Bộ Giáo dục Pháp cho biết số trường trung học bị gián đoạn giảm từ 891 hôm trước xuống 459 hôm thứ Tư (7/10), một ngày trước khi học sinh, sinh viên được kêu gọi tụ họp tại Quảng trường Bastille.

Paris, Pháp, ngày 6/10/2026: Học sinh trung học biểu tình trên đường phố. (Ảnh: Pierre Laborde / Shutterstock)

Các trường này phải ngừng dạy toàn bộ hoặc một phần. Bộ Giáo dục nhận định phong trào đang giảm mạnh.

Dù vậy, nhiều trường trung học và đại học trên khắp nước Pháp vẫn bị chặn cổng trong ngày thứ Tư.

Công đoàn Sinh viên kêu gọi học sinh, sinh viên tiếp tục chặn trường vào sáng thứ Năm (8/10), rồi “tụ họp về Bastille” lúc 15h. Lời kêu gọi này được xem là gợi nhắc sự kiện phá ngục Bastille ngày 14/7/1789 trong cuộc Cách mạng Pháp.

Nhiều công đoàn ngành giáo dục, trong đó có SNES-FSU, công đoàn giáo viên trung học lớn nhất nước Pháp, cũng kêu gọi đình công và biểu tình ủng hộ học sinh.

Ngày 8/10 sẽ là ngày hành động toàn quốc thứ tư của phong trào, vốn phần lớn do các tổ chức sinh viên cực tả dẫn đầu và ban đầu bùng lên từ những bức xúc về điều kiện học tập.

Chặn cổng Sciences Po

Tại trung tâm Paris, cuộc biểu tình trở nên căng thẳng hơn ở Học viện Nghiên cứu Chính trị, thường gọi là Sciences Po. Sinh viên dựng chướng ngại vật chặn các lối vào ngôi trường danh tiếng này và đối đầu với cảnh sát.

Cuộc chặn cổng bắt đầu vào khoảng 6h sáng, khi sinh viên chất thùng rác và đồ kim loại trước các lối vào trên phố Saint-Guillaume. Sciences Po chuyển các lớp trong ngày sang học trực tuyến.

Đến cuối buổi sáng, hàng trăm học sinh, sinh viên đã tập trung bên ngoài. Ngay sau 11h30, đám đông tràn ra Đại lộ Saint-Germain.

Người biểu tình hô “Cầm vũ khí lên!” và “Ai cũng ghét cảnh sát”. Trong đám đông có các tấm biển ghi “Trường trung học bị đàn áp, đại học nổi giận”, “Cô gái antifa quyến rũ” và “Bismillah, đó là bóng tối”. “Bismillah” là cụm từ tiếng Ả Rập, nghĩa là “nhân danh Thượng đế”.

Một số nghị sĩ của đảng cực tả Nước Pháp Bất khuất (LFI), trong đó có ông Antoine Léaument, đến ủng hộ người biểu tình. Từ phía sau hàng rào cảnh sát, các nghị sĩ này ném đồ ăn và chai nước về phía những người chặn cổng.

Cuộc biểu tình diễn ra đúng 3 năm sau vụ tấn công khủng bố của Hamas vào Israel ngày 7/10/2023. Một người biểu tình giật lá cờ Israel khỏi tay một phụ nữ, gọi bà là “đồ Quốc xã bẩn thỉu” và “kẻ diệt chủng”.

Sau đó, bà nói với phóng viên tại chỗ rằng cuộc biểu tình không còn xoay quanh bức xúc của học sinh trung học mà phục vụ những mục đích mà phe cực tả theo đuổi, chẳng hạn ủng hộ người Palestine.

Jeanne, 19 tuổi, sinh viên Sciences Po, cho biết cô tham gia chặn cổng để đoàn kết với các học sinh trung học “bị cảnh sát đàn áp”. Mối lo của cô vượt ra ngoài vấn đề trường lớp: giới trẻ đang đối mặt với tương lai u ám cả trên thị trường việc làm lẫn trong cuộc sống, còn “chính phủ của [Tổng thống Emmanuel] Macron không làm gì để giải quyết khủng hoảng khí hậu”.

Một sinh viên khác của trường, Dahlia, 20 tuổi, nhìn cuộc biểu tình dưới góc độ ý thức hệ.

“Thế giới mà người ta đang đưa ra cho chúng tôi hôm nay do một hệ thống tư bản tạo nên, hệ thống mà chúng tôi phản đối và bác bỏ,” cô nói với The Epoch Times.

