Sau khi Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương ĐCSTQ Trương Hựu Hiệp và Ủy viên Quân ủy Lưu Chấn Lập bị bắt giữ, số thượng tướng đương chức bị chính thức công bố “ngã ngựa” sau Đại hội 20 đã lên tới 18 người; ngoài ra còn 20 thượng tướng khác rơi vào tình trạng “mất tích”. Hiện nay, quân đội Trung Quốc đang để trống hàng chục vị trí then chốt, rơi vào tình trạng được mô tả là “khoảng trống lãnh đạo”.

Vào ngày 5/3/2025, trước khi khai mạc Đại hội Nhân đại toàn quốc của ĐCSTQ, các đại biểu quân đội bước vào Đại lễ đường Nhân dân. Một số nhìn thấy các phóng viên chụp ảnh liền giơ mũ lên mũ che mặt. (Ảnh: Jade Gao/AFP qua Getty Images)

18 thượng tướng bị điều tra sau Đại hội 20 của ĐCSTQ

Chỉ trong vòng ba năm kể từ Đại hội 20, chiến dịch thanh trừng quy mô lớn trong quân đội vẫn tiếp diễn không ngừng. Hết lớp này đến lớp khác các thượng tướng bị điều tra hoặc “mất tích”. Danh sách những người gặp biến cố trải rộng từ Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, các cơ quan trực thuộc Quân ủy, đến bốn quân chủng lớn (Hải quân, Lục quân, Không quân, Lực lượng Tên lửa); năm chiến khu (Đông, Tây, Nam, Bắc, Trung) cũng như lãnh đạo quân sự – chính trị của các học viện quân sự.

Ngày 24/1, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hựu Hiệp và Ủy viên Quân ủy Lưu Chấn Lập bị chính thức công bố “ngã ngựa”. Tính đến thời điểm này, số thượng tướng đương chức bị công bố sa lưới sau Đại hội 20 đã đạt 15 người.

  • 31/8/2023: Ủy viên Quân ủy Trung ương, Ủy viên Quốc vụ, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc, thượng tướng Lý Thượng Phúc bị điều tra; đến tháng 10/2023 bị miễn nhiệm chức Ủy viên Quốc vụ và Bộ trưởng Quốc phòng.

  • 21/9/2023: Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Quân ủy Trung ương mở án điều tra đối với nguyên Bộ trưởng Quốc phòng Ngụy Phượng Hòa vì vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng.

  • 26/9/2023: Lý Ngọc Siêu, Tư lệnh thứ ba của Lực lượng Tên lửa, bị bãi nhiệm tư cách đại biểu Nhân đại toàn quốc.

  • 26/9/2023: Chu Á Ninh, Tư lệnh thứ hai của Lực lượng Tên lửa, bị bãi nhiệm tư cách đại biểu Nhân đại toàn quốc.

  • 4/12/2023: Đinh Lai Hàng, nguyên Tư lệnh Không quân, bị bãi nhiệm tư cách đại biểu Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc khóa XIV.

  • 17/10/2025: Bộ Quốc phòng Trung Quốc thông báo 9 thượng tướng bị cáo buộc tội phạm nghiêm trọng về chức vụ, đã bị khai trừ khỏi Đảng và quân đội. Trong số này có:
    Hà Vệ Đông (Phó Chủ tịch Quân ủy), Miêu Hoa (nguyên Chủ nhiệm Bộ Công tác Chính trị Quân ủy), Hà Hoành Quân (nguyên Phó Chủ nhiệm Thường trực Bộ Công tác Chính trị), Vương Tú Bân (nguyên Phó Chủ nhiệm Thường trực Trung tâm Chỉ huy Tác chiến Liên hợp), Lâm Hướng Dương (nguyên Tư lệnh Chiến khu Đông), Tần Thụ Đồng (nguyên Chính ủy Lục quân), Viên Hoa Trí (nguyên Chính ủy Hải quân), Vương Hậu Bân (Tư lệnh thứ tư của Lực lượng Tên lửa) và Vương Xuân Ninh (nguyên Tư lệnh Lực lượng Cảnh sát Vũ trang).

