Tình hình Trung Đông trong 24 giờ qua đã leo thang nhanh chóng. Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra tối hậu thư cuối cùng đối với Iran liên quan đến thỏa thuận về tên lửa và chương trình hạt nhân, bầu không khí chiến tranh bao trùm Vịnh Ba Tư. Nhiều cơ quan truyền thông và các nguồn tin tình báo cho biết, quân đội Mỹ sớm nhất có thể tiến hành hành động quân sự vào ngày 1/2; mục tiêu không chỉ nhắm vào các cơ sở hạt nhân mà còn có thể nhằm “chặt đầu” ban lãnh đạo cấp cao của chính quyền Iran.

Tổng thống Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Mar-a-Lago, Palm Beach, Florida, sau Chiến dịch Absolute Resolve ở Venezuela dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, thứ Bảy, ngày 3 tháng 1 năm 2026. (Ảnh: Molly Riley/ Nhà Trắng)

“Thời hạn bí ẩn” của Trump và hạm đội hùng hậu trên biển

Ngày 30/1, phát biểu tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng, Tổng thống Trump đã đặt ra nhịp đếm ngược cho cuộc xung đột tiềm tàng này. Ông nói Iran “thực sự muốn” đạt được một thỏa thuận với Mỹ, đồng thời tiết lộ rằng ông đã thông báo cho Tehran một thời hạn cuối cùng rõ ràng để đạt được thỏa thuận về tên lửa và chương trình hạt nhân.

Tuy nhiên, Trump từ chối tiết lộ ngày cụ thể với truyền thông, chỉ nói đầy ẩn ý rằng “chỉ Iran mới biết”. Kiểu mơ hồ chiến lược này là điều rất hiếm gặp trong ngoại giao và được xem là phiên bản leo thang của chiến lược gây áp lực tối đa.

“Hy vọng chúng ta có thể đạt được thỏa thuận; nếu không thì cứ chờ xem”, Trump nói. Khi được hỏi liệu Mỹ có tiến hành hành động quân sự tương tự như chiến dịch tại Venezuela hồi đầu tháng 1 năm nay nếu đàm phán đổ vỡ hay không, Trump cho biết ông không muốn bàn về các hoạt động quân sự đang diễn ra, nhưng ngay sau đó nhấn mạnh một thực tế then chốt: “Chúng ta có một hạm đội rất hùng mạnh ở đó (Trung Đông).”

Trump còn nói thẳng rằng hạm đội đang tiến về phía Iran này thậm chí còn có quy mô lớn hơn hạm đội Mỹ từng điều đến Venezuela để bắt giữ Tổng thống Maduro. Phát biểu này được hiểu rộng rãi là dấu hiệu cho thấy Mỹ đã sẵn sàng can thiệp quân sự toàn diện, với cấp độ hành động có thể vượt xa các cuộc tấn công thông thường.

Giới tình báo chấn động: Khai chiến sớm nhất ngày 1/2?

Ngày 31/1, hãng tin Mỹ Drop Site News tiết lộ một thông tin tình báo gây chấn động. Báo cáo dẫn lời nhiều nguồn tin cấp cao trong quân đội Mỹ cho biết Washington đã thông báo cho lãnh đạo của một đồng minh quan trọng tại Trung Đông rằng Trump có thể cho phép tấn công Iran trong khoảng từ ngày 31/1 đến 1/2.

Nếu thông tin này là chính xác, điều đó có nghĩa là chiến dịch tấn công có thể bắt đầu chỉ trong vòng vài giờ.

Một nguồn tin từng là quan chức cấp cao trong cộng đồng tình báo Mỹ, hiện là cố vấn không chính thức về chính sách Trung Đông cho chính quyền Trump, đã tiết lộ những chi tiết còn gây sốc hơn. Theo người này, kế hoạch tác chiến của Mỹ vượt xa một cuộc “tấn công trừng phạt” đơn thuần.

