Giới chức Bắc Kinh đã triển khai các biện pháp an ninh nghiêm ngặt quanh Nghĩa trang Cách mạng Bát Bảo Sơn của thành phố vào ngày 18/8, khi di hài cựu Thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ được hỏa táng. Cảnh sát hạn chế người ra vào, điều hướng lại các tuyến xe buýt công cộng, đồng thời ngăn người dân tụ tập hoặc chụp ảnh.

Nghĩa trang cách mạng Bát Bảo Sơn, Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: Wikipedia

Sự hiện diện an ninh dày đặc diễn ra trong bối cảnh có các báo cáo cho rằng chính quyền Trung Quốc đang tìm cách [hạn chế hoạt động tưởng niệm công khai]dành cho ông Chu, nhằm ngăn cái chết của ông trở thành tâm điểm cho sự bất mãn rộng lớn hơn của công chúng đối với Đảng Cộng sản.

Ông Chu, người giữ chức Thủ tướng từ năm 1998 đến năm 2003, [qua đời] tại Bắc Kinh ngày 12/8, hưởng thọ 97 tuổi. Theo Tân Hoa Xã, lễ tiễn biệt ông được tổ chức tại Bát Bảo Sơn vào ngày 18/8.

Một nhà báo tại Bắc Kinh, nói chuyện với The Epoch Times với điều kiện giấu tên vì lo ngại bị trả đũa, cho biết các khu vực rộng lớn xung quanh nghĩa trang đã bị phong tỏa và người dân không được phép tụ tập.

Nghĩa trang Cách mạng Bát Bảo Sơn là nơi an nghỉ của các quan chức cấp cao thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tại Bắc Kinh.

“Cảnh sát có mặt dọc theo toàn bộ tuyến đường [đến Bát Bảo Sơn], và hôm nay các tuyến xe buýt cũng bị điều hướng lại. Tôi suýt không thể trở về được hôm nay,” nhà báo này nói.

Ông cho biết cảnh sát cũng bố trí ở những vị trí khuất tầm nhìn gần các khu vực có cây cối. Khi ông đến khu vực này để quan sát, một cảnh sát nói với ông: “Hôm nay không được phép phỏng vấn.”

Sau khi nhà báo di chuyển sang phía bên kia đường, ông cho biết cảnh sát vẫn tiếp tục theo dõi mình. Khi ông định chụp ảnh từ một cầu vượt dành cho người đi bộ, một cảnh sát mặc thường phục đã tiến đến và nói rằng ông không được phép chụp ảnh.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc không cho thấy chính quyền dự đoán sẽ có các cuộc tụ tập quy mô lớn sau cái chết của ông Chu. Tuy nhiên, các biện pháp an ninh xung quanh Bát Bảo Sơn cho thấy chính quyền đang đề phòng khả năng xảy ra những cuộc tụ tập tự phát và hoạt động đưa tin của truyền thông không được cho phép.

Thông tấn xã Trung ương Đài Loan (CNA) đưa tin, phóng viên của họ có mặt tại hiện trường đã bị thẩm vấn tại một khu dân cư gần Nghĩa trang Bát Bảo Sơn và được thông báo rằng không có cuộc phỏng vấn nào được sắp xếp cho buổi lễ trong ngày. Theo CNA, cảnh sát cũng ngăn những người tìm cách chụp ảnh.

Chính quyền tìm cách kiểm soát hoạt động tưởng niệm

An ninh được tăng cường sau những báo cáo về các hoạt động tưởng niệm tự phát dành cho ông Chu tại những nơi khác ở Trung Quốc.

Sau khi ông qua đời, người dân đã đến quê tổ của ông Chu ở Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, để đặt hoa. Theo hãng truyền thông thân Bắc Kinh của Hồng Kông Minh Báo, chính quyền đã áp dụng các biện pháp kiểm soát tại đây. Những bài đăng tưởng niệm ông Chu trên mạng xã hội Trung Quốc cũng bị kiểm duyệt.

Nhà báo kỳ cựu độc lập người Trung Quốc Cao Du cho biết trên X rằng các quan chức an ninh nhà nước Trung Quốc đã cấm bà đăng những nội dung liên quan đến ông Chu.

Một nguồn tin nội bộ ĐCSTQ, yêu cầu giấu tên vì lo ngại bị trả đũa, [nói với] The Epoch Times sau khi ông Chu qua đời rằng chính quyền đã theo dõi chặt chẽ các hoạt động của ông trong những năm cuối đời. Nguồn tin cho biết các quan chức lo ngại công chúng có thể lợi dụng việc tưởng niệm ông Chu như một cơ hội để bày tỏ sự bất mãn đối với tình hình hiện tại.

Cách tiếp cận của chính quyền phản ánh sự nhạy cảm xung quanh các hoạt động tưởng niệm công khai dành cho những nhân vật cấp cao của ĐCSTQ, những người có thể đã trở thành biểu tượng gắn với các thời kỳ chính trị hoặc định hướng chính sách khác nhau.

Cái chết của cựu lãnh đạo ĐCSTQ Hồ Diệu Bang năm 1989 đã châm ngòi cho các hoạt động tưởng niệm trên diện rộng, sau đó phát triển thành các cuộc biểu tình trên toàn quốc và cuối cùng trở thành một trong những chất xúc tác lớn dẫn đến các cuộc biểu tình tại Quảng trường Thiên An Môn.

Gần đây hơn, sự qua đời của cựu Thủ tướng Lý Khắc Cường vào tháng 10/2023 đã [khiến] người dân tổ chức các hoạt động tưởng niệm quy mô lớn cả trên mạng và tại quê nhà của ông ở Hợp Phì, tỉnh An Huy.

Các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn xung quanh lễ tiễn biệt ông Chu dường như đã ngăn chặn sự tái diễn của những đám đông lớn từng xuất hiện sau sự qua đời của ông Lý.

Nhà báo tại Bắc Kinh cho biết chính quyền và truyền thông do nhà nước kiểm soát dường như quyết tâm nhanh chóng khép lại câu chuyện về sự qua đời của ông Chu.

“Sau khi ông Chu Dung Cơ qua đời, một khi lễ tiễn biệt hôm nay kết thúc thì coi như đã sang trang,” ông nói. “Truyền thông trong nước đều đang giảm mức độ chú ý đến vấn đề này. Ngoài Tân Hoa Xã và các cơ quan truyền thông khác đăng tải tin tức, truyền thông địa phương dường như không dành nhiều sự quan tâm. Họ đang hạ nhiệt vấn đề.”