Giáo viên Texas bật khóc vì học sinh trung học cuối cấp không viết nổi 4 từ

Lộ Khắc
•
Thứ Hai, 17/08/2026

Một giáo viên trung học ở Houston, Texas, Mỹ gần đây đã thu hút sự chú ý trên toàn nước Mỹ vì một đoạn video tự quay. Trong video, giáo viên Darius Williams của trường Trung học Wheatley với đôi mắt đỏ hoe kể lại trải nghiệm trong lớp học vào ngày thứ hai của năm học mới: Một số học sinh đã 17, 18 tuổi và sắp tốt nghiệp trung học, vẫn không thể hoàn thành một bài tập đọc hiểu và viết cực kỳ cơ bản dù ông gần như đã chia nhỏ đáp án thành từng bước.

Theo The Houston Chronicle đưa tin ngày 12/8, video của ông Williams nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, đồng thời một vấn đề đã tồn tại từ lâu nhưng thường bị che lấp bởi điểm thi và xếp hạng trường học lại được đưa ra trước công chúng. Một số học sinh học lên đến năm cuối trung học nhưng vẫn chưa nắm được năng lực đọc viết cơ bản tương xứng với cấp lớp.

Ngày thứ hai của năm học, ông không kìm được nước mắt trong lớp

Ông Williams làm việc tại trường Trung học Wheatley thuộc Khu học chánh Độc lập Houston (HISD), là một giáo viên dạy nghề và kỹ thuật.

Sự việc xảy ra vào ngày thứ hai của năm học mới. Theo lời Williams, ông giao cho học sinh lớp cuối cấp một nhiệm vụ rất đơn giản: Đọc hai đoạn văn ngắn, sau đó dựa vào nội dung tài liệu để hoàn thành một câu.

Để giúp học sinh hoàn thành bài tập, ông không chỉ cùng cả lớp đọc và đánh dấu bài viết, mà còn thảo luận trước về cách suy luận đáp án, thậm chí đã viết sẵn phần lớn câu, chỉ để lại 4 từ cho học sinh điền.

Nhưng kết quả khiến ông khó có thể chấp nhận.

High school teacher broke down in tears in class after realizing his students couldn’t read or write:
“They couldn’t fill in 4 words” pic.twitter.com/f1bpJI13zL
— My Mixtapez (@mymixtapez) August 12, 2026

Ông Williams nói trong video rằng những học sinh này đã 17 hoặc 18 tuổi, nhưng một số em thậm chí không thể điền nốt 4 từ còn lại. Ông nói mình gần như đã “đưa đáp án cho các em”, nhưng các em vẫn không thể làm được bài.

Sau khi kết thúc một tiết học kéo dài khoảng 3 giờ, ông Williams tranh thủ giờ nghỉ trưa để quay video. Có lúc ông nghẹn ngào, nói rằng trong lớp mình có những học sinh lớp cuối cấp trung học “không biết đọc” và “không biết viết”.

Điều thực sự khiến ông cảm thấy thất vọng là trong giao tiếp hằng ngày, những đứa trẻ này không phải là không có khả năng tư duy.

Ông nói học sinh có thể nói chuyện, có thể suy luận, cũng có thể bảo vệ quan điểm của mình khi tranh luận bằng lời nói; nhưng một khi chuyển cùng kiểu tư duy đó thành văn bản, các em lại gặp khó khăn rõ rệt.

KHOU 11 đưa tin, ông đặc biệt nhấn mạnh rằng vấn đề không phải là học sinh hoàn toàn không có logic, mà là các em không thể vận dụng sự hiểu biết của mình vào hai đoạn tài liệu viết và một câu đơn giản.

“Làm sao các em lại lên được lớp 12?” Video châm ngòi tranh luận về giáo dục

Sau khi video lan truyền, những lời chất vấn gay gắt nhất không tập trung vào bản thân ông Williams, mà hướng tới một vấn đề ngày càng nhức nhối của hệ thống giáo dục công lập Mỹ. Nếu một đứa trẻ có khả năng đọc và viết yếu như vậy, tại sao em đó vẫn có thể đi từ tiểu học, trung học cơ sở lên đến lớp 12 của trung học phổ thông?

