Kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, có thông tin cho thấy lực lượng quân sự Iran ẩn náu trong khu dân cư, trường học và các cơ sở dân sự để tránh không kích. Trước thời hạn cuối do Mỹ đặt ra (yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz, nếu không sẽ ném bom các nhà máy điện), phía Iran thậm chí kêu gọi thanh niên dân sự lập “lá chắn sống” để bảo vệ nhà máy điện. Trên mạng, nhiều người so sánh điều này với “chiến thuật biển người” của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), chỉ trích các chính quyền độc tài.

Tên lửa Mỹ-Israel bắn trúng đảo Kharg của Iran. (Ảnh: Chụp màn hình video)

Iran tái sử dụng “lá chắn sống”, cư dân mạng liên tưởng đến Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Iran phải mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày thứ Ba (7/4, giờ miền Đông Mỹ), nếu không sẽ tiến hành không kích các nhà máy điện và cầu tại Iran. Đáp lại, phía Iran đã phát đi lời kêu gọi khẩn cấp, yêu cầu thanh niên dân sự tập trung tại các nhà máy điện trước 14h cùng ngày để làm “lá chắn sống” bảo vệ tài sản quốc gia.

Ông Alireza Rahimi—Thứ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao, kiêm Tổng thư ký Ủy ban Thanh thiếu niên Iran—phát biểu trên truyền hình nhà nước, kêu gọi vận động viên, nghệ sĩ và sinh viên tham gia. Ông nhấn mạnh: “Dù lập trường hay quan điểm chính trị thế nào, các nhà máy điện này đều là tài sản và nguồn lực của quốc gia, thuộc về tương lai của Iran và thế hệ trẻ Iran”.

Việc sử dụng dân thường làm “lá chắn sống” từng xuất hiện trước đây trong các giai đoạn căng thẳng giữa Iran và phương Tây, đặc biệt quanh các cơ sở hạt nhân.

Theo các báo cáo công khai, từ cuối tháng 2/2026 khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự, Iran đã chuyển quân nhân, vũ khí và trang thiết bị vào các khu dân cư, trường học, nhà thờ Hồi giáo và nhà thi đấu để tránh không kích, qua đó sử dụng dân thường làm “lá chắn”.

Phản ứng trên mạng xã hội

Trên nền tảng X, việc Iran tiếp tục sử dụng dân thường làm “lá chắn sống” đã gây tranh luận sôi nổi. Nhiều cư dân mạng Trung Quốc liên hệ đến ĐCSTQ:

  • “Một chế độ độc tài lại đang giở trò lưu manh.”
  • “Chính quyền Hồi giáo đã sẵn sàng dùng ‘lá chắn người’ để bảo vệ cơ sở hạ tầng… Người Trung Quốc nghe vậy có suy nghĩ gì không? ‘Đánh Đài Loan không cần đến tôi’—nói thừa, vì các bạn chỉ là lá chắn sống, còn chưa đủ tư cách làm bia đỡ đạn.”
(Ảnh chụp màn hình)
  • “Một chế độ như vậy có cần thiết phải tồn tại không?”
  • “Mạnh mẽ đề nghị ông Trump đánh sập toàn bộ đài truyền hình của Iran.”
  • “Giống hệt ĐCSTQ, thích dựng khẩu hiệu yêu nước rồi dùng người dân làm lá chắn và bia đỡ đạn…”
(Ảnh chụp màn hình)
(Ảnh chụp màn hình)

Phát ngôn “nhân dân là bức tường thép” từng gây tranh cãi

Năm 2020, trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, phía Mỹ phân biệt rõ giữa chính quyền ĐCSTQ và người dân Trung Quốc, dẫn đến phản ứng từ Bắc Kinh.

Ngoại trưởng Trung Quốc khi đó, ông Vương Nghị, cho rằng Mỹ “bôi nhọ đảng cầm quyền gắn bó máu thịt với nhân dân”. Tháng Tám cùng năm, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Triệu Lập Kiên tuyên bố: “Nhân dân Trung Quốc là bức tường thành thép của ĐCSTQ, không ai có thể phá vỡ”.

