Cựu Bí thư Tân Cương Mã Hưng Thụy bị truy tố, cáo buộc nhận hối lộ suốt 25 năm

Đường Binh
•
Thứ Năm, 05/11/2026

Cựu Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), cựu Bí thư Tân Cương Mã Hưng Thụy bị truy tố về tội nhận hối lộ. Theo cáo buộc, hành vi tham nhũng của ông kéo dài 25 năm, bắt đầu từ khi ông làm việc trong ngành hàng không vũ trụ.

Ông Mã Hưng Thụy. (Ảnh: IAEA Imagebank, CC BY-SA 2.0, qua Wikimedia Commons)

Giới phân tích cho rằng ông Mã là trường hợp điển hình của việc “đề bạt khi đã có sai phạm”, và người phải chịu trách nhiệm là ông Tập Cận Bình.

Mã Hưng Thụy bị cáo buộc nhận hối lộ trong 25 năm, từ thời làm việc trong ngành công nghiệp quốc phòng

Đài truyền hình CCTV của ĐCSTQ hôm thứ Năm (5/11) đưa tin Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao thông báo vụ án ông Mã Hưng Thụy bị nghi nhận hối lộ đã được chuyển đến cơ quan kiểm sát để thẩm tra, truy tố. Viện này đã ra quyết định bắt giữ ông vì nghi ngờ phạm tội nhận hối lộ, và chỉ định Viện Kiểm sát thành phố Nghi Xương thẩm tra, truy tố. Viện Kiểm sát Nghi Xương đã truy tố ông ra Tòa án Trung cấp Nghi Xương.

Cơ quan công tố cáo buộc ông Mã đã lợi dụng chức vụ, hoặc điều kiện thuận lợi từ quyền hạn và địa vị của mình, để mưu lợi cho người khác và nhận trái phép tiền, tài sản của người khác với giá trị “đặc biệt lớn”. Cáo trạng nêu các chức vụ ông từng đảm nhiệm, gồm: ủy viên Ban cán sự đảng kiêm phó tổng giám đốc, bí thư Ban cán sự đảng kiêm tổng giám đốc Tập đoàn Khoa học Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc; phó bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông kiêm bí thư Thành ủy Thâm Quyến; phó bí thư Tỉnh ủy kiêm tỉnh trưởng Quảng Đông; ủy viên Bộ Chính trị Trung ương ĐCSTQ. Ông bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội nhận hối lộ.

Ông Mã năm nay 67 tuổi, quê gốc ở Vận Thành, tỉnh Sơn Đông, sinh ra trong một gia đình thợ mỏ tại thành phố Song Áp Sơn, tỉnh Hắc Long Giang. Ông là quan chức xuất thân từ giới kỹ thuật. Tháng 5/1996, ông được bổ nhiệm làm phó viện trưởng Viện 5 của Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Không gian Trung Quốc), một tháng sau kiêm tổng chỉ huy và tổng thiết kế vệ tinh Thực Tiễn 5. Năm 1999, được bổ nhiệm làm tổ trưởng tổ chuyên môn kỹ thuật hệ thống vệ tinh của Tổng cục Trang bị.

Tháng 9/1999, ông Mã trở thành ủy viên Ban cán sự đảng kiêm phó tổng giám đốc Tập đoàn Khoa học Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc. Năm 2000, ông đảm nhiệm chức vụ ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ của Tổng cục Trang bị. Tháng 12/2003, ông kiêm chủ tịch Công ty TNHH Truyền thông Vệ tinh Hâm Nặc. Từ tháng 3/2004 đến tháng 12/2005, ông còn kiêm phó tổng chỉ huy Chương trình thăm dò quanh Mặt Trăng.

Tháng 7/2006, ông kiêm chủ tịch hội đồng quản trị Tập đoàn Quốc tế Khoa học Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc, chủ nhiệm Ủy ban Quản lý Khu công nghiệp Khoa học Công nghệ Hàng không Vũ trụ Thượng Hải và chủ tịch công ty phát triển, xây dựng khu công nghiệp này. Tháng 9/2007, ông làm bí thư Ban cán sự đảng kiêm tổng giám đốc tập đoàn. Tháng 11/2007, ông kiêm phó tổng chỉ huy Chương trình bay vào vũ trụ có người lái của Trung Quốc, rồi từ tháng 12/2008 kiêm tổng chỉ huy Chương trình tên lửa đẩy thế hệ mới của Trung Quốc.

Tháng 3/2013, ông Mã rời khối doanh nghiệp quốc phòng, sau đó lần lượt giữ các chức vụ như thứ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, cục trưởng Cục Hàng không Vũ trụ Quốc gia, cục trưởng Cục Công nghiệp Khoa học Công nghệ Quốc phòng. Tháng 11/2013, ông được điều về Quảng Đông, lần lượt làm phó bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông, bí thư Thành ủy Thâm Quyến và tỉnh trưởng Quảng Đông. Tháng 12/2021, được thăng chức làm Bí thư Đảng ủy Khu tự trị Tân Cương”. Ông là ủy viên Trung ương ĐCSTQ các khóa 18, 19, 20 và ủy viên Bộ Chính trị khóa 20.

