NASA công bố ảnh đầu tiên từ Artemis II trên hành trình tới Mặt Trăng

Hạ Vũ
•
Thứ Hai, 06/04/2026

Hôm thứ Sáu (3/4), Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) đã công bố loạt ảnh đầu tiên do các phi hành gia trên tàu Orion thuộc sứ mệnh “Artemis II” chụp trên hành trình bay tới Mặt Trăng.

Phi hành gia NASA kiêm Chỉ huy sứ mệnh Artemis II, Reid Wiseman, đã ghi lại hình ảnh Trái Đất này qua cửa sổ của tàu vũ trụ Orion ngay sau khi hoàn tất quá trình đốt động cơ đưa tàu vào quỹ đạo Mặt Trăng (Translunar Injection). Bức ảnh cho thấy hai cực quang (nằm ở góc trên bên phải và góc dưới bên trái), cùng với ánh sáng hoàng đạo (nằm ở góc dưới bên phải). Hình ảnh được chụp khi Trái Đất che khuất ánh sáng Mặt Trời nhìn từ tàu. (Nguồn ảnh: NASA/Reid Wiseman)

Trong một bức ảnh (ảnh đặt ở đầu bài), khi Mặt Trời đang lặn, có thể nhìn thấy cực quang ở góc trên bên phải và góc dưới bên trái Trái Đất, trong khi ở góc dưới bên phải là một dải sáng rõ nét. Trung tâm điều khiển nhiệm vụ của NASA tại Trung tâm Không gian Johnson ở Houston mô tả bức ảnh này như sau: đó là lời nhắc nhở rằng “dù chúng ta có đi xa đến đâu, tất cả vẫn cùng thuộc về một thế giới, dõi theo nhau, chờ đợi nhau và cùng theo đuổi những mục tiêu cao cả hơn”.

Một bức ảnh khác (ảnh phía dưới) được chụp chỉ cách đó vài phút, với tốc độ màn trập nhanh hơn. Theo NASA, bức hình này làm nổi bật “ánh sáng đêm” trên Trái Đất: có thể thấy những đốm sáng đèn điện rải khắp bề mặt hành tinh, trong khi ánh Mặt Trời chiếu viền sáng lên đường cong rìa Trái Đất.

Phi hành gia NASA kiêm chỉ huy trưởng “Artemis II”, Reid Wiseman, đã chụp bức ảnh Trái Đất ngược sáng này từ một ô cửa sổ trên tàu “Orion” ngày 2/4/2026, ngay sau khi hoàn tất thao tác đốt đốt động cơ chuyển quỹ đạo lên Mặt Trăng (TLI), tức là cho tàu rời khỏi quỹ đạo Trái Đất, chính thức lao vào hành trình hướng tới Mặt Trăng. (Ảnh: NASA)

Một bức ảnh khác về Trái Đất chụp qua ô cửa tàu Orion, được NASA mô tả là “chấm xanh nhạt nhìn qua đôi mắt của phi hành gia” – một cách gợi lại hình ảnh “Pale Blue Dot” nổi tiếng.

“Chấm xanh nhạt” là điển tích bắt nguồn từ bức ảnh Trái Đất do tàu thăm dò vô tuyến không người lái Voyager 1 chụp ngày 14/2/1990, khi con tàu đã bay ra vùng ngoại hệ Mặt Trời; bức ảnh này được đặt tên là “Pale Blue Dot” (tạm dịch: Chấm xanh nhạt/Chấm lam nhạt).

Bức ảnh mới này do phi hành gia NASA, chỉ huy “Artemis II” Reid Wiseman chụp ngày 2/4/2026, sau khi hoàn tất thao tác đốt TLI, qua một trong bốn cửa sổ chính của tàu Orion, được gọi là “chấm xanh nhạt qua ánh mắt phi hành gia”. (Ảnh: NASA)

Phi hành gia mải ngắm cảnh đến mức quên ăn

Trong cuộc trao đổi với truyền thông vào ngày bay thứ hai, Christina Koch – chuyên gia nhiệm vụ (mission specialist) tham gia chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng lần này – nói: “Chúng tôi vừa được chiêm ngưỡng khung cảnh Trái Đất tuyệt đẹp đến khó tin. Nhìn cả hành tinh qua ô cửa, nghĩ đến việc sắp tới chúng tôi sẽ được ngắm Mặt Trăng theo cách tương tự, tôi càng cảm thấy phấn khích hơn nữa.”

