Tập đoàn CK Hutchison Holdings của tỷ phú Hồng Kông Lý Gia Thành đang có kế hoạch bán các cảng cho một tập đoàn tài chính Mỹ, nhưng lại bị chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) gây áp lực dư luận và tiến hành điều tra “chống độc quyền”. CK Hutchison vẫn chưa đưa ra bất kỳ phản hồi nào. Hôm 3/4, ông Lý Gia Thành lần đầu xuất hiện qua video tại một sự kiện của quỹ từ thiện, nhấn mạnh lại câu nói nổi tiếng: “Xã hội vạn biến, lời hứa bất biến”. Một số nhà bình luận cho rằng, đây là “hồi đáp” đầy ẩn ý trước sức ép từ chính quyền ĐCSTQ.

Ly Gia Thanh
Ông Lý Gia Thành (Ảnh tư liệu: Song Bilong / Epoch Times)

Hôm thứ Năm (ngày 3/4), ông Lý Gia Thành đã xuất hiện qua video trong một sự kiện do Quỹ Lý Gia Thành phối hợp tổ chức cùng Quỹ Temasek Trust thuộc Tập đoàn đầu tư quốc gia Singapore. Đây là lần xuất hiện công khai đầu tiên của ông kể từ ngày 4/3, khi CK Hutchison tuyên bố sẽ chuyển nhượng quyền điều hành 43 cảng biển (bao gồm cả cảng ở kênh đào Panama) cho một tập đoàn do BlackRock (Mỹ) đứng đầu, và sau đó đã gây nên làn sóng tranh cãi.

Tại sự kiện, Quỹ Lý Gia Thành cùng Quỹ Temasek cam kết sẽ tài trợ 12 triệu đô la Singapore để mua thiết bị và hỗ trợ các thử nghiệm lâm sàng, cung cấp miễn phí phương pháp điều trị cho 40 bệnh nhân ung thư, đồng thời đưa thiết bị điều trị ung thư tiên tiến này vào hai bệnh viện tại Singapore.

Ông Lý Gia Thành, thông qua một đoạn video ghi hình sẵn, đã phát biểu bằng tiếng phổ thông Trung Quốc trong khoảng 4 phút. Ông chia sẻ rằng sứ mệnh của Quỹ Temasek rất giống với Quỹ của mình:

“Quỹ Temasek nhắm đến mục tiêu ‘xây dựng tương lai tốt đẹp hơn cho mọi thế hệ’, điều này đồng điệu sâu sắc với phương châm của tôi – ‘Xã hội vạn biến, lời hứa bất biến’.”

Từ ngày 13/3, các tờ báo thân Bắc Kinh như Ta Kung Pao liên tiếp đăng bài viết và bình luận, chỉ trích việc CK Hutchison bán cảng là “không màng đến lợi ích quốc gia”, và đe dọa rằng chính quyền ĐCSTQ có thể sử dụng Luật Chống độc quyềnLuật An ninh quốc gia để điều tra thương vụ. Nhiều bài viết được Văn phòng Liên lạc Trung ương tại Hồng Kông và Văn phòng Các vấn đề Hồng Kông – Macao đăng tải lại.

Ngày 28/3, Tổng cục Giám sát Thị trường của ĐCSTQ tuyên bố bộ phận chống độc quyền sẽ điều tra thương vụ này.

Tờ báo thân Bắc Kinh tại Hồng Kông là South China Morning Post đưa tin vào ngày 28/3 rằng CK Hutchison sẽ không ký kết hợp đồng bán quyền vận hành hai cảng chiến lược tại kênh đào Panama vào ngày 2/4 như dự kiến. Tuy nhiên, ngày 2/4 không phải là “hạn chót cuối cùng” giữa CK Hutchison và BlackRock, mà chỉ là thời điểm sớm nhất có thể ký kết.

Đến nay, CK Hutchison vẫn chưa công bố liệu thương vụ có được ký kết hay bị hủy bỏ, và cũng chưa hề có bất kỳ phản hồi công khai nào, khiến dư luận tiếp tục theo dõi sát sao hướng đi của thương vụ “thế kỷ” này.

Nhà bình luận Phùng Hy Can ngày 3/4 đã chia sẻ ảnh chụp từ đoạn video xuất hiện của ông Lý Gia Thành lên Facebook và viết rằng đây là “một kiểu không phản hồi nhưng lại là phản hồi”.

Bài viết nói ông Lý Gia Thành, người đang bị truyền thông nhà nước ĐCSTQ “tấn công” vì thương vụ cảng Panama, (đương nhiên không đề cập gì đến thương vụ này trong phát biểu của mình), nhưng việc ông lặp lại câu nói “xã hội vạn biến, lời hứa bất biến” có thể phản ánh suy nghĩ của ông lúc này.

Ông Phùng Hy Can nói rằng câu nói này là tiêu đề bài viết do ông Lý Gia Thành viết cho Business Weekly vào năm 2007. Trong đó, ông nói: “Những chuyển biến phức tạp và không ngừng của cỗ máy chính trị và kinh tế đã đè nặng lên cuộc sống của nhiều người, khiến họ rơi vào hoàn cảnh khốn khó, tuyệt vọng, lạc lối và giận dữ. Chúng ta không thể làm ngơ mà phải thấu hiểu.” Ông còn nói: “Tôi tin rằng những người mạnh mẽ càng cần phải học cách lắng nghe tiếng thét câm lặng của những người yếu thế; kẻ mạnh mà không có lòng cảm thông thì chỉ là một phường phàm phu tục tử.”

Ông Phùng Hy Can cho rằng ngày càng có nhiều người Hồng Kông kính trọng vị tỷ phú này không chỉ vì sự giàu có, mà vì những giá trị quan mà ông theo đuổi, đó cũng chính là điều mà đại đa số người dân Hồng Kông trân quý. Điều bất ngờ là đến cả ông Lý Gia Thành giờ đây cũng cảm nhận được áp lực. Việc ông chọn xuất hiện tại tại sự kiện công khai trong thời điểm bị vây ép tứ phía chính là câu trả lời bằng hành động mạnh mẽ nhất.

Hiện nay, một số chuyên gia đánh giá rằng sóng gió quanh thương vụ bán cảng của ông Lý Gia Thành dù kết cục ra sao, cũng đều không có lợi cho chính quyền ĐCSTQ. 

Nhà kinh tế học người Mỹ David Huang trước đó đã trả lời phỏng vấn với tờ Epoch Times rằng: Nếu Bắc Kinh ngăn chặn thành công, điều đó cho thấy mô hình “Đảng lãnh đạo tất cả” đang được xuất khẩu ra nước ngoài, và sẽ làm sụp đổ uy tín của ĐCSTQ trong hệ thống thị trường vốn toàn cầu. Ngược lại, nếu thương vụ được hoàn tất, Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát kênh đào Panama, qua đó “xóa sổ” ảnh hưởng của sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Bắc Kinh tại khu vực Trung – Nam Mỹ.