Cô lo ngại sâu sắc trước khả năng đảng Tập hợp Quốc gia thắng cuộc bầu cử tổng thống năm 2027. Khi đó, theo cô, “điều kiện học tập của những người thuộc các nhóm thiểu số, vốn đã là nạn nhân của phân biệt chủng tộc và bài Hồi giáo, sẽ xấu đi”.

Ông Théo Chêne, đại diện công đoàn sinh viên cánh hữu UNI tại Sciences Po, nhìn nhận cuộc chặn cổng theo cách hoàn toàn khác.

“Những lý do người biểu tình đưa ra chỉ là cái cớ để chặn trường và vận động,” ông nói. “Ở Sciences Po cũng như ở các trường khác, những hành động này luôn là việc của cùng một nhóm thiểu số cực tả hoạt động mạnh, hoàn toàn không đại diện cho học sinh, sinh viên nói chung.”

Điều khiến ông Chêne đặc biệt chú ý là các nghị sĩ LFI mang đồ tiếp tế cho người chặn cổng. Ông chỉ trích: “Đối diện với cảnh sát là những nghị sĩ chẳng làm gì ngoài cổ vũ việc chặn trường, thậm chí ngầm khuyến khích cả bạo lực”.

Vụ giật cờ Israel không làm ông ngạc nhiên. “Chúng ta thấy rõ mình đang đối mặt với chủ nghĩa bài Do Thái mà nay phong trào này công khai chấp nhận,” ông Chêne nói. Ông cũng cho rằng việc chặn cổng là trái luật vì ngăn các sinh viên khác đến lớp.

Ông Nuñez: Tổng thống yêu cầu “đồng cảm”, bà Le Pen chỉ trích

Các vụ chặn trường ngày 7/10 diễn ra giữa lúc tranh cãi chính trị ngày càng gay gắt về cách chính phủ xử lý bất ổn. Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez đã tạm ngừng sử dụng lựu đạn gây choáng trong các cuộc biểu tình của học sinh trung học.

Trả lời đài RTL hôm thứ Tư, ông Nuñez cho biết biện pháp này sẽ giữ nguyên “cho đến khi làm sáng tỏ” vụ việc xảy ra hai ngày trước đó tại thành phố Lens, miền bắc nước Pháp, khiến một thiếu niên 15 tuổi mất một bàn tay.

Quyết định được đưa ra sau cuộc họp hôm thứ Ba (6/10) do Tổng thống Emmanuel Macron chủ trì, có ông Nuñez cùng các bộ trưởng giáo dục quốc gia và giáo dục đại học tham dự.

Thuật lại chỉ đạo của Tổng thống, ông Nuñez nói: “Ông nhắc lại yêu cầu giữ trật tự và can thiệp khi có bạo lực, nhưng đề nghị các biện pháp can thiệp phải tương xứng”. Ông nói thêm: “Tổng thống yêu cầu chúng tôi thể hiện sự đồng cảm”.

Các nhân vật đối lập và đại diện cảnh sát chỉ trích gay gắt lệnh tạm ngừng dùng lựu đạn gây choáng, cùng những phát biểu của ông Macron.

Bà Marine Le Pen, ứng viên tổng thống của đảng Tập hợp Quốc gia, cáo buộc ông Macron làm suy yếu lực lượng cảnh sát đang đối phó với bất ổn.

“Emmanuel Macron luôn đứng về phía tấn công cảnh sát,” bà nói hôm thứ Tư khi đến thăm một hội chợ gia súc ở miền trung nước Pháp.

Bà Le Pen cho rằng ngay từ đầu vụ việc đã xuất hiện những gì bà gọi là “tin giả do phe cực tả tung ra”, và các công tố viên phụ trách đã lập tức bác bỏ. Bà cáo buộc LFI liên tục tung ra những thông tin như vậy để đổ lỗi cho cảnh sát. Theo bà, việc này khiến giới trẻ tin rằng cảnh sát mới là bên dùng bạo lực với họ, từ đó kích động bạo lực nhằm vào lực lượng này.

“Đây là vấn đề thực sự, và tôi nghĩ Tổng thống Cộng hòa một lần nữa cho thấy ông không hề quan tâm đến việc bảo vệ lực lượng thực thi pháp luật của chúng ta,” bà nói.

