Diễn viên lồng tiếng Trung Quốc mất kế sinh nhai vì AI giả giọng

Minh Hoàng
•
Thứ Ba, 14/04/2026

Ngành công nghiệp lồng tiếng phim ảnh tại Trung Quốc Đại Lục đang đối mặt với cuộc khủng hoảng do nạn “ăn cắp giọng nói” bằng trí tuệ nhân tạo (AI), khiến nhiều diễn viên lồng tiếng danh tiếng mất việc làm và sinh kế. Một số người đã tìm đến pháp luật nhưng đến nay vẫn chưa có trường hợp nào thắng kiện; những lỗ hổng trong việc thu thập chứng cứ khiến các hành vi vi phạm rất khó bị truy cứu.

Diễn viên lồng tiếng. Ảnh minh họa. (Nguồn: FERNANDO MACIAS ROMO / Shutterstock)

Vi phạm bản quyền giọng nói sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) bao gồm việc trích xuất nội dung lồng tiếng từ phim ảnh, hoạt hình và các tác phẩm khác, sử dụng công nghệ AI để “nhân bản” giọng nói với độ tương đồng trên 90%. Thậm chí, chúng còn tinh vi đến mức trộn lẫn âm sắc của nhiều diễn viên khác nhau để né tránh trách nhiệm pháp lý.

Mới đây, diễn viên lồng tiếng nổi tiếng Biên Giang đã công khai lên án: “Việc tự ý sử dụng, cắt ghép và dùng AI tổng hợp giọng nói của tôi một cách trái phép để phát tán rộng rãi là hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền biểu diễn và quyền đối với giọng nói, làm tổn hại danh dự cá nhân và gây thiệt hại kinh tế”.

Trước tình trạng xâm phạm quyền sở hữu ngày càng nghiêm trọng, cộng đồng lồng tiếng đã đồng loạt lên tiếng.

Các đơn vị và cá nhân tiêu biểu như “Biên Giang Studio”, “729 Voice Factory”, Quý Quán Lâm (lồng tiếng phim Chân Hoàn Truyện), Lữ Diễm Đình (lồng tiếng phim Na Tra), Hạ Lỗi, Mã Chính Dương… đã cùng đưa ra tuyên bố chung, yêu cầu chính quyền nhìn nhận nghiêm túc vấn nạn giả mạo giọng nói bằng AI và đề xuất chính sách “Ba cấm”: Cấm thu thập dữ liệu, cấm sử dụng thương mại và cấm tạo ra các sản phẩm phái sinh trục lợi.

Theo các phương tiện truyền thông như Cửu Phái Tân Văn, Trương Gia Minh – diễn viên lồng tiếng cho nhân vật Thái Ất Chân Nhân trong bộ phim đình đám Na Tra 2 – cho biết kể từ cuối năm 2025, anh đã phát hiện giọng nói của mình bị AI đánh cắp hàng loạt. Chỉ trong một ngày, anh có thể tìm thấy tới 700 trường hợp vi phạm.

Trương Gia Minh chia sẻ rằng tình trạng này đã ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của anh. Một số đối tác đã thẳng thừng từ chối ký tiếp hợp đồng vì họ có thể sử dụng các giọng nói AI tương tự, thậm chí miễn phí. Hiện anh đã bị hủy bỏ 3 hợp đồng lớn.

Dù đã thuê luật sư và mất một tháng để truy tìm tài khoản vi phạm, nhưng Trương Gia Minh lại rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan khi phát hiện người đứng sau là một người chưa thành niên, mới 13 tuổi.

Anh than thở rằng tất cả các nỗ lực bảo vệ quyền lợi đến nay đều thất bại. Kẻ xâm phạm quyền thường là trẻ vị thành niên thiếu hiểu biết pháp luật hoặc những người kiếm tiền từ lưu lượng truy cập ảo. Ngay cả khi thắng kiện, số tiền bồi thường cũng rất nhỏ, đối phương lại không có khả năng chi trả, khiến chi phí đòi lại công lý và cái giá của việc xâm phạm quyền hoàn toàn không tương xứng.

Một diễn viên lồng tiếng khác tên Tiểu Mộc cũng là nạn nhân. Anh nhận thấy thủ đoạn của kẻ xấu rất xảo quyệt: chúng “ghép” giọng của nhiều người vào cùng một nhân vật khiến việc nhận diện trở nên khó khăn. Một số kẻ còn lợi dụng lỗ hổng nền tảng để “đánh du kích”, hễ bị báo cáo thì gỡ nội dung rồi ngay lập tức lập tài khoản mới.

Tiểu Mộc chỉ ra rằng một số nền tảng video ngắn đang thu phí người dùng cho các giọng nói AI lậu này, gián tiếp thu lợi từ giọng nói của các diễn viên lồng tiếng mà không hề được sự đồng ý.

Cuối năm 2025, diễn viên lồng tiếng Mễ Tử tại An Huy nhận thu âm hai câu quảng cáo cho một chuỗi KTV tại Bắc Kinh. Tuy nhiên, khi video quảng cáo được phát hành, từ hai câu gốc đã biến thành ba câu. Câu phát sinh thêm chính là giọng của cô được tạo ra từ AI. Quảng cáo này sau đó được phát tán tại hàng trăm cửa hàng và trên nhiều nền tảng mạng xã hội toàn quốc.

Để bảo vệ quyền lợi, Mễ Tử đã gọi đến các đường dây nóng khiếu nại, lặn lội đến Bắc Kinh tìm luật sư, nhưng cuối cùng lại rơi vào vòng xoáy “khó lập án” vì chứng cứ không được tòa án công nhận, còn cơ hội bổ sung chứng cứ thì đã trôi qua từ lâu.

Diễn viên lồng tiếng Thường Hỷ Bác tại Hồ Nam cũng phát hiện giọng mình bị sao chép, nhưng khi muốn khiếu nại lên nền tảng thì lại thấy… không có mục khiếu nại dành riêng cho vấn đề này.

Trương Tiểu Mạch, một diễn viên lồng tiếng kỳ cựu, bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về tương lai ngành nghề. Anh cho biết kỹ thuật AI đã thu hẹp nghiêm trọng không gian sinh tồn của các diễn viên, khiến lượng đơn đặt hàng giảm mạnh. Nhiều đồng nghiệp của anh đã phải bỏ nghề để đi giao đồ ăn hoặc làm môi giới bất động sản.

Theo Trương Tiểu Mạch, giọng nói do AI tạo ra suy cho cùng vẫn thiếu đi linh hồn: “Điều duy nhất chúng tôi chưa bị thay thế chính là ‘sức sống’ trong giọng nói, hơi thở và cảm xúc đời thường”. Tuy nhiên, với những nhà sản xuất chạy theo giá thành rẻ, khả năng bắt chước của AI là đã đủ. Điều này khiến những người mới vào nghề không thể cạnh tranh nổi với “bản sao” AI, dẫn đến tình trạng ngành lồng tiếng đối mặt với nguy cơ đứt gãy thế hệ.

Triệu Chiếm Lĩnh, nghiên cứu viên đặc biệt tại Trung tâm Quyền sở hữu trí tuệ thuộc Đại học Chính pháp Trung Quốc, cho rằng các nền tảng nên chủ động cấm người dùng sử dụng giọng nói của người khác khi chưa được phép. Các diễn viên lồng tiếng cũng nên chủ động đăng ký bản quyền cho giọng nói và đặc trưng giọng nói có giá trị thương mại của mình để làm cơ sở truy cứu trách nhiệm sau này.

Từ khóa AI diễn viên lồng tiếng