Trước cuộc gặp Trump – Tập, Mỹ tăng cường trừng phạt nhằm chặn Iran xuất dầu sang Trung Quốc

Hạ Vũ
•
Thứ Ba, 12/05/2026

Trước chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 14–15/5 để tham dự cuộc gặp Trump – Tập, Bộ Tài chính Mỹ ngày 11/5 tiếp tục tung thêm đòn trừng phạt mạnh nhằm vào mạng lưới hỗ trợ Iran xuất khẩu dầu sang Trung Quốc.

Tổng thống Mỹ Donlad Trump (trái) và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình. (Ảnh tổng hợp: Nhà Trắng/ Getty Images)

Theo tuyên bố của Bộ Tài chính Mỹ, Washington đang tiếp tục chiến dịch “gây sức ép tối đa” đối với Iran, tập trung làm suy yếu khả năng huy động, luân chuyển và thu hồi nguồn tài chính của chính quyền Tehran.

Đợt trừng phạt mới nhắm vào 12 cá nhân và thực thể liên quan đến Iran, với cáo buộc hỗ trợ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bán dầu cho Trung Quốc.

Các đối tượng bị trừng phạt gồm 4 công ty tại Hồng Kông, 4 công ty ở UAE và 1 công ty tại Oman, với lý do hỗ trợ Iran vận chuyển dầu sang Trung Quốc.

Thông cáo của Bộ Tài chính Mỹ viết:

“Bộ Tài chính đang đẩy mạnh chiến dịch ‘Cơn Thịnh nộ Kinh tế’, gây thiệt hại hàng chục tỷ USD doanh thu dầu mỏ dự kiến của Iran, đồng thời đóng băng gần 500 triệu USD tiền điện tử có liên hệ với chính quyền Iran và triệt phá mạng lưới ngân hàng ngầm của Tehran.”

Thông cáo cũng cho biết Mỹ đã trừng phạt một quan chức Iraq bị cáo buộc hỗ trợ lực lượng dân quân thân Iran bán dầu tại Iraq.

Hỗ trợ các nhà máy lọc dầu “teapot” của Trung Quốc có thể bị trừng phạt thứ cấp

Bộ Tài chính Mỹ cho biết sẽ tiếp tục mạnh tay với các hình thức né tránh lệnh trừng phạt truyền thống cũng như các hoạt động sử dụng tài sản số, đồng thời tiếp tục phong tỏa các khoản tiền mà Tehran bị cáo buộc “đánh cắp từ người dân Iran”.

Washington cũng tuyên bố sẵn sàng áp dụng biện pháp đối với mọi công ty nước ngoài hỗ trợ hoạt động thương mại bất hợp pháp của Iran, bao gồm cả các hãng hàng không.

Ngoài ra, Mỹ có thể áp dụng “trừng phạt thứ cấp” đối với các tổ chức tài chính nước ngoài hỗ trợ hoạt động của Iran, trong đó có các tổ chức liên quan đến các nhà máy lọc dầu tư nhân độc lập của Trung Quốc – thường được gọi là “nhà máy lọc dầu teapot”.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, mục tiêu của các biện pháp này là ngăn các công ty bị lợi dụng để mua hàng hóa hạn chế. Những đơn vị vi phạm có thể đối mặt với trách nhiệm dân sự hoặc hình sự.

Washington cho rằng IRGC đã sử dụng các công ty bình phong tại những khu vực có môi trường quản lý lỏng lẻo nhằm che giấu vai trò trong hoạt động buôn bán dầu và chuyển nguồn thu về cho chính quyền Iran.

Mỹ cáo buộc Tehran không dùng nguồn thu dầu mỏ để hỗ trợ người dân trong nước mà sử dụng cho phát triển vũ khí, tài trợ các lực lượng bị xem là khủng bố và duy trì bộ máy an ninh đàn áp tự do dân sự.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố: “Mỹ sẽ tiếp tục cắt đứt các mạng lưới tài chính mà chính quyền Iran sử dụng để tiến hành hoạt động khủng bố và gây bất ổn kinh tế toàn cầu”.

Mỹ phong tỏa đường biển quanh Iran

Ngoài các biện pháp tài chính, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hiện cũng triển khai chiến dịch phong tỏa trên biển quanh Iran nhằm ngăn chặn hoạt động xuất khẩu dầu của Tehran.

Thông cáo Bộ Tài chính Mỹ cho biết chiến dịch này trực tiếp đánh vào nguồn thu chủ chốt của Iran.

Washington cảnh báo mọi cá nhân hoặc tàu thuyền tham gia vận chuyển dầu hoặc hàng hóa bất hợp pháp thông qua các mạng lưới thương mại và tài chính bí mật đều có thể trở thành mục tiêu trừng phạt của Mỹ.

4 công ty Hồng Kông nằm trong danh sách trừng phạt

Danh sách trừng phạt công bố ngày 11/5 bao gồm lãnh đạo các công ty dầu mỏ Iran, nhiều công ty tại Hồng Kông và Dubai.

4 công ty Hồng Kông bị nêu tên gồm:

HONG KONG BLUE OCEAN LIMITED
HONG KONG SANMU LIMITED
JIANDI HK LIMITED
MAX HONOR INTERNATIONAL TRADE CO., LIMITED

Theo Bộ Tài chính Mỹ, các công ty này đã sử dụng một “hạm đội bóng tối” gồm các tàu chở dầu bị trừng phạt để vận chuyển hàng triệu USD dầu Iran. Một trong các tàu này đã bị Mỹ bắt giữ vào tháng 12 năm ngoái.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết dù trước đây Washington từng trừng phạt nhiều cá nhân và thực thể nhỏ có liên hệ với Trung Quốc, các tuyến thương mại liên quan tới Trung Quốc vẫn giúp Iran né tránh áp lực của Mỹ trong nhiều năm qua, tiếp tục bán dầu và mua linh kiện tên lửa, linh kiện UAV cùng nhiều vật tư quân sự khác.

Đợt trừng phạt mới nhất chủ yếu nhằm vào các công ty bình phong của IRGC tại Iran, Hồng Kông và Dubai. Đây cũng là vòng trừng phạt mới nhất chỉ 3 ngày trước khi ông Trump tới Bắc Kinh.

Một quan chức Mỹ ngày 10/5 nói với truyền thông rằng nguồn thu mà Trung Quốc mang lại cho Iran, cùng khả năng Bắc Kinh xuất khẩu vũ khí hoặc hàng lưỡng dụng cho Tehran, sẽ là một trong những chủ đề được thảo luận tại cuộc gặp Trump – Tập.

Quan chức này nói: “Tổng thống Trump đã nhiều lần trao đổi với ông Tập Cận Bình về vấn đề Iran và Nga, bao gồm nguồn thu mà Trung Quốc mang lại cho hai chính quyền này, cũng như việc xuất khẩu hàng lưỡng dụng, linh kiện và cả khả năng xuất khẩu vũ khí”.

Ông nói thêm: “Tôi cho rằng cuộc đối thoại này sẽ tiếp tục”.

Trung Quốc hiện duy trì quan hệ chặt chẽ với Iran và là khách hàng mua dầu lớn nhất của nước này. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Trung Quốc mua hơn 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran, tương đương khoảng 8% tổng lượng dầu nhập khẩu hằng năm của Trung Quốc.