TQ: Hai cựu chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Công nghệ Quân ủy Trung ương liên tiếp “ngã ngựa”

Lý Tuyết
•
Thứ Năm, 20/08/2026

Cựu Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Công nghệ Quân ủy Trung ương Triệu Hiểu Triết đã bị xóa tên khỏi danh sách viện sĩ của Viện Kỹ thuật Trung Quốc. Trước đó, người tiền nhiệm của ông là Lưu Quốc Trị cũng đã bị gỡ khỏi danh sách viện sĩ của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.

Tòa nhà Bát Nhất, trụ sở Ủy ban Quân sự Trung ương (Nguồn: Wikipedia)

Một người am hiểu hệ thống công nghiệp quốc phòng cho biết, hoạt động nghiên cứu khoa học quốc phòng của ĐCSTQ từ lâu đã tồn tại nhiều vấn đề thiếu minh bạch, với tình trạng dùng quyền lực để trục lợi diễn ra phổ biến. Đằng sau một số dự án nghiên cứu lớn thậm chí còn có những giao dịch “mua quan, bán chức”. Người này nói: “Việc một người có bị điều tra hay không không chỉ phụ thuộc vào vấn đề tham nhũng; lập trường chính trị và việc đứng về phe nào cũng là những yếu tố quan trọng”.

Người am hiểu tình hình, lấy bí danh Lữ Phi, cho biết hai đời Chủ nhiệm liên tiếp của Ủy ban Khoa học và Công nghệ Quân ủy Trung ương đều “ngã ngựa”. Gần đây, nhiều viện sĩ trong các lĩnh vực vũ khí hạt nhân, tên lửa, máy bay quân sự và công nghệ thông tin điện tử cũng lần lượt bị xóa tên khỏi danh sách. Tham nhũng trong ngành công nghiệp quốc phòng đã tồn tại từ lâu, trong đó những hoạt động khó bị phát hiện hơn thường tập trung ở các dự án nghiên cứu khoa học, khâu đánh giá công nghệ, luận chứng các mẫu vũ khí và phân bổ kinh phí.

Ông nói: “Các đơn vị thực hiện dự án công nghiệp quốc phòng mỗi năm được cấp hàng chục tỷ nhân dân tệ. Thiếu kinh phí thì lại làm đơn xin thêm. Một dự án muốn được nghiệm thu còn phải bỏ tiền ra để ‘chạy chọt’. Thử hỏi, với cách làm như vậy thì có bao nhiêu sản phẩm quốc phòng thực sự đạt tiêu chuẩn?”

Ngày 10/8, Trung Quốc phóng vệ tinh ChinaSat 4B bằng tên lửa đẩy Trường Chinh-7A tại Văn Xương, Hải Nam. Khoảng 85 giây sau khi rời bệ phóng, tên lửa phát nổ và vỡ tan. Ông Lữ Phi cho rằng không loại trừ khả năng việc Triệu Hiểu Triết và những người khác “ngã ngựa” có liên quan đến sự cố tên lửa này: “Đừng xem nhẹ sự cố lần này. Nghe nói đánh giá sơ bộ cho thấy vụ phóng thất bại có liên quan đến một vài linh kiện nhỏ không đạt tiêu chuẩn, nhưng người ngoài hoàn toàn không hiểu rõ chuyện gì đã xảy ra”.

Tham nhũng trong lĩnh vực khoa học quân sự lan rộng trong cơ chế thiếu minh bạch

Danh sách mới nhất trên trang web của Viện Kỹ thuật Trung Quốc cho thấy tên Triệu Hiểu Triết đã bị xóa, cùng với hồ sơ cá nhân. Caixin đưa tin ngày 18/8 rằng, 2 chủ nhiệm trước đây của Ủy ban Khoa học và Công nghệ Quân ủy Trung ương là Lưu Quốc Trị và Triệu Hiểu Triết từng là viện sĩ của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Viện Kỹ thuật Trung Quốc; hiện tên của cả hai đều đã biến mất khỏi danh sách viện sĩ.

Triệu Hiểu Triết từng có thời gian dài nghiên cứu hệ thống thông tin chỉ huy và điều khiển của quân đội, trong đó có phần mềm tác chiến trên tàu chiến, chỉ huy tác chiến trên biển và hệ thống thông tin quân sự. Chuyên gia quân sự Lưu Dụ Nhất (bí danh) nói với phóng viên rằng Ủy ban Khoa học và Công nghệ Quân ủy Trung ương nắm giữ các nguồn lực ra quyết định liên quan đến quy hoạch công nghệ quân sự, các dự án lớn và phát triển vũ khí, trong đó có lượng kinh phí rất lớn: “Bộ phận này nắm trong tay nguồn kinh phí rất lớn nên cũng dễ phát sinh tham nhũng. Chỉ cần lập một dự án là đã có thể xếp vào diện bí mật quân sự, chẳng ai kiểm tra. Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ quốc phòng, đã có không ít người bị điều tra, giờ là lúc cần tập trung rà soát”.