Từ đó, nhiều cư dân mạng chỉ trích hiện tượng “social promotion” (cho học sinh lên lớp theo diện xã hội), tức là học sinh dù chưa hoàn toàn đạt trình độ học thuật tương ứng với cấp lớp vẫn tiếp tục được lên lớp vì lý do tuổi tác, chính sách hành chính hoặc những nguyên nhân khác.

Tuy nhiên, tình hình tại trường Trung học Wheatley phức tạp hơn nhiều so với một video trên mạng.

The Houston Chronicle chỉ ra rằng trường Trung học Wheatley từng là một trong những trường có thành tích kém nhất trong Khu học chánh Houston trong một thời gian dài, liên tục nhận xếp hạng không đạt trong hệ thống đánh giá trách nhiệm giáo dục của Texas trong nhiều năm.

Tình trạng sa sút kéo dài của trường thậm chí trở thành một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến việc Cơ quan Giáo dục Texas tiếp quản toàn bộ Khu học chánh Độc lập Houston.

Sau khi Texas tiếp quản HISD, chính quyền tiểu bang bổ nhiệm Mike Miles làm người đứng đầu khu học chánh, đồng thời triển khai thứ gọi là “Hệ thống Giáo dục Mới” (New Education System, NES) tại một số lượng lớn trường học, trong đó có Wheatley. Hệ thống này đưa vào chương trình giảng dạy thống nhất, nhịp độ lớp học nghiêm ngặt hơn và phương thức đánh giá giáo viên mới.

Vài năm sau, xếp hạng của trường Wheatley quả thực đã có sự cải thiện rõ rệt.

Ngày 13/8, KHOU 11 đưa tin rằng năm nay lần đầu tiên Wheatley nhận được xếp hạng tổng thể “A” của Cơ quan Giáo dục Texas, tăng vọt so với mức “F” vài năm trước.

Xếp hạng tổng thể của trường tăng lên không đồng nghĩa với việc tất cả học sinh đều đã đạt trình độ tương ứng với cấp lớp. Điểm số của học sinh trường này trong các kỳ thi thống nhất của tiểu bang vẫn tương đối thấp, cho thấy sự tiến bộ chung của nhà trường và những khoảng cách nghiêm trọng về năng lực cơ bản ở từng học sinh có thể đồng thời tồn tại.

Đây cũng chính là lý do video của ông Williams gây tiếng vang lớn: Một bên là xếp hạng của trường không ngừng tăng lên, bên kia lại là cảnh một giáo viên bật khóc ngay tại lớp khi đối diện với trình độ đọc viết thực tế của học sinh lớp cuối cấp. Hai hình ảnh tạo nên sự tương phản mạnh mẽ.

Người đứng đầu khu học chánh phản hồi: Đây không phải là “phát hiện mới”

Khi video xuất hiện trên các bản tin toàn nước Mỹ, người đứng đầu Khu học chánh Độc lập Houston, Mike Miles, cũng bị phóng viên chất vấn. Câu trả lời của ông khá thẳng thắn.

KHOU 11 đưa tin, ông Miles cho biết việc một bộ phận học sinh không đạt trình độ đọc hoặc toán tương ứng với cấp lớp vốn không phải là thông tin mới. Ông chỉ ra rằng 4 năm trước, Wheatley vẫn là một trường “F”, khi đó số học sinh không đạt tiêu chuẩn cấp lớp còn nhiều hơn, và đây cũng chính là một trong những nguyên nhân khiến chính quyền tiểu bang sau đó thúc đẩy cải cách.

Ông Miles cho rằng điều thực sự cần được quan tâm hiện nay là những tiến bộ mà nhà trường đã đạt được, chứ không phải chỉ vì một video mà đột nhiên nhận ra vấn đề này có tồn tại.

Ông cho biết việc Wheatley lần đầu tiên đạt xếp hạng “A” trong năm nay là điều đáng ghi nhận, nhưng điều đó không có nghĩa công việc đã kết thúc, bởi vẫn còn những học sinh cần được hỗ trợ nhiều hơn.

Trong tuyên bố gửi The Houston Chronicle, Khu học chánh Độc lập Houston cũng không trực tiếp phủ nhận tình hình mà ông Williams mô tả. Khu học chánh cho biết khi năm học mới bắt đầu, giáo viên vốn cần đánh giá năng lực học sinh, tìm hiểu nhu cầu học tập của từng em và đưa ra hỗ trợ nhằm thu hẹp khoảng cách.

