Chủ tịch của Evergrande, nhà phát triển bất động sản nợ nhiều nhất thế giới, đã nhận tội đối với hàng loạt cáo buộc, bao gồm huy động vốn trái phép và hối lộ, sau phiên tòa kéo dài 2 ngày tại một tòa án ở Trung Quốc Đại Lục, theo truyền thông nhà nước.

Nhà sáng lập Evergrande Hứa Gia Ấn. (Ảnh: Getty Images)

Ông Hứa Gia Ấn, nhà sáng lập Tập đoàn Evergrande, bị cáo buộc huy động tiền gửi của công chúng trái phép, cấp tín dụng trái phép, phát hành chứng khoán gian lận và công bố thông tin trọng yếu không đúng quy định, cùng nhiều tội danh khác, hãng thông tấn Tân Hoa Xã đưa tin ngày 14/4.

Sau phiên xét xử diễn ra từ ngày 13 đến 14/4, ông Hứa Gia Ấn—còn được biết đến với tên Huy Ka Yan theo cách gọi tiếng Quảng Đông—“đã nhận tội và bày tỏ sự hối hận” tại một tòa án trung cấp ở Thâm Quyến, thành phố phía nam Trung Quốc giáp Hồng Kông, theo Tân Hoa Xã.

Ông Hứa, người đã bị cơ quan công an kiểm soát từ năm 2023, có thể đối mặt với mức án tối đa là tù chung thân và bị tịch thu toàn bộ tài sản. Tòa án sẽ tuyên án sau, nhưng chưa công bố thời điểm cụ thể.

Công ty của ông, Tập đoàn Evergrande, cũng bị cáo buộc liên quan, trong đó có hành vi phát hành chứng khoán gian lận.

Phiên tòa diễn ra sau 5 năm kể từ khi khủng hoảng thanh khoản của Evergrande bị phơi bày công khai, trong bối cảnh khủng hoảng bất động sản tại Trung Quốc ngày càng nghiêm trọng, kéo giảm tăng trưởng kinh tế.

Từng là một trong những nhà phát triển bất động sản hàng đầu Trung Quốc, Evergrande đã vỡ nợ vào cuối năm 2021 khi thị trường nhà đất chững lại và cơ quan quản lý siết chặt các quy định vay nợ.

Khi một tòa án Hồng Kông ra lệnh thanh lý vào tháng 1/2024, tập đoàn này mang khoản nợ hơn 300 tỷ USD. Evergrande bị hủy niêm yết khỏi Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông vào tháng 8/2025.

Tỷ phú bất động sản

Sinh ra tại một ngôi làng nông thôn ở tỉnh Hà Nam, miền trung Trung Quốc, ông Hứa Gia Ấn bắt đầu sự nghiệp với vai trò kỹ thuật viên tại một nhà máy thép quốc doanh sau khi tốt nghiệp đại học vào đầu thập niên 1980—thời điểm Trung Quốc vẫn còn nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung.

Khi chính sách cải cách mở cửa dần được triển khai, ông Hứa—cũng như nhiều người Trung Quốc khác—chuyển tới tỉnh Quảng Đông ở phía nam, nơi ông làm nhân viên bán hàng trước khi thành lập Evergrande vào năm 1996.

Trong dự án đầu tiên, ông vay 3 triệu nhân dân tệ (khoảng 439.000 USD) từ ngân hàng để mua đất, sau đó bắt đầu bán nhà ngay khi khởi công xây dựng, theo báo Nhân Dân Nhật Báo năm 2010. Chỉ trong một ngày, ông đã bán hơn 300 căn hộ và thu về 80 triệu nhân dân tệ (khoảng 12 triệu USD), tạo nguồn vốn cho dự án tiếp theo.

Chiến lược này giúp Evergrande mở rộng nhanh chóng. Đến cuối năm 2009, tập đoàn đã có hàng chục dự án tại 25 thành phố lớn của Trung Quốc, theo trang web chính thức của công ty.

Năm 2017, Hứa Gia Ấn từng được Forbes xếp là người giàu nhất Trung Quốc với tài sản 42,5 tỷ USD.

Một số nhà quan sát Trung Quốc cho rằng sự thăng tiến và sau đó là sụp đổ của ông Hứa có thể liên quan đến các cuộc đấu đá quyền lực trong nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

Đà tăng trưởng bùng nổ của Evergrande trong 2 thập kỷ qua khó có thể xảy ra nếu không có một “hậu thuẫn mạnh”, bao gồm ưu đãi, nguồn vốn, “nhiều thuận lợi” và sự bảo trợ chính trị, nhà bình luận Trung Quốc Đường Tĩnh Viễn từng nói với The Epoch Times.

Theo ông, nếu không có các “hậu thuẫn” này, doanh nghiệp tư nhân sẽ bị “bóp nghẹt” trong hệ thống kinh tế của ĐCSTQ.

Một số nhà quan sát Trung Quốc, bao gồm ông Viên Hồng Băng—cựu giáo sư luật Đại học Bắc Kinh, người có liên hệ với giới lãnh đạo cấp cao—cho rằng “hậu thuẫn” này chính là ông Tăng Khánh Hồng, cựu Phó Chủ tịch Trung Quốc, nhân vật có ảnh hưởng thuộc phe chính trị liên quan đến cố lãnh đạo Giang Trạch Dân.

Quyền lực và ảnh hưởng của Tăng Khánh Hồng từng giúp gia đình ông tích lũy tài sản lớn và chi phối nhiều lĩnh vực như tuyên truyền, ngân hàng, công nghệ và bất động sản. Khi ông Tập Cận Bình lên nắm quyền năm 2012, Tăng thuộc nhóm bị xem là đối lập chính trị, và trở thành mục tiêu trong chiến dịch chống tham nhũng.

Chiến dịch siết chặt thị trường bất động sản của Trung Quốc bắt đầu từ năm 2016, với việc thắt chặt điều kiện vay vốn, khiến hàng trăm doanh nghiệp phá sản. Tuy nhiên, Evergrande vẫn tiếp tục mở rộng vay nợ, làm gia tăng khối nợ khổng lồ. Đến năm 2020, khi các quy định mới được ban hành, công ty không còn khả năng tiếp cận vốn vay, dẫn tới khủng hoảng nợ nghiêm trọng.

Số phận của tập đoàn và vị chủ tịch 67 tuổi đang được nhiều người mua nhà tại Trung Quốc theo dõi sát sao—những người đã dùng toàn bộ tiền tiết kiệm nhiều thế hệ và vay nợ lớn để mua nhà, nhưng hiện vẫn đối mặt với các dự án dang dở.

“Các ông sẽ giải quyết những tòa nhà chưa hoàn thiện đó như thế nào?” một người dùng tại tỉnh Liêu Ninh viết trên Weibo ngày 14/4 khi phản hồi tin về phiên tòa của ông Hứa.

Một người khác bình luận: “Tôi thực sự thương những người đã dồn hết tiền tiết kiệm ba thế hệ để mua nhà”.