Từ đầu năm đến nay, nhiều viện sĩ có nền tảng công nghiệp quốc phòng liên tiếp biến mất khỏi danh sách của cả 2 viện. Hồi tháng 3, Ngô Mạn Thanh, cựu Phó Chủ tịch Viện Kỹ thuật Trung Quốc, Triệu Hiến Canh và Ngụy Nghị Dần, cựu Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Khoa học Vũ trụ Trung Quốc, đồng thời bị xóa tên. Ngô Mạn Thanh liên quan đến hệ thống thông tin điện tử quân sự, Triệu Hiến Canh có thời gian dài nghiên cứu kỹ thuật vũ khí hạt nhân, còn Ngụy Nghị Dần xuất thân từ hệ thống tên lửa hàng không vũ trụ.

Nhiều viện sĩ trong ngành công nghiệp quốc phòng liên tiếp bị xóa tên

Sau đó, Dương Vĩ, tổng thiết kế sư của J-20, cũng bị xóa tên khỏi danh sách viện sĩ của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. Trước đó, La Kỳ, kỹ sư trưởng Tập đoàn Hạt nhân Quốc gia Trung Quốc; Tào Kiến Quốc, cựu Chủ tịch Tập đoàn Động cơ Hàng không Trung Quốc; và Tiêu Long Húc, chuyên gia tên lửa của Viện Nghiên cứu Lực lượng Tên lửa, cùng các viện sĩ có nền tảng công nghiệp quốc phòng khác cũng lần lượt bị xóa tên.

Ông Lưu Dụ Nhất cho biết các dự án công nghiệp quốc phòng của ĐCSTQ từ lâu đã chịu sự chi phối của quyền lực chính trị và các nguồn lực hành chính. Ở những khâu như đánh giá nghiên cứu khoa học, luận chứng các mẫu vũ khí và nghiệm thu dự án, người ngoài ngành rất khó giám sát, trong khi những người am hiểu chuyên môn lại có thể đã nằm trong các nhóm lợi ích tham nhũng. Một lượng lớn kinh phí liên tục bị chia chác trong hệ thống khép kín. Ông nói: “Hễ động đến tiền là cấp trên lập tức sốt ruột, vì ngân khố đã chẳng còn bao nhiêu”.

Ngày 24/1, ĐCSTQ thông báo Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hựu Hiệp và Ủy viên Quân ủy Trung ương Lưu Chấn Lập bị lập án điều tra. Sau đó, cuộc thanh trừng trong giới lãnh đạo quân đội tiếp tục mở rộng. Người am hiểu tình hình cho biết tại Lực lượng Tên lửa, Bộ Phát triển Trang bị Quân ủy Trung ương, Viện Khoa học Quân sự và các chiến khu lớn đều có tướng lĩnh cấp cao bị “ngã ngựa”, cách chức hoặc mất tích trong thời gian dài.

“Tham nhũng là một mặt, đứng sai phe về chính trị lại là một mặt khác. Tình trạng tham nhũng ngày càng nghiêm trọng, những người bất mãn với Tập Cận Bình cũng bị cách chức và truy cứu. Những người này cứ điều tra là ra. Giờ có muốn giấu tiền cũng khó.”

Thanh trừng chính trị tiến sâu vào ngành công nghiệp quốc phòng

ĐCSTQ từ lâu xem hệ thống công nghiệp quốc phòng là một trụ cột quan trọng bảo đảm an ninh của chế độ và phục vụ hoạt động mở rộng sức mạnh quân sự ra bên ngoài.

Tuy nhiên, hệ thống này liên tục xuất hiện các vụ tham nhũng và biến động nhân sự. Các học giả được phỏng vấn cho rằng hệ thống quân sự của ĐCSTQ khép kín và thiếu sự giám sát từ bên ngoài, trong khi các mạng lưới quyền lực và lợi ích đã thâm nhập sâu vào lĩnh vực khoa học và công nghệ quân sự.

Các cuộc thanh trừng chính trị liên tiếp không những không thể loại bỏ tận gốc tham nhũng mà còn có thể gây đứt gãy chuỗi nghiên cứu và phát triển, làm suy yếu năng lực tác chiến thực sự của quân đội, đồng thời làm lung lay trụ cột quân sự mà ĐCSTQ dựa vào để duy trì quyền lực và thúc đẩy hoạt động bành trướng ra bên ngoài.

Theo Lý Tuyết, The Epoch Times