Phát ngôn này vấp phải phản ứng gay gắt từ cư dân mạng trong nước:

  • “Lúc hưởng lợi thì không có chúng tôi, lúc làm bia đỡ đạn thì lại nói ‘máu thịt tương liên’.”
  • “Chúng tôi không phải bức tường thép.”
  • “Bắt cóc nhân dân để bảo vệ các ông?”
  • “‘Tường thép’ nói trắng ra chính là bia đỡ đạn.”
  • “Để dân làm lá chắn.”

Ngày 3/9/2020, lãnh đạo Tập Cận Bình tuyên bố không thế lực nào có thể tách rời ĐCSTQ khỏi nhân dân, phát biểu này tiếp tục bị một số cư dân mạng hải ngoại mỉa mai rằng người dân lại một lần nữa “bị đại diện”.

“Chiến thuật biển người” trong lịch sử Trung Quốc

chiến thuật biển người
Chiến thuật biển người của Cộng sản Trung Quốc chính là sử dụng dân quân mang lựu đạn xông pha tiên phong trên chiến trường (Ảnh từ internet)

Theo ghi chép lịch sử, trong cuộc nội chiến Trung Quốc, lực lượng cộng sản nổi tiếng với “chiến thuật biển người”, tức huy động dân thường không vũ trang thành từng đợt xung phong, dẫn đến thương vong lớn.

Nhà văn Mã Sâm (sống tại Canada) trong bài “Ba lần ‘giải phóng’ của tôi” từng mô tả: khi quân cộng sản tấn công thành phố, đi trước đội quân là những đám đông nông dân già yếu không vũ trang, khiến quân phòng thủ không nỡ nổ súng, tạo điều kiện để lực lượng phía sau tiến vào.

Cố Chủ tịch Viện Lập pháp Đài Loan Lương Túc Nhung trong hồi ký cũng ghi lại rằng năm 1948, trong trận Tứ Bình, quân cộng sản đã tổ chức nhiều đợt xung phong kiểu “biển người”, khiến dân thường thương vong lớn, sau đó mới tiến công.

Học giả Tân Hạo Niên dẫn lời một cựu sĩ quan cho biết trong trận Mạnh Lương Cổ năm 1947, các đợt tấn công ban đầu có dân thường, người già, trẻ em đi đầu, khiến đối phương không nỡ nổ súng.

Đến đợt tiếp theo, phụ nữ bị đẩy ra phía trước; nhiều binh sĩ đối phương buộc phải hạ vũ khí vì không thể tiếp tục chiến đấu trong tình huống đó.

Ông Tân Hạo Niên đặt câu hỏi về khía cạnh đạo đức của những chiến thuật này, nhắc đến cái chết của tướng Trương Linh Phủ trong trận chiến.

Tướng Quốc dân đảng Hồ Liễn cũng từng kể rằng trong các trận chiến tại vùng Nghi Mông, ông chứng kiến dân thường bị buộc mang lựu đạn xung phong, khiến binh lính không nỡ nổ súng.

Ngày 16/4/1946, báo Đại Công Báo (Ta Kung Pao) đăng xã luận của Vương Vân Sinh, chỉ trích việc dùng dân thường không vũ trang làm lực lượng tiên phong, gọi đây là hành vi “tổn hại đạo lý nghiêm trọng”.

Ngoài ra, trong Chiến tranh Triều Tiên, chiến thuật “biển người” cũng được cho là đã gây thương vong lớn cho phía Trung Quốc.

Kết luận

Việc Iran kêu gọi dân thường làm “lá chắn sống” đã làm dấy lên nhiều tranh luận và so sánh lịch sử. Những ý kiến này phản ánh góc nhìn phê phán đối với việc sử dụng dân thường trong xung đột quân sự.