Biểu tình ở Trung Quốc tăng 50%, hàng nghìn người bao vây tòa thị chính ở Phúc Kiến

Lý Mộc Tử
•
Chủ Nhật, 08/03/2026

Cùng với đà suy giảm của kinh tế Trung Quốc, áp lực đời sống của người dân tăng vọt, các sự kiện đấu tranh xã hội cũng gia tăng. Số liệu mới nhất cho thấy trong quý III năm 2025, tại Trung Quốc đã xảy ra 1.392 vụ người dân biểu tình, kháng nghị, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm 2024. Gần đây, một công ty đầu tư ở Phủ Điền, Phúc Kiến đổ vỡ tài chính, hàng nghìn người bao vây tòa nhà chính quyền để kháng nghị và bảo vệ quyền lợi.

Ngày 2/3, Công ty Hoàng Kim Mã Đầu ở tỉnh Phúc Kiến tuyên bố phá sản, dẫn đến cuộc biểu tình của hàng nghìn người dân bao vây trụ sở chính quyền thành phố. (Nguồn ảnh: Ảnh chụp màn hình video)

Mới đây, trang “Dị Ngôn Võng” (China Dissent Monitor) trực thuộc tổ chức phi chính phủ quốc tế Freedom House công bố số liệu mới nhất cho thấy, trong quý III năm 2025, Trung Quốc đã xảy ra 1.392 vụ người dân biểu tình phản đối, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm 2024. Người tham gia biểu tình chủ yếu là công nhân, chủ doanh nghiệp nhỏ và cư dân nông thôn, cuối năm ngoái các vụ phản kháng tập thể của giới giao hàng xảy ra liên tiếp ở nhiều nơi.

Tình trạng thất nghiệp trong thanh niên ngày một trầm trọng, buộc một lượng lớn lao động trẻ chuyển sang “nền kinh tế thời vụ” và trở thành tài xế giao đồ ăn. Hiện số lượng tài xế giao đồ ăn ở Trung Quốc đã vượt quá 14 triệu người, cạnh tranh nội bộ cực kỳ khốc liệt. Lực lượng lao động đông đảo này vừa thiếu sự bảo đảm về quyền lợi lao động, lại phải đối mặt với nhiều sức ép từ thuật toán nền tảng, quản lý bảo an khu dân cư và cảnh sát giao thông. Vì vậy, chỉ cần một va chạm nhỏ cũng có thể bùng phát thành các cuộc đấu tranh quy mô lớn. Chỉ riêng tháng 12/2025 đã liên tiếp xảy ra nhiều vụ phản kháng tập thể của giới giao hàng.

Ngoài ra, báo cáo nói trên chỉ ra rằng kinh tế Trung Quốc tiếp tục giảm tốc, khiến một lượng lớn công nhân nhập cư mất việc phải quay về quê, nhưng phần đất đai vốn có đã bị thu hồi hoặc chuyển nhượng, nông thôn không còn đóng vai trò vùng đệm cho nền kinh tế tư bản thành thị nữa, công nhân nhập cư đã mất đi chỗ dựa sinh kế cuối cùng.

Số liệu của Dị Ngôn Võng cho thấy, tính đến cuối tháng 11 năm 2025, họ đã thu thập được 661 vụ đấu tranh ở nông thôn, tăng khoảng 70% so với cả năm 2024. Nhiều chính quyền địa phương rơi vào khủng hoảng tài chính nghiêm trọng, cộng thêm kinh tế giảm tốc, họ càng thường xuyên thu hồi đất nông thôn, thúc đẩy “cải cách tang lễ” (bắt buộc hỏa táng) và các biện pháp khác nhằm tăng nguồn thu, nhưng lại thường xuyên phát sinh xung đột lợi ích với cư dân.

Do khó khăn tài chính, các chính quyền cơ sở cấp huyện trở xuống phổ biến chậm lương công chức. Thu nhập của lực lượng chấp pháp như cảnh sát thiếu bảo đảm, kinh phí duy trì ổn định xã hội eo hẹp, khiến năng lực kiểm soát xã hội ở tầng chót của mô hình chuyên chế bị suy yếu nghiêm trọng, đồng thời cũng tạo thêm không gian cho các hoạt động đấu tranh.

Kênh “@YesterdayBigcat” lâu nay theo dõi các sự kiện đấu tranh ở Trung Quốc Đại Lục đưa tin, gần đây nhiều nơi tại Trung Quốc lại bùng phát thêm các vụ phản kháng.

Ngày 5/3, các tiểu thương bán rau tại chợ nông sản Cẩm Sơn ở Văn Xương, Hải Nam đã bước sang ngày thứ ba đình công, phản đối việc chợ tăng giá thuê sạp. Theo lời người trong cuộc, khu chợ này vốn thuộc sở hữu tập thể, sau đó bị chính quyền bán lại cho một ông chủ tư nhân.

