Kết quả sơ bộ trưng cầu dân ý Alberta: Hơn 75% cử tri chọn ở lại Canada

Lý Ngọc
•
Thứ Ba, 20/10/2026

Theo kết quả sơ bộ trưng cầu dân ý hôm thứ Hai (19/10), hơn 75% cử tri tỉnh Alberta chọn ở lại Canada, không ủng hộ mở đường cho một cuộc trưng cầu ly khai có tính ràng buộc.

Cờ Canada (Ảnh: Iryna Tolmachova/shutterstock)

Elections Alberta, cơ quan bầu cử của tỉnh, cập nhật kết quả chưa chính thức lúc 6h44 sáng thứ Ba (20/10) giờ Alberta: 1.368.666 phiếu (75,81%) chọn ở lại Canada, 436.826 phiếu (24,19%) chọn phương án mở đường cho trưng cầu ly khai. Khi đó, 4.378 trên 5.586 khu vực và điểm bỏ phiếu đã báo cáo.

Công tác kiểm phiếu vẫn đang tiếp tục. Kết quả chính thức dự kiến được công bố vào ngày 29/10.

CBC News trước đó dự báo phe ở lại giành chiến thắng. Lúc 0h30 sáng cùng ngày, khi hơn 1 triệu phiếu đã được kiểm, 76,5% cử tri chọn ở lại Canada, còn 23,5% chọn phương án mở đường cho trưng cầu ly khai.

Câu hỏi về ly khai là một trong 10 câu hỏi của cuộc trưng cầu, bên cạnh 5 câu về nhập cư và 4 câu đề xuất sửa đổi hiến pháp. Kết quả của câu hỏi này ra muộn vì một điểm bỏ phiếu ở khu vực bầu cử Cardston-Siksika mở cửa lâu hơn dự kiến. Trước đó, hơn 100 điểm bỏ phiếu đã mở cửa trễ. Hơn 1,3 triệu người đã bỏ phiếu sớm hoặc gửi phiếu qua đường bưu điện.

Phe ở lại dường như dẫn trước ở mọi vùng của tỉnh, theo dự báo của CBC mà tờ The Wall Street Journal nêu lại. Tại hai thành phố lớn Edmonton và Calgary, hơn 80% cử tri chọn ở lại, còn ở một số vùng nông thôn miền trung, tỷ lệ này cũng vượt 60%.

Tờ St. Albert Gazette công bố số liệu khi mới có 1.070 trên 5.587 khu vực và điểm bỏ phiếu báo cáo (khoảng 19%): 767.735 phiếu chọn ở lại, 234.521 phiếu ủng hộ chính quyền tỉnh khởi động thủ tục pháp lý để tổ chức trưng cầu ly khai. Phe ở lại chiếm 76,6% trong tổng số 1.002.256 phiếu đã báo cáo cho câu hỏi này.

Vision Times cho biết cuộc bỏ phiếu không trực tiếp quyết định Alberta có tách khỏi Canada hay không. Câu hỏi đặt ra cho cử tri là chính quyền tỉnh có nên khởi động thủ tục pháp lý, mở đường cho một cuộc trưng cầu ly khai có tính ràng buộc trong tương lai hay không.

Phe ở lại hoan nghênh kết quả

Trong tuyên bố sau cuộc trưng cầu, Thủ tướng Canada Mark Carney nói người dân Alberta “đã đưa ra lựa chọn rõ ràng”. “Họ đã chọn đoàn kết, chọn cùng nhau xây dựng và chăm lo cho nhau”, ông viết, The Epoch Times đưa tin.

Ông Carney viết thêm rằng kết quả câu hỏi về ly khai cho thấy “người dân Alberta và toàn thể người Canada sẽ cùng tiến lên với quyết tâm mới và hoài bão lớn”.

Ông Carney lớn lên tại Alberta. Theo Vision Times, nhiều tuần qua ông liên tục kêu gọi cử tri bác bỏ ly khai, cho rằng đoàn kết trong nước quan trọng hơn bao giờ hết khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động cuộc chiến thương mại với Canada và nhiều lần nói đến việc sáp nhập nước này.

Trong bài đăng trên mạng X mà CBC trích lại, Thủ hiến Alberta Danielle Smith viết rằng bà “rất vui” khi kết quả sơ bộ của Elections Alberta cho thấy “sự ủng hộ rộng rãi” dành cho việc ở lại Canada. “Người dân Alberta đã bỏ phiếu cho một Alberta mạnh hơn trong một Canada thống nhất”, bà viết.