  • 27/12/2025: Ủy ban Thường vụ Nhân đại Toàn quốc công bố 8 người bị bãi nhiệm tư cách đại biểu Nhân đại, trong đó có 5 tướng lĩnh cao cấp; lần đầu tiên xác nhận Vương Nhân Hoa (Bí thư Ủy ban Chính pháp Quân ủy, thượng tướng) và Trương Hồng Binh (Chính ủy Cảnh sát Vũ trang, thượng tướng) đã “ngã ngựa”.

20 thượng tướng trong tình trạng “mất tích”

Theo thống kê của tài khoản truyền thông độc lập “Quan sát Nhân sự Trung Quốc”, sau Đại hội 20 của ĐCSTQ có tổng cộng 42 thượng tướng đương chức. Ngoài 18 người đã bị chính thức công bố “ngã ngựa”, còn có 23 người khác bị miễn nhiệm một cách bất thường hoặc rơi vào tình trạng “mất tích”, không xuất hiện tại những sự kiện lẽ ra phải tham dự như Hội nghị Trung ương 4 hay lễ phong hàm thượng tướng.

Trong số này, có 3 người bị miễn nhiệm khi chưa đến tuổi nghỉ hưu, gồm:

  • Vương Văn Toàn – Chính ủy Chiến khu Nam,

  • Lý Phượng Bưu – Chính ủy Chiến khu Tây,

  • Vương Cường – nguyên Tư lệnh Chiến khu Trung.

20 người đang ở tình trạng “mất tích” bao gồm:

  • Lưu Thanh Tùng – Chính ủy Chiến khu Đông,

  • Ngô Á Nam – Tư lệnh Chiến khu Nam,

  • Uông Hải Giang – Tư lệnh Chiến khu Tây,

  • Hoàng Minh – Tư lệnh Chiến khu Bắc,

  • Trịnh Huyên – Chính ủy Chiến khu Bắc,

  • Từ Đức Thanh – Chính ủy Chiến khu Trung,

  • Lý Kiều Minh – nguyên Tư lệnh Lục quân,

  • Trần Huy – Chính ủy Lục quân,

  • Hồ Trung Minh – Tư lệnh Hải quân,

  • Thường Đinh Cầu – Tư lệnh Không quân,

  • Quách Phổ Hiệu – Chính ủy Không quân,

  • Từ Tây Thịnh – Chính ủy Lực lượng Tên lửa,

  • Từ Trung Ba – nguyên Chính ủy Lực lượng Tên lửa,

  • Từ Khởi Linh – Phó Tổng Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu Liên hợp Quân ủy,

  • Hứa Học Cường – Bộ trưởng Bộ Phát triển Trang bị Quân ủy,

  • Cự Càn Sinh – nguyên Tư lệnh Lực lượng Hỗ trợ Chiến lược,

  • Lý Vĩ – Chính ủy Lực lượng Hỗ trợ Thông tin,

  • Tiêu Thiên Lượng – Hiệu trưởng Đại học Quốc phòng,

  • Dương Học Quân – Viện trưởng Học viện Khoa học Quân sự,

  • Lăng Hoán Tân – Chính ủy Học viện Khoa học Quân sự.

Theo các tiết lộ từ nước ngoài và những báo cáo trong nước, 23 thượng tướng “bị mất tích” này đều đã gặp vấn đề, trong đó đa số có thể đang bị Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Quân đội điều tra, số ít còn lại được cho là đã bị xử lý nội bộ.

23 vị trí then chốt trong quân đội đang bỏ trống, chờ được bổ nhiệm

Hiện nay, chỉ còn 4 thượng tướng đang thực sự đảm nhiệm chức vụ bình thường, gồm:

  • Trương Thăng Mẫn – Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương,

  • Đổng Quân – Bộ trưởng Quốc phòng,

  • Dương Chí Bân – Tư lệnh Chiến khu Đông,

  • Hàn Thắng Diên – Tư lệnh Chiến khu Trung.

Tại Quân ủy Trung ương, hiện chỉ còn 1 thượng tướng, trong khi cần bổ sung 5 vị trí, gồm 1 Phó Chủ tịch và 4 Ủy viên Quân ủy.

Ở 5 đại chiến khu, các chức danh Tư lệnh và Chính ủy hiện chỉ có 2 người còn tại nhiệm, đồng nghĩa với việc cần bổ nhiệm thêm 8 vị trí.