Khu học chánh đồng thời thừa nhận rằng mặc dù Wheatley đã đạt được “tiến bộ học tập đáng kể” trong những năm gần đây, vẫn còn những học sinh cần được hỗ trợ học thuật bổ sung.

FOX 26 đưa tin rằng video của ông Williams khiến phụ huynh và giới giáo dục địa phương một lần nữa thảo luận về một vấn đề: Sau khi thành tích thi cử chung của nhà trường được cải thiện, những học sinh trung học đã tụt hậu nhiều cấp lớp rốt cuộc nên được khắc phục như thế nào, và liệu giáo viên trong lớp học thông thường có đủ thời gian và nguồn lực để giúp các em bắt kịp hay không.

Một bài tập chỉ có 4 từ, phản ánh cuộc khủng hoảng năng lực đọc viết ở Mỹ

Trải nghiệm của ông Williams gây đồng cảm vượt ra ngoài Houston còn bởi những vấn đề tương tự không chỉ tồn tại tại trường Trung học Wheatley.

The Houston Chronicle dẫn dữ liệu từ Dự án Cơ hội Giáo dục của Đại học Stanford cho biết, so với 10 năm trước, thành tích đọc của phần lớn các khu học chánh công lập Mỹ đã giảm xuống. Việc trường học đóng cửa và gián đoạn học tập trong thời kỳ đại dịch viêm phổi Vũ Hán (COVID-19) càng làm khoảng cách gia tăng, nhưng sự suy giảm trình độ đọc ở nhiều khu vực thực ra đã xuất hiện trước đại dịch.

Trong những năm gần đây, Khu học chánh Houston cũng liên tục điều chỉnh phương pháp giảng dạy đọc và đầu tư thêm nguồn lực để phổ biến “khoa học đọc”, lấy việc huấn luyện ngữ âm, giải mã và khả năng hiểu làm trọng tâm. Khu học chánh còn có kế hoạch tiếp tục nâng cao yêu cầu về năng lực đọc ở các lớp đầu cấp, với hy vọng giải quyết tình trạng thiếu hụt năng lực cơ bản trước khi trẻ bước lên các cấp lớp cao hơn.

Nhưng điều ông Williams phải đối mặt lại là vấn đề ở đầu bên kia. Khi một đứa trẻ đã lên lớp 12, chỉ còn vài tháng nữa là tốt nghiệp, thậm chí bước vào thị trường lao động, nhưng vẫn còn những khoản “nợ” về đọc và viết tích tụ trong nhiều năm, thì việc khắc phục đã trở nên hoàn toàn khác.

Sau khi video trở nên nổi tiếng, cũng có người nghi ngờ về nền tảng chuyên môn và năng lực giảng dạy của ông Williams. Sau đó, ông công khai cho thấy bằng cấp và chứng chỉ giáo viên của mình, cho biết ông có bằng cử nhân thứ hai của Berklee College of Music, hiện đang theo học chương trình thạc sĩ về chương trình giảng dạy và giáo dục, đồng thời có các chứng chỉ giáo dục liên quan của Texas.

Ông phản bác những người chỉ trích rằng nếu cho rằng công việc của giáo viên đơn giản như vậy, họ có thể tự mình lấy chứng chỉ rồi thử đứng trong một lớp học có hơn 20 học sinh trung học xem sao.

Tuy nhiên, so với những tranh cãi xoay quanh cá nhân giáo viên, vấn đề thực sự mà video này để lại rõ ràng khó trả lời hơn nhiều.

Một học sinh 17 hoặc 18 tuổi sẽ không đột nhiên có được năng lực đọc chỉ vì bước vào lớp 12. Nếu những học sinh mà ông Williams mô tả đã tụt hậu nhiều năm, thì vấn đề của các em cũng không thể bắt đầu từ năm cuối trung học.

Từ những khó khăn ban đầu trong việc học đọc ở tiểu học, qua hết kỳ thi này đến kỳ thi khác, hết lần lên lớp này đến lần lên lớp khác và các sắp xếp chương trình học, rồi cuối cùng ngồi vào lớp học dành cho học sinh tốt nghiệp – trong suốt quá trình đó, rốt cuộc đã có bao nhiêu cơ hội để phát hiện và bù đắp những khoảng thiếu hụt này nhưng cuối cùng vẫn không làm được, mới là điều đáng lo ngại nhất mà video chưa đầy vài phút này để lại.