Bà Smith sẽ phát biểu trước người dân Alberta lúc 18h45 tối thứ Ba (giờ địa phương). Đầu tháng này, bà nói nếu cử tri chọn ở lại, bà sẽ không tổ chức cuộc trưng cầu ly khai thứ hai chừng nào còn làm thủ hiến.

Ông Thomas Lukaszuk, người sáng lập nhóm Forever Canadian ủng hộ ở lại, nói kết quả là thông điệp gửi đến phần còn lại của Canada rằng Alberta sẽ không phải là “mắt xích yếu” của Liên bang. Ông cũng kêu gọi đối thoại với những người bỏ phiếu theo hướng ngược lại: “Là người Canada, là người Alberta, chúng ta không thể cứ đấu đá nhau mãi”.

Ông Rath: Phong trào độc lập “tuyệt đối” không dừng lại

Vision Times mô tả không khí trầm lắng tại một nhà hàng ở thủ phủ Edmonton, nơi những người ủng hộ tổ chức ly khai Alberta Prosperity Project tụ tập theo dõi kiểm phiếu. Ông Jeffrey Rath, một trong những người lãnh đạo nhóm, nói với các phóng viên rằng phong trào độc lập “tuyệt đối” không dừng lại.

“Theo tôi, chúng tôi đã thắng. Chúng tôi đã xây dựng được một phong trào lớn ở tỉnh này”, ông Rath nói. Ông cho biết nhóm sẽ tiếp tục giải thích cho người dân về lợi ích của độc lập.

Nhiều cử tri ở cả hai phe mà phóng viên The Epoch Times gặp ở Czar, Hanna, Drumheller, Wainwright và Calgary cho rằng vấn đề ly khai chưa khép lại.

“Tôi không nghĩ nó sẽ biến mất. Có thể nó lắng xuống vài năm, nhưng tôi nghĩ nó sẽ quay lại”, anh Callahan Charlton, cử tri ủng hộ ly khai ở thị trấn Czar, nói sau khi bỏ phiếu.

Ông Danny Dambrowsky, cũng ở Czar, nhắc đến chương trình cân bằng tài chính liên bang. Alberta đóng góp vào chương trình này nhiều hơn số tiền nhận lại. “Chúng tôi bị dùng như một cây ATM, vậy mà chẳng có tiếng nói gì vì chúng tôi không đồng quan điểm với phần lớn Canada”, ông nói.

Người vận động độc lập Keith Wilson nói cuộc trưng cầu khép lại “một chiến dịch”, nhưng “cuộc thảo luận về tương lai của Alberta trong Canada” vẫn tiếp tục. “Những lo ngại của người dân Alberta hôm nay về cách chúng tôi bị đối xử trong Liên bang không bắt đầu từ cuộc trưng cầu này. Chúng đã có từ hơn 100 năm trước”, ông nói.

Dầu mỏ và nỗi bất mãn với Ottawa

Hồi tháng 5, bà Smith đưa câu hỏi ly khai vào cuộc trưng cầu vốn đã được ấn định vào ngày 19/10, The Epoch Times cho biết. Phe ủng hộ độc lập nói đã thu được hơn 300 nghìn chữ ký, nhưng kiến nghị đòi trưng cầu của họ bị tòa án chặn lại vì các cộng đồng Thổ dân (First Nations) chưa được tham vấn đúng mức.

Tâm lý xa cách với chính quyền liên bang từ lâu vẫn lúc lên lúc xuống ở Alberta, tỉnh vốn bảo thủ và có trữ lượng dầu mỏ đã được xác minh lớn thứ tư thế giới. Tờ WSJ viết rằng những năm gần đây, tâm lý này càng gia tăng giữa lúc nhiều người bất mãn với các biện pháp phòng dịch Covid-19 và chính sách của cựu Thủ tướng Justin Trudeau. Giới chỉ trích cáo buộc ông Trudeau kìm hãm sản xuất dầu khí để giảm khí thải.

Từ khi nhậm chức năm ngoái, ông Carney tìm cách hàn gắn quan hệ với Alberta. Ông miễn áp dụng một số quy định môi trường cho tỉnh này và ủng hộ một đường ống dẫn dầu mới ra bờ biển British Columbia, gọi đây là dự án vì lợi ích quốc gia.

Trước ngày bỏ phiếu, ông Carney từng gọi cuộc trưng cầu là một “trò tháu cáy nguy hiểm”, viện dẫn kinh nghiệm điều hành Ngân hàng Trung ương Anh thời Brexit để cảnh báo ly khai sẽ kéo theo hậu quả kinh tế nặng nề.