Luật chống “tin giả” của Hàn Quốc có hiệu lực, làm dấy lên tranh cãi
- Triệu Phụng Hoa
- •
Hàn Quốc vừa bắt đầu thực thi một đạo luật mới cho phép áp dụng mức bồi thường rất cao đối với các hãng tin và “người nổi tiếng” trên mạng xã hội nếu cố ý phát tán thông tin sai lệch, trong bối cảnh các hội nhà báo cảnh báo nguy cơ “hiệu ứng ve sầu mùa đông” đối với tự do ngôn luận.
Nội dung chính của luật “tin giả” mới
Theo luật sửa đổi về mạng thông tin truyền thông có hiệu lực từ thứ Ba (7/7), tòa án có thể yêu cầu cơ quan báo chí và các kênh mạng xã hội lớn (bao gồm cả YouTuber) bồi thường tới tối đa 5 lần mức thiệt hại đã được chứng minh nếu bị xác định cố ý phổ biến “thông tin bất hợp pháp, sai sự thật hoặc bị thao túng” nhằm gây hại hoặc trục lợi.
Ngoài ra, nếu cá nhân hoặc tổ chức tiếp tục phát tán một nội dung đã bị tòa án phán quyết là “sai sự thật” hoặc “bị thao túng” hơn hai lần, họ có thể bị cơ quan quản lý truyền thông quốc gia phạt tới 1 tỷ won (khoảng 650.000 USD). Những nền tảng mạng xã hội có từ 1 triệu người dùng/ngày trở lên phải xây dựng cơ chế tiếp nhận báo cáo về “thông tin sai sự thật hoặc bị dàn dựng”, và khi nhận được báo cáo, phải áp dụng các biện pháp như gỡ nội dung hoặc tạm khóa tài khoản.
Lo ngại về “hiệu ứng ve sầu mùa đông” đối với báo chí
Hiệp hội Nhà báo Hàn Quốc cho rằng chỉ riêng viễn cảnh các tòa soạn liên tục đối mặt với những vụ kiện đòi bồi thường khổng lồ và tranh chấp pháp lý đã đủ tạo ra “hiệu ứng ve sầu mùa đông không thể tránh khỏi” (hiệu ứng tự kiểm duyệt hay hiệu ứng im lặng vì sợ hãi) đối với báo chí.
Tổ chức này ra tuyên bố: “Ngay cả khi mục tiêu của luật là chính đáng, nếu cách thực thi lại cản trở báo chí và công dân bình thường tự do phê phán, giám sát những người cầm quyền, thì luật đó có nguy cơ làm xói mòn nền tảng của dân chủ.” Câu lạc bộ Phóng viên Nước ngoài tại Seoul cũng bày tỏ lo ngại đạo luật mới sẽ ảnh hưởng tới công việc báo chí và dòng chảy tự do của thông tin.
Chính phủ và đảng cầm quyền nói gì?
Dự luật này do Đảng Dân chủ Đồng hành (đảng cầm quyền) thúc đẩy và đã được Quốc hội thông qua vào tháng 12 năm ngoái.
Những người ủng hộ cho rằng thông tin sai lệch làm gia tăng chia rẽ và hận thù trong xã hội, đồng thời đe dọa nền dân chủ. Luật mới yêu cầu các nền tảng tăng cường quản lý nội dung, đồng thời miễn trừ trách nhiệm đối với các nội dung báo chí phục vụ lợi ích công cộng.
Ủy ban Truyền thông – Phát thanh Hàn Quốc cho biết việc đánh giá nội dung chủ yếu do các nền tảng thực hiện, chứ không phải do chính phủ trực tiếp can thiệp. Đảng Dân chủ nói thêm rằng quy định bồi thường chỉ áp dụng khi có bằng chứng rõ ràng về việc cố ý phát tán thông tin sai hoặc ngụy tạo nhằm mục đích gây hại hay kiếm lợi, và phải có thiệt hại thực tế, còn các cáo buộc thông thường sẽ không bị xử phạt.
Học giả: Làm gia tăng kiểm duyệt ngôn luận
Theo phân tích của một số học giả, động lực thúc đẩy đạo luật bắt nguồn từ bối cảnh năm 2024, khi Tổng thống khi đó là Yoon Suk-yeol ban hành lệnh thiết quân luật, làm dấy lên lo ngại của lãnh đạo đối lập Lee Jae-myung về môi trường thông tin và diễn ngôn trên mạng. Sau đó ông Yoon bị Quốc hội luận tội, bị kết án tù chung thân vì tội phản quốc, hiện đang kháng cáo và đối mặt với nhiều cáo buộc hình sự khác.
Giới chức truyền thông Hàn Quốc cố gắng giảm nhẹ lo ngại rằng luật sẽ trở thành công cụ kiểm duyệt của nhà nước, nhấn mạnh vai trò “tự điều tiết” của các nền tảng tư nhân và miễn trừ trách nhiệm đối với tin tức phục vụ lợi ích công. Tuy vậy, giáo sư Kim Hong‑yeol của Đại học nữ Deoksung cảnh báo luật mới có thể thúc đẩy tự kiểm duyệt trên diện rộng, khiến báo chí lẫn người dùng mạng dè dặt trước các chủ đề nhạy cảm. Trong bài viết trên trang Medius, ông cho rằng các công ty internet có thể trở thành “người kiểm duyệt trực tuyến”, áp dụng chính sách gỡ nội dung quá tay để tránh trách nhiệm pháp lý, qua đó xóa bỏ cả những thông tin hợp pháp.
Dù các tập đoàn Hàn Quốc như Naver và Kakao đã cập nhật hệ thống tiếp nhận và xử lý báo cáo về tin giả theo hướng dẫn của tổ chức tự quản trong nước, vẫn chưa rõ các nền tảng nước ngoài lớn như YouTube của Google sẽ tuân thủ luật mới như thế nào.
Sau khi luật được thông qua hồi tháng 12, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Sarah B. Rogers đã chỉ trích trên mạng X rằng đạo luật sửa đổi “đe dọa hợp tác công nghệ” và cho rằng “Thay vì trao cho cơ quan quản lý những quyền hạn mang tính can thiệp để kiểm duyệt dựa trên quan điểm, hãy trao cho các nạn nhân quyền được yêu cầu bồi thường thông qua các biện pháp dân sự.”
Xem thêm