Bà nhắc lại phong trào biểu tình chống chính phủ Áo vàng, bùng lên năm 2018 vì thuế nhiên liệu. Bà so sánh: “Vậy mà ông ấy lại rất vui khi có [cảnh sát] trong cuộc khủng hoảng Áo vàng”. Khi đó, theo bà, ông Macron và những người thân cận dường như cố thủ trong Điện Élysée, rất lo người biểu tình Áo vàng tràn vào.

Ông Axel Ronde, chủ tịch toàn quốc công đoàn cảnh sát CFTC Police, còn đi xa hơn. Trên X, ông kêu gọi “chấm dứt các chiến dịch giữ gìn trật tự công cộng” sau lệnh tạm ngừng, và cảnh báo nguy cơ cảnh sát bị thương khi không có phương tiện đáp trả.

Sau đó, trong ngày, ông Nuñez trình bày quy mô bất ổn trước Ủy ban Luật của Quốc hội Pháp. Kể từ khi biểu tình nổ ra, 761 cảnh sát và hiến binh đã bị thương. Nhà chức trách cũng ghi nhận 89 nhân viên ngành giáo dục và 215 học sinh bị thương. Đã có 6.600 vụ bắt giữ.

Trong ngày thứ Tư, bạo lực vẫn tiếp diễn và vẫn có người bị thương.

Sáng thứ Tư tại Strasbourg, miền đông nước Pháp, một học sinh 16 tuổi tại trường trung học Couffignal bị thương nặng ở tay khi cầm một ống pháo hoa bên ngoài trường. Chính quyền tỉnh Bas-Rhin cho The Epoch Times biết đã châm quả pháo, sau đó em được đưa vào bệnh viện cấp cứu.

Thủ tướng muốn đối thoại, tổ chức sinh viên cánh hữu chỉ trích chính phủ

Trong lúc chính phủ chịu sức ép ngày càng lớn về cách cảnh sát nên phản ứng, Thủ tướng Sébastien Lecornu tìm cách đối thoại với học sinh.

“Tiếng nói của học sinh trung học rất quý giá và cần được lắng nghe,” ông viết trên X. Ông thông báo sẽ tổ chức các buổi thảo luận tại mọi trường trung học.

Các tổ chức sinh viên cánh hữu chỉ trích cách chính phủ phản ứng. Họ cáo buộc phe ủng hộ ông Macron coi các công đoàn cánh tả là đại diện của học sinh, sinh viên Pháp, và nhượng bộ theo cách khiến người ta nghĩ rằng bạo lực, bạo loạn sẽ mang lại kết quả.

Ông Baptiste Gili, đại diện toàn quốc của UNI, cho biết nhiều sinh viên chỉ muốn trường học tiếp tục mở cửa.

“UNI muốn lên tiếng cho đa số thầm lặng mà chính phủ đã bỏ rơi, những người chỉ mong được học hành yên ổn và chuẩn bị cho tương lai,” ông Gili nói với The Epoch Times.

Ông cáo buộc Bộ Giáo dục dành sự quan tâm quá mức cho các tổ chức cánh tả, khi tiếp một phái đoàn gồm nhiều nhóm sinh viên cánh tả nhưng không tiếp UNI. Ông cho rằng những người trẻ này “đã chán ngấy phe cực tả”.

Ông Clément Liebard, chủ tịch một tổ chức sinh viên cánh hữu khác là La Cocarde Étudiante, cho rằng các cuộc biểu tình hiện nay là một phần trong nỗ lực lâu dài của cánh cực tả nhằm chiếm lĩnh trường học.

“Nhiều năm nay, LFI theo đuổi chiến lược có chủ đích là bám rễ vào các trường trung học và đại học thông qua những công đoàn sinh viên mà chính phủ coi là chính danh,” ông Liebard nói. Ông cũng trách các chính phủ nối tiếp nhau đã để các tổ chức này mở rộng ảnh hưởng.

Bản thân La Cocarde Étudiante đã trực tiếp tham gia phản đối các cuộc chặn trường. Hôm thứ Năm (1/10), thành viên nhóm này dỡ một chướng ngại vật làm bằng thùng rác tại một cơ sở của Đại học Paris 1 Panthéon-Sorbonne. Nghị sĩ LFI Thomas Portes sau đó lên mạng xã hội gọi tổ chức này là “phát xít”.

Theo ông Liebard, việc này thể hiện trách nhiệm của công đoàn đối với những sinh viên phản đối chặn trường, những người muốn đến lớp và không muốn thấy trường mình bị chặn.

“Chúng tôi quyết định gỡ chặn các trường đại học vì trách nhiệm của một công đoàn sinh viên là bảo vệ đại đa số sinh viên,” ông nói.