Sự hồi sinh của ngành công nghiệp than sạch tại Hoa Kỳ chứng minh giới tinh hoa đã sai lầm.

Một chiếc xe khai thác than khổng lồ đang di chuyển trên con đường bên trong một mỏ than lộ thiên rộng lớn ở lưu vực Powder River thuộc tiểu bang Wyoming. (Ảnh: Shutterstock)

Dưới đây là bài bình luận của ông Mark Vargas, cố vấn thân cận của một số nhà lãnh đạo chính trị và kinh doanh nổi tiếng nhất nước Mỹ. Từ năm 2007 đến năm 2010, ông Vargas làm việc với tư cách là nhân viên dân sự tại Văn phòng Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ trong một lực lượng đặc nhiệm về Iraq. Năm 2009, ông được trao tặng Huân chương Phục vụ Dân sự Chiến tranh Toàn cầu chống Khủng bố của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ. Trong thời gian làm việc dân sự, ông đã thực hiện 14 chuyến đi đến thủ đô Baghdad của Iraq.

Trong hơn một thập kỷ qua, giới tinh hoa Washington, các nhà lý luận về Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG), cùng với các quan chức toàn cầu đều tuyên bố rằng than đá đã hết thời.

Họ nhận định rằng thời đại hoàng kim của vùng Appalachia đã qua rồi.

Appalachia là vùng địa lý văn hóa ở miền Đông Hoa Kỳ, kéo dài từ miền nam tiểu bang New York đến tiểu bang Mississippi, nổi tiếng với dãy núi Appalachia. Khu vực này rộng 533.540 km2, bao gồm 13 tiểu bang với 423 quận và 26 triệu cư dân. Appalachia nổi tiếng về cảnh quan núi non, văn hóa đặc sắc và ngành công nghiệp than đá.

Các nhà ủng hộ môi trường kêu gọi nước Mỹ từ bỏ sự độc lập về năng lượng và phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng năng lượng nước ngoài, phụ thuộc vào nguồn năng lượng tái tạo không đáng tin cậy, và tuân thủ những quy định về khí hậu do những người chưa bao giờ lo lắng về việc đảm bảo nguồn năng lượng ổn định soạn thảo.

Họ đã sai. Than đá không hề biến mất, ngược lại nó đang phát triển.

Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, nước Mỹ cuối cùng đang bác bỏ luận điệu sai lầm rằng sự thịnh vượng và an ninh năng lượng chỉ đạt được bằng cách hy sinh các thế mạnh tự nhiên của mình.

Chương tiếp theo về sự thống trị năng lượng của Mỹ không được soạn thảo ở thành phố Davos, Thụy Sĩ. Nó đang hình thành ở các tiểu bang Tây Virginia, Wyoming, và trên khắp vùng công nghiệp trọng điểm đã xây dựng nên đất nước này [Hoa Kỳ].

Tổng thống Trump đã khẳng định rõ ràng rằng nước Mỹ không còn gây chiến với chính những người lao động trong ngành năng lượng của mình nữa. Cách tiếp cận của chính quyền Trump là loại bỏ các rào cản pháp lý, khôi phục sản xuất trong nước, và ủng hộ sự đổi mới hơn là ý thức hệ. Động thái này đã mở lại cánh cửa cho các ngành công nghệ mà phe ủng hộ môi trường đã tìm cách kìm hãm trong nhiều năm.

Trong một thời gian dài, than đá đã bị đóng khung bởi sự lựa chọn nhị phân: đốt theo cách cũ hoặc cấm hoàn toàn.

Luận điệu sai lầm đó đã làm suy yếu các cộng đồng ngành than Mỹ, làm giảm độ tin cậy của lưới điện, và trao lợi thế chiến lược cho các đối thủ của Hoa Kỳ như Trung Quốc, quốc gia chưa bao giờ ngừng xây dựng các nhà máy nhiệt điện than nhưng luôn rao giảng cho thế giới về vấn đề khí thải.

Vấn đề bị bỏ qua là việc sử dụng than đá. Than đá không chỉ là thứ để đốt. Nó là một nguồn tài nguyên hydrocarbon. Đây là một trong những nguồn tài nguyên dồi dào nhất trên trái đất, chứa nhiều nhiên liệu, hóa chất, và các nguyên liệu công nghiệp đầu vào thiết yếu cho cuộc sống hiện đại.

