Bộ Nội vụ Pháp ước tính 256.000 người xuống đường trên toàn quốc hôm thứ Ba (6/10), trong làn sóng biểu tình của học sinh đòi cải thiện điều kiện giáo dục. Cảnh sát bắn hơi cay ở Paris và một số nơi khác.

Các chướng ngại vật đang bị đốt cháy gần một số trường trung học tại Martinique nhằm phản đối và yêu cầu cải thiện điều kiện học tập, ngày 5/10/2026. (Ảnh: Alphacit Newim Reporter / Shutterstock)

Riêng Paris có 56.000 người tham gia. Hãng tin AP mô tả cuộc tuần hành qua thủ đô phần lớn diễn ra ôn hòa, chỉ có vài nhóm nhỏ đụng độ với cảnh sát chống bạo động tại một quảng trường. Đám đông cầm cờ và biểu ngữ cũng tụ tập tại Marseille, Strasbourg và nhiều thành phố khác, trong khi học sinh tiếp tục phong tỏa các trường trung học.

Ban tổ chức đưa ra con số cao hơn nhiều: 450.000 người, trong đó 100.000 người ở Paris, theo kênh France24 mà Fox News trích lại.

Hãng tin Đức DPA dẫn kênh BFMTV cho biết trước giờ tuần hành, Bộ Nội vụ dự kiến khoảng 150.000 đến 200.000 người trên cả nước, trong đó Paris khoảng 20.000 đến 40.000 người.

Làn sóng biểu tình bắt đầu từ một trường trung học ở vùng Paris vào giữa tháng 9 và nay đã lan ra cả nước.

Gần 900 trường ngừng dạy, 6.100 người bị tạm giữ

Bộ Giáo dục Pháp cho biết 891 trường trung học ngừng dạy toàn bộ hoặc một phần hôm thứ Ba. Nhà chức trách bắt đầu yêu cầu đóng cửa các trường từ tuần trước, sau khi nhiều trường bị phá hoại và ngày càng có nhiều nhân viên nhà trường, học sinh và cảnh sát bị thương.

Các tổ chức của giáo viên và học sinh đưa ra con số lớn hơn. Công đoàn giáo viên trung học thông báo tới trưa thứ Ba, 1.800 trường trung học đã bị phong tỏa hoặc đóng cửa để phòng ngừa, còn 90% trường đại học bị phong tỏa. Theo Công đoàn Học sinh Trung học được Fox News dẫn lại từ Reuters, hơn một nửa số trường trung học của Pháp đóng cửa hoặc bị phong tỏa trong ngày. Nước Pháp có khoảng 3.700 trường trung học, theo Epoch Times.

Bộ Nội vụ cho biết từ khi biểu tình nổ ra hồi tháng 9 đến nay, 6.100 người đã bị tạm giữ, ít nhất 715 cảnh sát và 215 thiếu niên bị thương trong các vụ đụng độ. Theo AP, phần lớn người bị tạm giữ là trẻ vị thành niên.

Video quay tại Paris, Lyon và Strasbourg cho thấy người biểu tình đối đầu với cảnh sát, đốt lửa và né hơi cay. Tại Marseille và Nantes, người biểu tình giơ biểu ngữ viết “Nhà nước đã giết chết nền giáo dục quốc gia”, theo Reuters mà Fox News trích lại.

Một tấm bìa tại Marseille viết: “Hãy dùng hơi cay với kẻ hiếp dâm, đừng dùng với trẻ vị thành niên”. DPA cho biết nhiều giáo viên và phụ huynh cũng xuống đường, một phần để che chắn cho con em mình trước lực lượng an ninh.

Hôm thứ Hai (5/10), một học sinh 15 tuổi ở thị trấn Lens, miền bắc nước Pháp, mất một bàn tay sau khi nhặt một vật, sau đó vật này phát nổ. Vật này được cho là do cảnh sát ném vào một nhóm học sinh đang biểu tình. Truyền thông Pháp cho biết đó là một quả lựu đạn gây choáng. Tổng thanh tra cảnh sát đang điều tra đơn vị chống bạo động có liên quan.

Bộ trưởng Nội vụ: Cảnh sát phản ứng “tương xứng”

Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez bảo vệ cách làm của cảnh sát. Ông cho rằng phản ứng của lực lượng này là tương xứng “trong hầu hết trường hợp”, và có lúc biểu tình đã biến thành bạo loạn, buộc cảnh sát phải can thiệp.

Trả lời đài France Inter, ông Nuñez nói việc dùng lựu đạn gây choáng và đạn cao su để giải tán đám đông là “tương xứng” khi bạo loạn nổ ra. “Không thể nói đến đàn áp của cảnh sát trong bối cảnh này,” ông nói.

Thủ tướng Sébastien Lecornu cho rằng chính phủ và lãnh đạo các trường phải lắng nghe mối lo của học sinh để tìm ra giải pháp. Trong phiên chất vấn tại Quốc hội hôm thứ Ba, ông lên án “bạo lực cực đoan” đang đe dọa trường học, cam kết điều tra mọi “tai nạn”, và gọi cáo buộc cảnh sát phân biệt chủng tộc là “dối trá”.