Đối với Lục quân, Hải quân, Không quân, Lực lượng Tên lửa và Lực lượng Cảnh sát Vũ trang, các chức vụ Tư lệnh và Chính ủy đều đang bỏ trống, cần bổ nhiệm tổng cộng 10 vị trí.

Chuyên gia: Quân đội Trung Quốc rơi vào “khoảng trống lãnh đạo”

Tại lễ phong hàm thượng tướng ngày 22/12/2025, số thượng tướng đương chức tham dự chỉ có 4 người. Tính cả hai thượng tướng vừa được thăng hàm, toàn quân Trung Quốc chỉ có 6 thượng tướng đương chức xuất hiện công khai, trong đó còn bao gồm Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập – những người đã bị chính thức công bố “ngã ngựa” trước đó. Quân đội Trung Quốc vì thế bị cho là đang lâm vào tình trạng hỗn loạn, với một khoảng trống lãnh đạo rất lớn.

Chuyên gia về vấn đề Trung Quốc Vương Hữu Quần cho rằng, chỉ trong 3 năm kể từ Đại hội 20, đã có ít nhất 38 thượng tướng gặp biến cố. Theo ông, mỗi khi một thượng tướng bị điều tra hoặc ngã ngựa, thường kéo theo cả một loạt trung tướng và thiếu tướng. Với 38 thượng tướng gặp vấn đề, số trung tướng và thiếu tướng liên đới có thể vượt quá 160 người.

Trả lời báo Epoch Times, nhà nghiên cứu Thẩm Minh Thất (Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan) nhận định rằng việc hàng loạt thượng tướng đương chức gặp biến cố sẽ gây tác động tiêu cực đối với cả công tác xây dựng quân đội lẫn chuẩn bị tác chiến của Trung Quốc. Theo ông, sau khi các thượng tướng bị khuyết vị trí, các trung tướng tạm quyền sẽ phải gánh vác, nhưng những người “có quyền” này thường bất an, lo sợ bất cứ lúc nào cũng có thể bị thay thế. Do không phải là người được bổ nhiệm chính thức, họ không dám quyết đoán hành động, chỉ cố gắng “giữ an toàn, không mắc sai sót”.

“Vì vậy, dù đối mặt với căng thẳng leo thang trong quan hệ Trung – Nhật hay trong công tác chuẩn bị cho kịch bản tác chiến với Đài Loan, cách tiếp cận của Bắc Kinh có thể sẽ thiên về thận trọng. Thậm chí, nếu đến năm 2027 mà vấn đề nhân sự vẫn chưa được ổn định, điều này còn có thể ảnh hưởng tới bố cục quân sự của Đại hội 21”, ông nói.

Theo BBC, chuyên gia cao cấp Lyle Morris của Viện Chính sách Hiệp hội châu Á (Asia Society Policy Institute) nhận định rằng Trương Hựu Hiệp từng được xem là đồng minh thân cận của Tập Cận Bình. Việc Trương Hựu Hiệp bị hạ bệ đã mang lại cho ông Tập những rắc rối dài hạn, đồng thời gây tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh của nhà lãnh đạo Trung Quốc. Điều này làm gia tăng tâm lý “ai cũng có thể gặp nguy hiểm” trong nội bộ ĐCSTQ. Ông cho rằng quân đội Trung Quốc trong vài năm tới sẽ tiếp tục đối mặt với những biến động lớn, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến Tập Cận Bình và ê-kíp lãnh đạo của ông.

Báo cáo cũng cho biết, việc thanh trừng các tướng lĩnh cấp cao nhất sẽ lan tỏa sự bất an xuống các cấp chỉ huy bên dưới. Nhiều sĩ quan có thể lo sợ không biết ai sẽ là người tiếp theo “gặp nạn”. Chứng kiến số phận của các tướng lĩnh cấp trên, họ thậm chí không còn mặn mà với việc thăng chức, vì vị trí đó có thể trở thành “vùng chết chóc” (deadly zone) – nơi dễ lọt vào tầm ngắm của chiến dịch chống tham nhũng do ông Tập phát động.

Lý Ngọc theo Epoch Times