Hôm thứ Năm (ngày 5/2), Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ Piyush Goyal cho biết, phía Ấn Độ đã sẵn sàng đặt hàng máy bay của Boeing với giá trị lên tới 80 tỷ USD. Động thái này được xem là tín hiệu quan trọng cho thấy, sau khi đạt được khuôn khổ thương mại sơ bộ với Mỹ, Ấn Độ đang tìm cách giảm căng thẳng thương mại thông qua các đơn mua sắm quy mô lớn.

Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ Piyush Goyal phát biểu trong một cuộc họp báo tại Bỉ vào ngày 16/5/2023. (Nguồn: Alexandros Michailidis / Shutterstock)

Theo CNBC đưa tin, ông Goyal tiết lộ với truyền thông tại New York rằng nhu cầu máy bay của Ấn Độ là vô cùng cấp thiết. Hiện các đơn đặt hàng dành cho Boeing chưa được ký kết chính thức nhưng đã sẵn sàng, với giá trị gần 80 tỷ USD.

Ông Goyal nói thêm rằng, nếu tính cả động cơ và các linh kiện liên quan, riêng hạng mục máy bay có thể khiến kim ngạch nhập khẩu từ Mỹ vượt mốc 100 tỷ USD.

Đơn hàng này được cho là nội dung cốt lõi của giai đoạn đầu (first tranche) trong thỏa thuận thương mại Mỹ – Ấn. Theo kế hoạch, hai bên sẽ ký tuyên bố chung trong vòng 3–4 ngày tới, khi đó mức thuế mà Mỹ áp lên hàng hóa Ấn Độ sẽ giảm mạnh từ 50% xuống còn 18%.

Hôm thứ Hai (ngày 2/2), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng trên mạng xã hội tuyên bố, Washington và New Delhi đã đạt được một thỏa thuận thương mại mang tính cột mốc.

Mỹ sẽ hạ thuế đối với hàng hóa Ấn Độ xuống còn 18%, trong khi đó Ấn Độ cam kết mở cửa các thị trường nhạy cảm như nông nghiệp, đồng thời thay thế hoàn toàn dầu mỏ nhập khẩu từ Nga bằng nguồn cung từ Mỹ và Venezuela.

Đồng thời, cả ông Trump và phía chính phủ Ấn Độ đều xác nhận rằng Ấn Độ sẽ mua một lượng hàng hóa của Mỹ trị giá 500 tỷ USD trong vòng năm năm tới, tuy nhiên con số này đã gây ra nhiều tranh luận trên thị trường.

Kế hoạch mua 500 tỷ USD hàng hóa Mỹ

Khi trả lời phỏng vấn tạp chí India Today, nhiều nhà kinh tế cho rằng mục tiêu này vô cùng thách thức. Dữ liệu cho thấy tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa toàn cầu của Ấn Độ trong năm tài khóa 2025 chỉ đạt 720,24 tỷ USD, trong đó nhập khẩu từ Mỹ chỉ khoảng 45,3 tỷ USD.

Các chuyên gia cho rằng để hoàn thành mục tiêu mua 500 tỷ USD trong vòng 5 năm, thương mại Ấn – Mỹ sẽ phải tăng trưởng bùng nổ ở mức chưa từng có.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Goyal và người phát ngôn Nhà Trắng tỏ ra lạc quan về triển vọng này. Ngoài đơn mua máy bay Boeing trị giá 80 tỷ USD, theo báo India Times, phe ủng hộ còn đưa ra các lý do cụ thể sau:

Chuyển hướng năng lượng: Ấn Độ cam kết thay thế dầu mỏ từ Nga, hiện chiếm khoảng 30% tổng lượng dầu nhập khẩu, bằng nguồn cung từ Mỹ và Venezuela. Điều này sẽ tạo ra các đơn đặt hàng năng lượng ổn định trị giá hàng chục tỷ USD mỗi năm.

Nhu cầu hạ tầng số: Cùng với kế hoạch tăng gấp đôi công suất thép (từ 140 triệu tấn lên 300 triệu tấn) và xây dựng các trung tâm dữ liệu, Ấn Độ sẽ nhập khẩu một lượng lớn thiết bị công nghiệp tiên tiến, sản phẩm ICT và chip (bán dẫn) từ Mỹ.

Hợp tác quốc phòng: Các thương vụ mua sắm quân sự tiềm năng, bao gồm tiêm kích F-35 và máy bay không người lái, cũng được xem là yếu tố then chốt để lấp đầy khoảng cách của mục tiêu 500 tỷ USD.

Cuộc “đại hòa giải” thương mại này diễn ra chỉ một tuần sau khi Ấn Độ đạt thỏa thuận với Liên minh châu Âu. India Times phân tích rằng đây là một “thương vụ kiểu Trump” điển hình: Thông qua việc giảm thuế để trao cho Ấn Độ lợi thế so với các đối thủ cạnh tranh ở Đông Nam Á, đổi lại là việc Ấn Độ cắt giảm sự phụ thuộc vào Nga trong mua sắm năng lượng.

Ông Goyal xác nhận hai bên dự kiến sẽ ký thỏa thuận chính thức vào giữa tháng Ba. Khi đó, ngoài các ưu đãi về thuế quan, Ấn Độ cũng sẽ từng bước giảm hoặc dỡ bỏ các rào cản thương mại đối với những lĩnh vực nhạy cảm như nông sản của Mỹ.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh gần đây Ấn Độ cũng đồng ý mở cửa một phần thị trường nông sản cho Liên minh châu Âu (EU) trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại tự do với khối này.

Riêng với Mỹ, vị quan chức cho biết Ấn Độ còn hạ thuế quan đối với ô tô nhập khẩu từ Mỹ nhằm đáp ứng các yêu cầu trước mắt của Washington, theo đó hoàn tất đợt đầu tiên của thỏa thuận.

Theo dữ liệu của Chính phủ Ấn Độ, xuất khẩu sang Mỹ của nước này trong 11 tháng đầu năm 2025 tăng 15,88% so với cùng kỳ năm trước lên 85,5 tỷ USD, trong khi đó nhập khẩu đạt 46,08 tỷ USD.

“Ấn Độ cam kết mua thêm hàng hóa Mỹ ở nhiều lĩnh vực, gồm dược phẩm, viễn thông, quốc phòng, dầu mỏ và máy bay. Việc này sẽ được triển khai theo lộ trình trong nhiều năm”, quan chức trên nói thêm và cho biết hai bên sẽ tiếp tục đàm phán một thỏa thuận toàn diện hơn trong những tháng tới.

Bình Minh (t/h)