dự đoán một vấn đề cụ thể có thể được hai bên thảo luận là giảm hoặc miễn thuế đối với lượng hàng hóa Trung Quốc trị giá khoảng 30 tỷ USD. Để đạt được điều này, phía Trung Quốc sẽ phải đưa ra những nhượng bộ thực chất đáng kể.

Ông Thẩm Minh Thất, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, nói với Epoch Times rằng hồi tháng 5, Trung Quốc cũng từng đưa ra một số cam kết liên quan đến vấn đề Iran, nhưng dường như Iran vẫn tiếp tục nhận được trang thiết bị quân sự hoặc vật tư hậu cần từ Bắc Kinh. Lần này, Mỹ chắc chắn sẽ yêu cầu Trung Quốc phải thực hiện đầy đủ những gì đã cam kết.

South China Morning Post dẫn lời những người am hiểu vấn đề cho biết, tính đến tháng 8, công tác chuẩn bị cho cuộc gặp Trump – Tập vẫn diễn ra chậm chạp, chủ yếu vì nhóm thân cận của ông Trump vẫn đang tranh luận về thông điệp chủ đạo của chuyến thăm và cách thể hiện trước công chúng.

Cố vấn Nhà Trắng Miller và Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung được cho là ủng hộ việc ông Trump thể hiện lập trường cứng rắn, trong khi một số người khác dự đoán ông Trump sẽ tìm cách giảm căng thẳng và cải thiện quan hệ với ông Tập.

Nguồn tin cho biết do cả hai bên đều không kỳ vọng hội nghị thượng đỉnh tháng 9 sẽ đạt được những kết quả thực chất lớn, các vấn đề trong công tác chuẩn bị hiện nay chủ yếu tập trung vào khâu thực hiện, hậu cần và cách thức thể hiện trước công chúng.

Ông Trần Phá Không cho rằng cuộc gặp thượng đỉnh lần này đang bị bao phủ bởi sự bất định, thậm chí không loại trừ khả năng chuyến thăm sẽ được thông báo hoãn vào phút chót.

Trong khi đó, ông Thẩm Minh Thất cho rằng ngay cả nếu chuyến thăm bị hoãn, hai bên vẫn phải cân nhắc các lợi ích liên quan. Có khả năng Mỹ sẽ chấp nhận hoãn chuyến thăm đến sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trừ khi xảy ra một biến cố lớn, chẳng hạn ĐCSTQ dùng vũ lực tấn công Đài Loan khiến quan hệ Mỹ – Trung thay đổi căn bản, chuyến thăm mới có thể bị hủy hoàn toàn.