Nga và Ukraine hôm thứ Sáu (30/10) bắt đầu sơ tán dân Oleshky, thành phố do Nga chiếm đóng ở miền nam Ukraine, theo lệnh ngừng bắn cục bộ mà Đệ nhất Phu nhân Mỹ Melania Trump làm trung gian.

Cầu Antonovskiy ở Kherson sau vụ nổ. Quang cảnh nhìn về phía thành phố Oleshky. Cây cầu đã bị phá hủy. Góc nhìn từ trên cao. (Ảnh: Shutterstock)

“Công tác sơ tán và phân phát hàng cứu trợ nhân đạo đã bắt đầu,” nhà đàm phán Ukraine David Arakhamia viết trên Telegram gần trưa cùng ngày. Ông cho biết phái đoàn Ukraine đã đến Oleshky an toàn và lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì.

Ủy viên nhân quyền Ukraine Dmytro Lubinets và người đồng cấp phía Nga, bà Yana Lantratova, đã đến giám sát chiến dịch sau nhiều tuần đàm phán và chuẩn bị, Kyiv Post đưa tin.

Bà Lantratova đăng video cho thấy từng nhóm người dân đứng chờ lên xe buýt. Bà nói một số người sẽ được đưa sang Nga, số khác sang vùng do chính quyền Kiev kiểm soát, nhưng không nêu mỗi nhóm bao nhiêu người.

Đoàn sơ tán có 25 xe buýt với tổng cộng 750 chỗ, cùng xe cứu thương cho người đi lại khó khăn, ông Lubinets cho biết trên Telegram. Ông nói người cao tuổi, người khuyết tật và những ai không tự lo được cho bản thân sẽ được đặc biệt quan tâm.

“Tất cả những ai muốn rời Oleshky đều sẽ có cơ hội ra đi an toàn. Những ai quyết định ở lại vẫn có thể ở lại và sẽ nhận được mọi hỗ trợ nhân đạo cần thiết,” ông viết.

Hãng thông tấn nhà nước Nga TASS dẫn lời bà Lantratova cho biết các xe chuyên dụng với khoảng 30 chỗ đã được chuẩn bị cho người nằm liệt giường khi cần, cùng 9 xe cứu thương và một xe buýt riêng cho người mang theo vật nuôi.

Đoàn xe chia hai ngả

Các đoàn xe đã tới Armyansk trên bán đảo Crimea do Nga chiếm đóng rồi tách làm hai, một hướng sang Nga, một hướng về Ukraine, trang Kyiv Independent dẫn lời giới chức hai nước.

“Những người muốn về Ukraine đã có thể rời Oleshky, họ đang trên đường. Hàng cứu trợ đã được chuyển đến. Các đoàn xe đã tách ra, tôi đi về Ukraine,” ông Lubinets viết vào tối thứ Sáu. Ông cho biết lệnh ngừng bắn đã kéo dài 87 giờ mà không ghi nhận vi phạm nào.

Ông Arakhamia cho biết phái đoàn Ukraine cùng những người được sơ tán đã lên đường tới thành phố Anapa của Nga, từ đó sẽ bay sang Belarus rồi đi xe buýt về Ukraine.

TASS đưa tin bà Melania Trump viết trên mạng X rằng đoàn xe sẵn sàng đưa hơn 750 người tự nguyện rời Oleshky đi an toàn, gồm 25 xe buýt, 50 nhân viên y tế và các xe cứu thương. Bà cũng viết rằng mọi phần của đoàn xe, kể cả hành lang an toàn ra vào Oleshky, đều do lãnh đạo Nga và Ukraine thỏa thuận với nhau.

Ông Lubinets đề xuất biến các phái bộ nhân đạo do bà Melania điều phối thành sáng kiến thường xuyên. Ông nói chiến dịch ở Oleshky cho thấy những thỏa thuận như vậy có thể giúp được dân thường.

Thành phố còn khoảng 2.000 dân

Oleshky nằm bên bờ sông Dnipro đối diện thành phố Kherson, ở miền nam Ukraine. Nga chiếm thành phố này ngay sau khi tấn công Ukraine vào tháng 2/2022.

Đài ABC của Úc cho biết dân số Oleshky đã giảm từ 24.000 người trước chiến tranh xuống còn khoảng 2.000 người. Nhiều tháng qua, người dân thiếu lương thực, nước và thuốc men. Một số cựu cư dân kể có người phải bắt chim bồ câu để ăn, có người chỉ sống bằng một cốc gạo hay kiều mạch mỗi ngày.

Người dân kể họ phải liều mạng đi trên những con đường cài đầy mìn, trong đó có một đoạn được gọi là “con đường tử thần”, chỉ để có thức ăn và nước uống.

Lệnh ngừng bắn cục bộ có hiệu lực từ 3h sáng thứ Ba (27/10) theo giờ Kiev, sớm 2 ngày so với lịch công bố ban đầu. Giới chức Ukraine nói lệnh này kéo dài đến 22h59 ngày 1/11. Đài ABC cho biết chưa đoạn nào trên tiền tuyến có đợt tạm ngừng giao tranh dài như vậy kể từ khi Nga tấn công Ukraine năm 2022.

Bà Lantratova cho biết hai người, trong đó có một công binh, đã thiệt mạng khi rà phá mìn trên các tuyến đường vào Oleshky. Bộ Quốc phòng Nga xác nhận trung sĩ Andrey Vedernikov của Sư đoàn Dù Cận vệ 98 tử vong hôm thứ Tư (28/10) khi đang dọn đường, do một thiết bị nổ mà drone Ukraine thả xuống phát nổ.

Hôm thứ Năm (29/10), một người bị thương do mìn của Nga phát nổ, Thống đốc tỉnh Kherson Oleksandr Prokudin cho biết.