Đảng Dân chủ thắng lớn, 2 thẩm phán Tối cao Pháp viện Mỹ thành tâm điểm

Lý Hinh
•
Thứ Năm, 05/11/2026

Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa kỳ, khiến hai thẩm phán lớn tuổi nhất của Tối cao Pháp viện Mỹ là Clarence Thomas và Samuel Alito một lần nữa thành tâm điểm.

(Hình minh họa của The Epoch Times, Shutterstock)

Nhiều người đang đoán liệu Thẩm phán Clarence Thomas hay Thẩm phán Samuel Alito có sớm nghỉ hưu hay không, để Tổng thống Mỹ Donald Trump lại có cơ hội đề cử một thẩm phán và được Thượng viện phê chuẩn khi Đảng Cộng hòa vẫn còn nắm viện này, qua đó giữ thế đa số của phe bảo thủ tại Tối cao Pháp viện.

Khi Đảng Cộng hòa sắp phải trao quyền kiểm soát Thượng viện cho Đảng Dân chủ, một số nhà bình luận bảo thủ đã bắt đầu lên tiếng lo ngại về sức khỏe của hai thẩm phán. Ông Thomas năm nay 78 tuổi, ông Alito cũng đã 76 tuổi.

Hiến pháp Mỹ quy định thẩm phán liên bang do tổng thống đề cử và Thượng viện phê chuẩn. Như vậy, một khi nắm Thượng viện, Đảng Dân chủ có thể chặn những ứng viên ông Trump đề cử để lấp các ghế có thể bị trống tại Tối cao Pháp viện. Điều tương tự từng xảy ra năm 2016, khi Thượng viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát chặn kế hoạch của Tổng thống Barack Obama, người thuộc Đảng Dân chủ, đưa ứng viên của mình vào chiếc ghế còn trống ở Tối cao Pháp viện.

Ông Thomas chưa từng công khai nói đến ý định nghỉ hưu. Còn ông Alito, trong một cuộc phỏng vấn hồi đầu tháng 10, cho biết đầu năm nay ông từng tính đến việc nghỉ hưu nhưng cuối cùng quyết định ở lại trong nhiệm kỳ xét xử này. Ông thừa nhận ở tuổi này, mỗi nhiệm kỳ xét xử ông đều “phải” cân nhắc việc đó.

Nhiệm kỳ xét xử của Tối cao Pháp viện Mỹ bắt đầu vào tháng 10 hằng năm và kết thúc vào cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7 năm sau.

Ông Thomas và ông Alito là hai thẩm phán bảo thủ nhất của Tối cao Pháp viện. Trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, cả hai luôn kiên định đứng về phía ông trong các phán quyết quan trọng.

Tối cao Pháp viện Mỹ có 9 thẩm phán, giữ chức suốt đời. Khuynh hướng tư tưởng của các thẩm phán ảnh hưởng đến hướng đi của nhiều vấn đề lớn tại Mỹ. Tỷ lệ 6-3 nghiêng về phe bảo thủ hiện nay khiến tòa chuyển hướng rõ rệt sang cánh hữu trong các vấn đề như quyền phá thai, quyền sở hữu súng và quyền hạn của tổng thống. Trong 6 thẩm phán bảo thủ, 3 người do ông Trump bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu.

Trước khi Đảng Dân chủ chính thức nắm Thượng viện vào ngày 3/1/2027, Đảng Cộng hòa vẫn kiểm soát cả hai viện Quốc hội. Một số người bảo thủ mong ông Thomas hoặc ông Alito nghỉ hưu ngay, để ông Trump có cơ hội đề cử người kế nhiệm và được Thượng viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát nhanh chóng phê chuẩn.

Tính đến nay, Đảng Dân chủ đã giành 54 ghế Thượng viện, còn Đảng Cộng hòa chỉ giành được 44 ghế. Do cách kiểm phiếu ở hai bang Mississippi và Alaska, kết quả bầu cử Thượng viện tại hai bang này có thể phải vài ngày hoặc vài tuần nữa mới có. Số phiếu kiểm đến lúc này cho thấy chênh lệch giữa ứng viên hai đảng ở cả hai cuộc đua đều nhỏ đến bất ngờ.

Một số nhà phân tích cho rằng Đảng Dân chủ sẽ chiếm đa số với cách biệt lớn trong Thượng viện khóa mới, khiến Đảng Cộng hòa khó giành lại viện này trong cuộc bầu cử năm 2028. Điều đó có nghĩa là trong một thời gian khá dài, có thể đến tận năm 2033, Đảng Cộng hòa sẽ không thể cùng lúc nắm cả Nhà Trắng lẫn Thượng viện. Nếu vậy, kể cả khi người đắc cử tổng thống năm 2028 vẫn là người thuộc Đảng Cộng hòa, vị tổng thống này cũng sẽ không bổ nhiệm được thẩm phán nào cho đến khi Đảng Cộng hòa giành lại Thượng viện.

Tuy nhiên, khi Quốc hội khóa mới tuyên thệ nhậm chức vào năm 2033, ông Thomas sẽ 84 tuổi và ông Alito 82 tuổi. Từ năm 2000 đến nay, tuổi nghỉ hưu trung bình của các thẩm phán Tối cao Pháp viện là khoảng 80.

Hiện chưa có thông tin công khai nào cho thấy ông Thomas và ông Alito có vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Dù vậy, như chính ông Alito nói trong cuộc phỏng vấn đó, thời điểm nghỉ hưu trong tương lai là điều “rất khó đoán”.

Khi đó, ông nói với phóng viên pháp lý trưởng của đài CBS News: “Tôi nghĩ việc đó rất khó đoán. Với bất kỳ ai cũng rất khó đoán, nhất là khi đã đến một độ tuổi nhất định thì rất khó đoán một năm, hai năm hay lâu hơn nữa tình trạng của mình sẽ ra sao. Cũng rất khó đoán cục diện chính trị sẽ thế nào, và rất khó đoán bất kỳ tổng thống nào có thể làm gì trong việc bổ nhiệm người kế nhiệm”.

Những năm gần đây, Mỹ từng có trường hợp một thẩm phán cao tuổi từ chối nghỉ hưu, khiến chiếc ghế rơi vào tay phe khác. Cố Thẩm phán Ruth Bader Ginsburg, thuộc phe tự do, đã 83 tuổi trước khi ông Obama mãn nhiệm, nhưng bà từ chối nghỉ hưu vì mong người kế nhiệm mình sẽ do một tổng thống của Đảng Dân chủ đề cử.

Sau khi ông Trump vào Nhà Trắng lần đầu, bà Ginsburg liên tiếp gặp vấn đề sức khỏe và qua đời vào tháng 9/2020. Đảng Cộng hòa khi đó đang nắm Thượng viện và đã kịp phê chuẩn người kế nhiệm bà là Thẩm phán bảo thủ Amy Coney Barrett trước khi khóa Quốc hội ấy kết thúc. Tỷ lệ giữa phe bảo thủ và phe tự do tại Tối cao Pháp viện theo đó đổi từ 5-4 thành 6-3. Bà Ginsburg vì thế bị phe tự do chỉ trích suốt một thời gian dài.

(Bài viết có tham khảo tin của hãng Reuters)