Mỹ: Nghiên cứu sinh Trung Quốc giết thầy hướng dẫn được tuyên vô tội vì bệnh tâm thần

Cao Sam
•
Chủ Nhật, 27/09/2026

Một thẩm phán bang Bắc Carolina, Mỹ, tuyên nghiên cứu sinh Trung Quốc Tề Thái Lỗi (Tailei Qi) vô tội vì bệnh tâm thần nặng, 3 năm sau khi anh này bắn chết thầy hướng dẫn ngay trong trường.

Vào ngày 28/8/2023, một vụ nổ súng đã xảy ra tại khuôn viên Đại học Bắc Carolina ở Chapel Hill, và một sinh viên quốc tế người Trung Quốc tên là Tề Thái Lỗi (Qi Tailei) đã bị bắt giữ. (Ảnh chụp màn hình từ trang web của UNC)

Thẩm phán Allen Baddour của Tòa Thượng thẩm quận Orange, bang Bắc Carolina, ra phán quyết hôm 18/9. Ông kết luận Tề Thái Lỗi mắc bệnh tâm thần nặng, không nhận thức được hành vi của mình là trái pháp luật, nên tuyên anh “vô tội vì mất năng lực tâm thần”.

Năm 2023, Tề Thái Lỗi bắn chết phó giáo sư hướng dẫn của mình, một người gốc Hoa, tại Đại học Bắc Carolina ở Chapel Hill.

Phán quyết này có nghĩa là Tề Thái Lỗi sẽ không phải ra tòa xét xử về tội giết người. Tuy vậy, anh không được thả. Tề Thái Lỗi đã bị đưa trở lại Bệnh viện Khu vực Trung tâm để điều trị bắt buộc vô thời hạn. Anh sẽ được đánh giá định kỳ để xác định còn gây nguy hiểm cho bản thân hay người khác hay không.

7 phát súng trong phòng thí nghiệm

Chiều 28/8/2023, Tề Thái Lỗi, khi đó là nghiên cứu sinh tiến sĩ năm thứ hai khoa Khoa học Vật lý Ứng dụng, mang theo một khẩu súng ngắn 9 mm vào phòng thí nghiệm Caudill trong trường. Anh bắn 7 phát vào thầy hướng dẫn, khiến ông tử vong.

Khuôn viên trường bị phong tỏa sau vụ nổ súng. Cảnh sát lùng tìm gần 3 giờ và bắt giữ Tề Thái Lỗi lúc 14h40 cùng ngày tại khu Williams Circle, cách trường khoảng 2 dặm (khoảng 3,2 km).

Ngày 29/8/2023, cảnh sát địa phương chính thức buộc tội anh giết người cấp độ một và mang vũ khí trái phép trong khuôn viên trường.

Bác sĩ tâm thần: Bị cáo tin mình đang tự vệ

Theo hồ sơ vụ án, trong thời gian bị tạm giam, Tề Thái Lỗi có các triệu chứng hoang tưởng, ảo thanh và nhiều lần tự làm mình bị thương.

Kết quả giám định tâm thần tháng 11/2023 cho thấy anh có thể mắc chứng tâm thần phân liệt chưa được điều trị. Tòa xác định anh không đủ năng lực ra tòa và đưa anh vào Bệnh viện Khu vực Trung tâm. Sau khoảng 30 tháng điều trị, tới tháng 3/2026, Thẩm phán Baddour xác định anh đã đủ năng lực để ra tòa.

Tại phiên điều trần ngày 18/9, hai bác sĩ tâm thần cho biết mỗi người đã dành hơn 10 giờ để đánh giá tiền sử bệnh và trạng thái tâm thần của Tề Thái Lỗi. Cả hai đều kết luận anh mắc bệnh tâm thần nặng trong thời gian dài, và các triệu chứng có thể đã xuất hiện từ thời trung học.

Bác sĩ tâm thần George Corvin làm chứng rằng Tề Thái Lỗi tin một người bạn gái do anh tưởng tượng ra đang gặp nguy hiểm. Anh cũng tin rằng thầy hướng dẫn đã câu kết với sát thủ để hãm hại mình.

Bác sĩ Nicole Wolfe, chuyên gia tâm thần pháp y của Bệnh viện Khu vực Trung tâm, cho biết chứng hoang tưởng đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc Tề Thái Lỗi hiểu hành vi nổ súng của mình.

Công tố viên quận Orange Jeff Nieman nhấn mạnh trước tòa rằng chuyên gia của cả bên buộc tội lẫn bên bào chữa đều đồng quan điểm. Theo ông, Tề Thái Lỗi biết mình đã bắn chết thầy hướng dẫn, nhưng vì bệnh tâm thần nên không hiểu được hành vi đó là sai. Lúc nổ súng, anh cho rằng mình đang bảo vệ bản thân và một người khác, có lẽ không hề tồn tại.

Những dấu hiệu trước vụ án

Theo lời khai tại phiên điều trần, vài tuần trước vụ nổ súng, nạn nhân từng nói với đồng nghiệp rằng ông lo lắng cho một sinh viên đang bị bệnh tâm thần nặng và chứng hoang tưởng hành hạ. Tuy nhiên, ông không nói sinh viên đó là Tề Thái Lỗi.

Trước đó, Tề Thái Lỗi cũng nhiều lần viết trên mạng xã hội về áp lực công việc, chuyện bị bắt nạt và bị xâm phạm quyền riêng tư.

Truyền thông Trung Quốc: Xuất thân nghèo, học giỏi, hiếu thảo

Theo bài đăng năm 2010 của trang Đại Hà Võng (Dahe.net) ở Trung Quốc Đại Lục, Tề Thái Lỗi quê ở huyện Phong Khâu, tỉnh Hà Nam. Năm đó, anh và em trai cùng đạt 624 điểm trong kỳ thi đại học. Tề Thái Lỗi đỗ vào Học viện Khoa học và Kỹ thuật Vật lý của Đại học Vũ Hán, còn người em đỗ ngành Năng lượng động lực và tự động hóa của Đại học Giao thông Tây An.

Bài báo cho biết gia đình anh khó khăn. Hai anh em học rất chăm chỉ, biết thương cha mẹ, thường giúp cha làm việc đồng áng, được đánh giá là hiếu thảo và hiểu chuyện.

Theo các tài liệu liên quan, Tề Thái Lỗi gia nhập nhóm nghiên cứu của thầy hướng dẫn vào tháng 1/2022, theo các hướng máy học, tương tác giữa ánh sáng và vật chất, và phân tích quang phổ. Anh có bằng thạc sĩ của Đại học Bang Louisiana và một bằng của Đại học Vũ Hán. Khi xảy ra vụ án, anh đã theo học tại Đại học Bắc Carolina hơn một năm.