Bốn thành viên tổ bay “Artemis II” gồm Jeremy Hansen (chuyên gia nhiệm vụ), Reid Wiseman (chỉ huy), Christina Koch (chuyên gia nhiệm vụ) và Victor Glover (phi công) đã trả lời câu hỏi của báo chí trong sự kiện đường truyền trực tiếp đầu tiên của sứ mệnh. (Ảnh: NASA)

“Tôi biết chúng ta sẽ được thấy cảnh tượng như vậy. Nhưng không có gì có thể chuẩn bị cho bạn để tận mắt chứng kiến hành tinh mà chúng ta sinh sống — với cảnh sáng rực ban ngày, ánh trăng phủ xuống vào ban đêm, và vẻ tráng lệ dưới ánh hoàng hôn. Và khi nghĩ rằng chúng ta còn sẽ được chiêm ngưỡng những cảnh tượng tương tự trên Mặt Trăng, tôi thực sự vô cùng phấn khích,” cô nói.

Trong cùng cuộc trò chuyện, chỉ huy sứ mệnh, phi hành gia Reid Wiseman cho biết: “Khoảng một tiếng trước, Trung tâm điều khiển tại Houston đã điều chỉnh tư thế của tàu, đúng lúc Mặt Trời đang lặn sau lưng Trái Đất. Chúng tôi cũng không biết mình sắp được thấy chính xác điều gì, nhưng rồi bạn có thể nhìn trọn cả Trái Đất, từ cực Nam đến cực Bắc. Bạn thấy rõ châu Phi, châu Âu, và nếu nhìn thật kỹ còn thấy được cả cực quang ở phía Bắc. Đó là khoảnh khắc tráng lệ nhất, khiến cả bốn chúng tôi đều phải nín thở nhìn chằm chằm.”

Wiseman còn đùa rằng vì cả tổ bay mải mê ngắm cảnh qua cửa sổ nên các ô kính của Orion bị bám dấu vết khi cả tổ bay liên tục áp sát để quan sát. Anh còn hỏi lại mặt đất xem quy trình vệ sinh ô cửa đúng chuẩn là như thế nào.

Bữa ăn đầu tiên đáng lẽ đã được thưởng thức sớm hơn, nhưng vì mọi người bận chụp ảnh và ngắm cảnh nên đã chủ động lùi giờ ăn để có thêm thời gian nhìn ngắm “bức tranh ngoài cửa sổ”.

Những nhiệm vụ tiếp theo

Tối thứ Sáu, các phi hành gia sẽ chuẩn bị cho lần đốt động cơ hiệu chỉnh quỹ đạo đầu tiên (OTC). Hiện kế hoạch dự kiến tiến hành lúc 18h49, kéo dài khoảng 8 giây, giúp thay đổi vận tốc của tàu Orion khoảng 0,7 foot/giây (khoảng 0,2 m/s).

OTC là đợt đốt động cơ hiệu chỉnh quỹ đạo được lên lịch trước, nhằm “tinh chỉnh” đường bay của Orion sau những thao tác lớn như TLI. Lần đốt này sử dụng các động cơ phụ của tàu để điều chỉnh tốc độ và quỹ đạo, bảo đảm con tàu tiến vào đúng vị trí cần thiết cho các hoạt động bay vòng quanh Mặt Trăng sắp tới.

Nhóm khoa học Mặt Trăng tại Trung tâm điều khiển hiện đang lựa chọn các cấu trúc địa chất trên bề mặt để tổ bay quan sát vào ngày 6/4, khi “Orion” thực hiện lượt bay vòng Mặt Trăng.

Trong khoảng sáu giờ bay quan sát quanh Mặt Trăng, Mặt Trời, Mặt Trăng và tàu Orion gần như nằm trên một đường thẳng, cho phép phi hành gia quan sát khoảng 20% diện tích nửa “nửa khuất” (far side) của Mặt Trăng – phần mà từ Trái Đất không thể nhìn thấy – đang được Mặt Trời chiếu sáng.

Những cấu trúc có thể quan sát được trên nửa khuất gồm một số địa hình chưa từng được con người trực tiếp nhìn thấy dưới ánh sáng Mặt Trời, như toàn bộ lưu vực va chạm Orientale (Orientale basin), miệng hố Pierazzo và miệng hố Ohm. Các nhà khoa học cho rằng đây là những “mẫu chuẩn” quan trọng để nghiên cứu cách hình thành miệng hố va chạm trong toàn Hệ Mặt Trời, và sứ mệnh Artemis II sẽ là lần đầu tiên con người được tận mắt chiêm ngưỡng trực tiếp chúng từ khoảng cách gần như vậy kể từ sau chương trình Apollo.