Các phương pháp kỹ thuật xử lý tiên tiến hiện nay cho phép biến đổi than đá thành nguồn nhiên liệu sạch hơn, thành nguyên vật liệu công nghiệp, và nguồn năng lượng đầu vào với lượng khí thải và chất thải giảm đáng kể.

Sự thay đổi này rất quan trọng bởi vì an ninh năng lượng chính là an ninh quốc gia.

Ngành trí tuệ nhân tạo, các trung tâm dữ liệu, các hệ thống quốc phòng, và các hệ thống sản xuất tiên tiến đều cần một lượng lớn năng lượng đáng tin cậy.

Năng lượng gió và mặt trời không thể mở rộng đủ nhanh, trong khi pin nhiên liệu thì phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng do nước ngoài kiểm soát, còn năng lượng hạt nhân thì cần hàng thập kỷ để triển khai.

Than sạch, nếu được sử dụng một cách thông minh, hiện đã có sẵn.

Hiện thực đó đang thúc đẩy làn sóng đầu tư mới trên khắp vùng Appalachia. Tại đây, nhiều cơ sở công nghiệp quy mô lớn đang được lên kế hoạch xây dựng để làm nền tảng cho sự phát triển dài hạn.

Những dự án này hứa hẹn sẽ mang lại những việc làm lương cao, tạo ra hàng ngàn vị trí trong ngành xây dựng, khôi phục phẩm giá kinh tế cho các cộng đồng đã bị các nhà quy hoạch khí hậu và giới tinh hoa ven biển bỏ rơi.

Phẩm giá kinh tế (Economic dignity) có nghĩa là đảm bảo mỗi cá nhân có đủ khả năng tài chính và các điều kiện cơ bản—như thu nhập ổn định, nhà ở, y tế, và việc làm—để sống một cuộc sống tự trọng, tôn trọng bản thân và được xã hội đối xử bình đẳng mà không bị xem thường. Đây là sự kết hợp giữa sự an toàn về tài chính và quyền con người cơ bản. 

Một số công ty Mỹ hiện đang dẫn đầu quá trình chuyển đổi công nghệ này, trong đó có công ty Frontieras North America, một trong những công ty đang phát triển hệ thống xử lý than đá thế hệ mới giúp khai thác giá trị cao hơn đồng thời giảm tác động đến môi trường.

Các công ty này là không phải là những trường hợp ngoại lệ. Họ là những dấu hiệu ban đầu cho thấy ngành công nghiệp này sẽ đi về đâu khi Washington tránh sang một bên không còn kìm hãm ngành này.

Học thuyết năng lượng của Tổng thống Trump không dựa trên ý thức hệ, mà dựa trên thực tế: tin tưởng vào người lao động Mỹ, phát huy tối đa tiềm năng của các kỹ sư Mỹ, và chấm dứt việc xin lỗi vì từ bỏ các thế mạnh của nước Mỹ.

Học thuyết này bác bỏ luận điệu sai lầm rằng sự thịnh vượng của nước Mỹ phải được phân chia hoặc chuyển giao ra nước ngoài để làm hài lòng giới tinh hoa toàn cầu.

Than đá đã từng xây dựng nên nước Mỹ.

Với sự lãnh đạo đúng đắn, than đá có thể giúp xây dựng lại tương lai sạch hơn, thông minh hơn, và an toàn hơn. Vị tổng tư lệnh thứ 47 của quốc gia chúng ta hiểu điều này.

Ông chưa bao giờ dao động trong sự ủng hộ của mình đối với công nhân ngành năng lượng Mỹ. Ông luôn tin rằng than sạch có thể cung cấp năng lượng cho quốc gia mà không cần từ bỏ chủ quyền hoặc lẽ phải.

Mặc dù những người khác đều tuyên bố than đá đã lỗi thời, nhưng Tổng thống Trump lại nhận ra tiềm năng của nó và từ chối bỏ rơi các cộng đồng phụ thuộc vào ngành này.

Đó mới chính là khả năng lãnh đạo!

Than đá không hề thất bại. Chính Washington đã làm nó thất bại.

Dưới thời Tổng thống Trump, nước Mỹ cuối cùng đang sửa chữa sai lầm đó, bằng cách chọn thế mạnh của mình thay vì sự phụ thuộc vào người khác, chọn đổi mới thay vì ý thức hệ, và chọn độc lập năng lượng thay vì phụ thuộc toàn cầu.