Đại hội lần thứ 21 của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) dự kiến sẽ diễn ra vào mùa Thu năm 2027. Công tác khảo sát nhân sự liên quan được cho là sẽ bắt đầu từ nửa cuối năm nay, cho thấy ban lãnh đạo cấp cao của ĐCSTQ đã sớm bước vào giai đoạn chuẩn bị nhân sự cho Đại hội 21. Các nguồn tin trong nội bộ tiết lộ rằng đợt khảo sát lần này chủ yếu nhằm đánh giá mức độ trung thành của các quan chức từ cấp bộ trở lên đối với “Tư tưởng xây dựng Đảng của Tập Cận Bình”, trong khi việc điều hành toàn bộ quá trình do các Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị trực tiếp phụ trách.

Ngày 8/3/2024, các đại biểu quân sự Trung Quốc đến Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh để tham dự kỳ họp thứ hai của Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Nhân đại) — cơ quan lập pháp bị coi là “con dấu cao su” của ĐCSTQ. (Ảnh: Kevin Frayer/ Getty Images)

Theo thông tin công khai, từ cuối tháng 7 năm nay, Trung ương ĐCSTQ dự kiến chia thành ba đợt, cử 45 đoàn khảo sát đến 31 đơn vị hành chính cấp tỉnh và 124 cơ quan được gọi là “cơ quan Trung ương và Nhà nước” để tiến hành đánh giá nhân sự. Quân ủy Trung ương cũng dự kiến cử 8 đoàn khảo sát riêng nhằm đánh giá các tướng lĩnh và cán bộ cấp cao trong quân đội. Điều này cho thấy công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại hội 21 sẽ bao trùm cả hệ thống chính quyền địa phương, các cơ quan trung ương và quân đội.

Người trong hệ thống: Khảo sát nhân sự thực chất là dò xét lẫn nhau

Một cựu quan chức trong hệ thống của ĐCSTQ, ông Hoàng Sùng Minh (bí danh), cho biết đợt khảo sát lần này chủ yếu nhằm thu thập ý kiến về những quan chức dự kiến được giữ lại nhiệm kỳ tới, bao gồm phát ngôn, hành vi, hoàn cảnh gia đình và đời sống cá nhân.

Ông nói: “Quan hệ giữa bí thư tỉnh ủy và tỉnh trưởng ở nhiều nơi vốn đã bất hòa từ lâu. Tôi nghe nói lần này sẽ tìm người thân cận của bí thư để nắm tình hình của tỉnh trưởng, kể cả đời sống riêng tư; rồi lại tìm cấp dưới của tỉnh trưởng để tìm hiểu về bí thư. Họ cũng sẽ hỏi người trong tòa án về viện kiểm sát, rồi ngược lại hỏi người của viện kiểm sát về chánh án. Nói trắng ra là các bên dò xét lẫn nhau.”

Theo ông Hoàng, trước đây việc đánh giá cán bộ chủ yếu do Ban Tổ chức Trung ương thực hiện, nhưng lần này có sự phối hợp với Quốc vụ viện.

“Trước đây Quốc vụ viện còn tương đối độc lập, nhưng hiện nay quyền lực đã bị thu hẹp. Ban Tổ chức Trung ương nếu tự đứng ra thì thiếu nhân lực và dễ đắc tội với người khác. Việc hai bên cùng khảo sát thực chất là tiến hành điều tra công khai, cho thấy việc phân bổ quyền lực trong nội bộ đảng cơ bản đã được sắp xếp ổn thỏa. Việc ông Thái Kỳ đề xuất ‘Tư tưởng xây dựng Đảng của Tập Cận Bình’ chính là một ví dụ.”

Lòng trung thành với ông Tập trở thành tiêu chí hàng đầu

Một nguồn tin khác được cho là có quan hệ với hệ thống Ban Tổ chức Trung ương, bà Hạ Phương (bí danh), cũng xác nhận nhận định trên. Bà cho biết “Tư tưởng xây dựng Đảng của Tập Cận Bình” hiện đã được đặt ngang hàng với chủ nghĩa Marx và sẽ trở thành tiêu chí quan trọng nhất khi đánh giá cán bộ.