Theo cáo buộc của cơ quan công tố, hành vi tham nhũng của ông Mã bắt đầu từ năm 1999, khi ông làm ủy viên Ban cán sự đảng kiêm phó tổng giám đốc Tập đoàn Khoa học Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc, và kéo dài suốt 25 năm.

Chuyên gia về các vấn đề Trung Quốc Lý Lâm Nhất nhận định ông Mã là trường hợp điển hình của kiểu vừa tham nhũng vừa thăng tiến, được “đề bạt khi đã có sai phạm”, và người chịu trách nhiệm chính là lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình.

Nhà bình luận độc lập Đỗ Chính từng viết trên trang Thượng Báo của Đài Loan rằng ông Tập đã cất nhắc rất nhiều thân tín “có sai phạm”, nay hàng loạt người trong số họ đã “ngã ngựa”. Dù bị quy là tham nhũng hay không trung thành về chính trị, việc “ngã ngựa” trên quy mô lớn như vậy đều trực tiếp làm suy yếu uy quyền của ông Tập.

Chỗ dựa của Mã Hưng Thụy liên quan tới cấp cao nhất, có tin tình nhân cũng dính líu vào vụ án

Tháng 7 năm ngoái, ông Mã thôi chức Bí thư Tân Cương. Giới chức khi đó cho biết ông “được bố trí công tác khác”, nhưng sau đó không công khai chức vụ mới của ông. Hôm 3/4 năm nay, khi thông báo ông “ngã ngựa”, phía chính quyền lần đầu tiết lộ lúc đó ông đang là phó tổ trưởng Tổ Lãnh đạo Công tác Nông thôn Trung ương. Ngày 26/6, tư cách đại biểu Nhân đại Toàn quốc của ông bị chấm dứt.

Đến tháng 7 năm nay, phía chính quyền Trung Quốc thông báo ông Mã bị “song khai” (khai trừ khỏi ĐCSTQ và cách chức khỏi các chức vụ công). Thông báo nói ông “vi phạm nghiêm trọng kỷ luật chính trị và quy tắc chính trị”. Thông báo cáo buộc ông “dung túng, thiếu giám sát, buông lỏng quản lý” đối với việc nhân viên làm việc bên cạnh ông “vi phạm nghiêm trọng kỷ luật, pháp luật và có dấu hiệu phạm tội”. Ông còn bị cáo buộc “giao dịch quyền – sắc, tiền – sắc”.

Thông báo đặc biệt nêu một số vấn đề liên quan tới người thân của ông Mã. Theo đó, ông “dung túng, buông thả cho người thân lợi dụng ảnh hưởng từ chức vụ của mình để mưu lợi khổng lồ”, và “tham nhũng kiểu gia đình trị trên quy mô lớn”. Ông cũng bị cáo buộc “tự mình hoặc cùng người thân, người có quan hệ đặc biệt nhận trái phép tài sản khổng lồ”.

Ông Mã bị đồn có quan hệ thân thiết với bà Bành Lệ Viện, phu nhân ông Tập Cận Bình và cũng là người Sơn Đông, nên nội tình vụ án được nhiều người chú ý.

Nhà bình luận chính trị kỳ cựu Trần Phá Không từng cho Epoch Times biết việc ông Mã “ngã ngựa” là đòn giáng nặng vào cả ông Tập lẫn bà Bành. Ông cho rằng rõ ràng không phải ông Tập muốn hạ bệ ông Mã, và vụ việc kéo dài lâu như vậy chính là do ông Tập và bà Bành ngăn cản.

Ông Trần nói ông Mã là tâm phúc của ông Tập và là nhân vật được trọng dụng tại Đại hội 20. Phe chủ lưu trong giới nguyên lão chính trị, phe chủ lưu của Thái tử đảng thuộc thế hệ đỏ thứ hai và phần lớn nhân vật cấp cao đều chủ trương xử lý ông Mã theo pháp luật. Vì vậy, ông Tập không giữ được ông Mã nữa.

Điều thực sự nguy hiểm trong vụ ông Mã không chỉ là bản thân việc tham nhũng, nhà bình luận độc lập Thái Thận Khôn nhận định khi trao đổi với Epoch Times. Vợ ông Mã, bà Vinh Lệ, đã làm một việc rất khác thường: tặng nhiều phu nhân và con cái của các lãnh đạo những hợp đồng bảo hiểm mua tại Hồng Kông và các địa phương khác, trị giá ít thì vài triệu, nhiều thì lên đến hàng chục triệu. Phạm vi rộng và số người nhận nhiều gần như đến mức khiến người ta rợn tóc gáy. Qua đó, vợ chồng ông Mã đã tạo dựng một mạng lưới chính trị bí mật và phức tạp.

Tờ Tín Báo của Hồng Kông hôm 27/9 dẫn lời nguồn tin ở Thâm Quyến tiết lộ rằng vợ và em trai ông Mã rất tham lam, còn tình nhân của ông cũng tham gia nhận hối lộ.