Ngày 5/3, tại thôn Na Phàm, Ủy ban thôn Nha Cảng, trấn Nha Xoa, huyện Bạch Sa, tỉnh Hải Nam, sau khi cau do dân làng trồng bị Nông trường Bạch Sa chặt bỏ, dân làng tức giận đã đốn một loạt cây cau trên khu đất này, bao gồm cả cây do họ và do nông trường trồng.

Theo người dân cho biết, phần đất liên quan rộng hơn 40 mẫu, là đất tập thể của dân làng, mười năm trước bị Nông trường quốc doanh Bạch Sa tuyên bố là đất nông trường, từ đó hai bên ai cũng không chịu nhượng bộ, cùng trồng cau trên mảnh đất này. Vài năm qua, mỗi năm nông trường đều chặt hơn 10 cây cau do dân làng trồng, dân làng không phản ứng mạnh với họ, nhưng năm nay họ chặt liền một lúc 460 cây, cuối cùng đã chọc giận dân làng.

Ngày 4/3, Trường Mẫu giáo Thế Kỷ 21 ở Trác Châu, Hà Bắc để tiết kiệm chi phí đã cho 400 trẻ em ăn hoa quả hỏng và thực phẩm biến chất. Sau khi phát hiện, phụ huynh đã kéo đến trường đòi quyền lợi và yêu cầu hoàn tiền học phí.

Ngày 2/3, tại thành phố Phủ Điền, tỉnh Phúc Kiến đã xảy ra một vụ bảo vệ quyền lợi quy mô lớn. Hơn một nghìn nhà đầu tư tập trung trước cổng tòa thị chính, yêu cầu Công ty TNHH Tập đoàn Hoàng Kim Mã Đầu thanh toán các khoản tiền gửi. Bầu không khí tại hiện trường căng thẳng, chính quyền điều một lượng lớn cảnh sát đến để canh phòng.

Theo lời người trong cuộc, Hoàng Kim Mã Đầu từ lâu đã huy động vốn bằng lãi suất cao 7,5 phần nghìn, đồng thời tặng gạo, dầu ăn, đồ điện gia dụng nhỏ… để lôi kéo khách hàng. Nhiều người lớn tuổi bị lời hứa lãi suất cao và bối cảnh có cửa hàng vàng bạc thật mê hoặc, đã đổ vào đó toàn bộ tiền tích cóp cả đời, thậm chí có người đem cả tiền lương hưu, tiền sính lễ của con gái ra đầu tư.

Số tiền đầu tư của người gửi ít thì vài trăm nghìn, nhiều thì lên đến hàng triệu tệ, vốn tính chuyện mỗi tháng ung dung lấy lãi, an tâm dưỡng già. Thế nhưng sau Tết, khoản lãi vốn vẫn được trả đều đặn bỗng dưng dừng lại, nhân viên lần lượt “mất liên lạc”, các cửa hàng ở nhiều nơi cũng lần lượt đóng cửa. Được biết, số người bị hại lên đến hơn 2.000 người.

Ngày 26/2, Chủ tịch công ty Lâm Quốc Xuân khi đang ở Singapore đã công bố thư ngỏ, lần đầu thừa nhận công ty gặp vấn đề trong dòng tiền, nói rằng do “một số nhân viên cấu kết ăn cắp, thao tác trái quy định dẫn đến một số tài khoản bị phong tỏa”. Ông ta nhấn mạnh trong tuyên bố rằng công ty “không hề cố ý chiếm đoạt tiền của khách hàng”, khẳng định bản thân không bỏ trốn, và cam kết “sẽ không trốn tránh, sẽ quay về xử lý”.

Ngày 1/3, Lâm Quốc Xuân quay video tuyên bố với bên ngoài rằng mình đã từ Singapore trở về Trung Quốc, sẵn sàng gánh vác trách nhiệm và phối hợp điều tra. Nhưng đối với đông đảo nhà đầu tư, cửa hàng đã đóng, khoản lãi cũng đã ngừng chi trả, những lời hứa suông hoàn toàn vô tác dụng.

Tại hiện trường bảo vệ quyền lợi ngày 2/3, cảm xúc của các nhà đầu tư vô cùng phẫn nộ, họ hô vang khẩu hiệu “trả lại tiền mồ hôi nước mắt cho tôi”. Nhiều cụ già vì đuối sức đã ngất xỉu ngay tại chỗ, khung cảnh khiến người ta xót xa. Tại hiện trường có rất đông cảnh sát túc trực suốt quá trình.