Tối Chủ nhật (4/10), ông Lecornu yêu cầu các bộ đề xuất những biện pháp cải thiện cụ thể cho trường học. Tin của Reuters mà Fox News dẫn lại cho biết ông muốn các bộ giải quyết các yêu cầu của học sinh như sửa chữa trường lớp xuống cấp, kéo dài giờ nghỉ trưa và xem xét lại ngày học từ 8h đến 18h. Ông cũng yêu cầu chính phủ đưa ra biện pháp và lộ trình cụ thể trước cuối tháng 10, theo Epoch Times.

Một ngày sau, Bộ trưởng Giáo dục Édouard Geffray mở một trang trực tuyến để học sinh nêu ẩn danh về những khó khăn ở trường và những thay đổi mà các em mong muốn.

Sinh viên đại học Felix Barney nhận xét phản ứng của cảnh sát là không tương xứng. “Đánh trẻ vị thành niên thì chẳng có lý gì cả,” anh nói với AP.

Biểu tình thành đề tài tranh cử

Cuộc bầu cử chọn người kế nhiệm Tổng thống Emmanuel Macron sẽ diễn ra vào tháng 5 năm sau, và các cuộc biểu tình đang trở thành chủ đề nóng của chiến dịch tranh cử.

Ông Jean-Luc Mélenchon, ứng viên tổng thống của đảng cực tả Nước Pháp Bất khuất (LFI), gọi cách chính phủ đối phó với biểu tình là đàn áp. “Cảnh sát chống bạo động, dùi cui, đạn cao su, hơi cay,” nghị sĩ Aurélien Le Coq của LFI nói. Ông gọi bạo lực này là “hoàn toàn không thể chịu đựng nổi”.

Những người chỉ trích cáo buộc LFI lợi dụng tình hình bất ổn để ghi điểm trong cuộc đua vào Điện Élysée và kích động bạo lực. Một video đăng trên mạng xã hội trước đó cho thấy ông Bally Bagayoko, thị trưởng thành phố Saint-Denis thuộc LFI, cười và đập tay với học sinh sau khi một thùng rác bị đốt trên phố.

Chủ tịch vùng Île-de-France nói với đài Radio Monte Carlo: “Hôm nay LFI đang phát đi lời kêu gọi hành động: ‘Hãy phá trường của bạn’. Lời kêu gọi được lan truyền qua các thử thách trên TikTok”. LFI bác bỏ các cáo buộc này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng lên tiếng. Ông viết trên Truth Social hôm thứ Ba:

“Những gì đang xảy ra ở Pháp không gì khác ngoài tình trạng di cư ồ ạt mất kiểm soát. Đây không phải chuyện trường học, đây là chuyện Hồi giáo muốn chiếm lấy một đất nước từng vĩ đại!”

Ông Nile Gardiner, Giám đốc Trung tâm Tự do Margaret Thatcher thuộc Quỹ Heritage, nói với chương trình The Faulkner Focus của Fox News rằng các phần tử Hồi giáo cực đoan, cộng sản, xã hội chủ nghĩa và cực tả đang hợp sức với nhau. “Những gì chúng ta đang chứng kiến ở Pháp về cơ bản là một cuộc nổi dậy công khai,” ông nói. “Đây cũng là lời cảnh báo cho nước Mỹ.”

Học sinh yêu cầu gì

Học sinh phản ánh nhiều lớp học thiếu cả bàn ghế, nóng bức vào mùa hè vì không có điều hòa, có nơi còn bị chuột phá hoại. Các em cũng than phiền về tình trạng thiếu nhân viên và khối lượng học tập quá tải. Số giờ học bắt buộc trên lớp của học sinh trung học Pháp thuộc hàng cao nhất châu Âu.

Nhiều tiết học bị hủy vì thiếu giáo viên dạy thay, trong khi trường sở xuống cấp. Học sinh ở các khu dân cư khó khăn nói các em cảm thấy bị đối xử như công dân hạng hai.

“Chúng em không thể hiểu nổi cuộc trấn áp này. Đại đa số học sinh lên án bạo lực và phá hoại tài sản. Chúng em là những người ôn hòa,” hai học sinh ở thành phố Rennes nói với Le Monde, theo tin của DPA. “Chúng em chỉ muốn yêu cầu của mình được lắng nghe.”

Tại thành phố Lille, người biểu tình Léa Monimart nói: “Các em đã 17 tuổi, không phải hoàn toàn không biết gì, các em hiểu mình đang nói gì”. Theo bà, điều quan trọng là cho thấy có những người lớn đứng về phía các em.

Bà Suzanne Nijdam, Chủ tịch Liên đoàn các hội sinh viên, khẳng định biểu tình sẽ còn tiếp diễn cho tới khi nhà chức trách giải quyết các yêu cầu. “Đây là vấn đề ưu tiên chính trị, ưu tiên cho giới trẻ và tương lai của đất nước,” bà nói.