Bà nói: “‘Tư tưởng xây dựng Đảng của Tập Cận Bình’ tương tự như ‘Tư tưởng Mao Trạch Đông’ trước đây. Muốn được thăng chức thì phải giương cao ngọn cờ này và thể hiện lòng trung thành đến mức nào. Ông Tập nói chống tham nhũng, nếu anh vẫn tham nhũng thì đó là biểu hiện không trung thành và sẽ bị xử lý. Trước đây nhiều quan chức nghĩ rằng chỉ cần trung thành với ông Tập thì tham nhũng cũng không phải vấn đề lớn. Bây giờ thì khác, muốn tham nhũng cũng phải cân nhắc xem lấy tiền của ai.”

Ngày 26/6, báo Giải phóng quân – cơ quan ngôn luận của quân đội Trung Quốc – đăng bài viết mang tựa đề “Kim chỉ nam cơ bản để tăng cường xây dựng Đảng trong thời đại mới – Học tập và quán triệt sâu sắc Tư tưởng xây dựng Đảng của Tập Cận Bình”, tiếp tục ca ngợi học thuyết này.

Nhà bình luận thời sự Vương tiên sinh, hiện sống tại Mỹ, nhận định việc truyền thông quân đội đồng loạt đề cao “Tư tưởng xây dựng Đảng của Tập Cận Bình” đúng vào thời điểm chuẩn bị nhân sự cho Đại hội 21 cho thấy đây đang trở thành tiêu chuẩn chính trị để lựa chọn cán bộ.

Ông nói: “Cái gọi là khảo sát nhân sự bề ngoài chỉ là một quy trình trong nội bộ Đảng, nhưng thực chất là một đợt sàng lọc chính trị mới. Việc nhấn mạnh ‘tiếp tục thúc đẩy học tập và quán triệt sâu sắc Tư tưởng xây dựng Đảng của Tập Cận Bình’ chính là thông điệp gửi tới toàn bộ quan chức rằng công tác nhân sự Đại hội 21 sẽ hoàn toàn dựa trên tư duy của ông Tập. Ai được xem là an toàn và trung thành hơn với ông Tập sẽ có cơ hội bước vào danh sách lãnh đạo nhiệm kỳ tới; còn những người bị đánh giá không đáng tin cậy sẽ bị loại bỏ”.

Ngày 15/6, ĐCSTQ tổ chức Hội nghị toàn quốc về công tác xây dựng Đảng và lần đầu tiên chính thức đưa ra khái niệm “Tư tưởng xây dựng Đảng của Tập Cận Bình”. Sau đó, hàng loạt cơ quan truyền thông nhà nước Trung Quốc liên tục đăng tải các bài viết ca ngợi học thuyết này.

Quân đội cũng đối mặt vòng khảo sát nghiêm ngặt

Một người am hiểu hệ thống quân đội Trung Quốc họ Chu cho biết việc đánh giá các tướng lĩnh không chỉ xem xét lý lịch, thâm niên và các vấn đề tham nhũng mà còn chú trọng đến thái độ chính trị sau “vụ việc Trương Hựu Hiệp”.

Ông nói: “Trước Đại hội 21 phải hoàn tất danh sách một số tướng lĩnh được đưa vào Ban Chấp hành Trung ương. Điều quan trọng là xem họ đã thể hiện thế nào trong những năm qua, có nhận hối lộ hay mua quan bán chức hay không, đặc biệt là sau vụ Trương Hựu Hiệp, họ có tích cực bày tỏ lập trường ủng hộ thông báo của Quân ủy Trung ương hay không. Bây giờ nhiều tướng lĩnh đều sợ được đưa vào Trung ương vì càng nổi tiếng càng dễ bị người khác gửi tài liệu tố cáo.”

Những năm gần đây, hàng loạt quan chức cấp cao của Quân ủy Trung ương, Lực lượng Tên lửa, hệ thống trang bị quân sự và các doanh nghiệp quốc phòng Trung Quốc lần lượt bị điều tra hoặc mất chức. Chủ tịch Tập Cận Bình cũng nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu quân đội phải tuyệt đối trung thành với Đảng, cho thấy ông vẫn đặc biệt coi trọng vấn đề kiểm soát quân đội.

Theo các nguồn tin trong hệ thống, công tác sàng lọc nhân sự trước Đại hội 21 được đánh giá là phức tạp và nhạy cảm hơn nhiều so với kỳ đại hội trước.