Vị cố vấn cho biết danh sách mục tiêu bao gồm:

  • Cơ sở hạt nhân: nhằm triệt tiêu hoàn toàn tiềm lực vũ khí hạt nhân của Iran.

  • Cơ sở tên lửa đạn đạo: loại bỏ mối đe dọa trực tiếp đối với các đồng minh của Mỹ và các căn cứ quân sự Mỹ.

  • Hạ tầng quân sự: làm suy yếu năng lực tác chiến thông thường của Iran.

  • Chiến dịch “chặt đầu”: trực tiếp nhắm vào giới lãnh đạo cấp cao của chính quyền Iran.

“Đây không còn là vấn đề vũ khí hạt nhân hay tên lửa của Iran, mà là vấn đề ‘thay đổi chế độ’,” cựu quan chức tình báo này nói thẳng. Ông giải thích rằng trong nội bộ chính quyền Trump tồn tại một tính toán chiến lược: nếu có thể đánh trúng chính xác các lãnh đạo cấp cao của Iran, điều đó sẽ kích thích người dân Iran quay trở lại đường phố biểu tình, từ đó lật đổ chính quyền hiện tại từ bên trong.

Ngoài ra, nguồn tin này còn tiết lộ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đang nóng lòng chờ đợi “một cuộc tấn công” và đã đảm bảo với Trump rằng nếu chiến dịch được triển khai, Israel có khả năng hỗ trợ xây dựng một chính phủ mới tại Iran thân thiện với phương Tây. Hai quan chức tình báo cấp cao của các quốc gia Arab khác cũng xác nhận rằng họ đã nhận được thông báo từ phía Mỹ rằng hành động tấn công có thể “cận kề”.

Trước các thông tin trên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị phụ trách các hoạt động quân sự của Mỹ tại Trung Đông, đã từ chối bình luận; trong khi Nhà Trắng không trực tiếp bác bỏ, chỉ đề nghị truyền thông tham khảo những phát biểu công khai gần đây của Tổng thống Trump.

Liên tiếp xảy ra các vụ nổ bên trong Iran

Trong lúc tin đồn chiến tranh lan truyền dồn dập, ngày 31/1 Iran đã xảy ra liên tiếp hai vụ nổ với nguyên nhân chưa rõ, làm dấy lên nhiều suy đoán trong dư luận.

Theo ReutersAFP dẫn nguồn từ hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran, tại cảng Bandar Abbas – nằm ở miền nam Iran, giữ vị trí chiến lược án ngữ cửa ngõ Vịnh Ba Tư – một tòa nhà cao 8 tầng đã xảy ra vụ nổ dữ dội trong ngày. Hình ảnh hiện trường cho thấy hai tầng của tòa nhà bị phá hủy hoàn toàn, nhiều ô tô và cửa hàng xung quanh cũng bị ảnh hưởng. Giới chức địa phương xác nhận ít nhất 1 người thiệt mạng và 14 người bị thương.

Ngay sau đó, trên mạng xã hội lan truyền thông tin cho rằng Tư lệnh Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, ông Alireza Tangsiri, là mục tiêu của một vụ ám sát. Dù hãng tin Tasnim nhanh chóng bác bỏ và khẳng định thông tin này là “hoàn toàn không đúng sự thật”, nhưng trong bối cảnh đối đầu Mỹ–Iran cực kỳ nhạy cảm, những tin đồn như vậy rõ ràng càng làm gia tăng căng thẳng.

Cũng trong ngày, tại thành phố Ahvaz, thủ phủ tỉnh Khuzestan ở tây nam Iran, một khu chung cư đã xảy ra vụ nổ khí gas, khiến 4 người thiệt mạng.

Mặc dù hai quan chức Israel đã lên tiếng với truyền thông khẳng định Tel Aviv không liên quan đến các sự cố trên, nhưng trong bối cảnh rộ tin Mỹ sắp tấn công Iran, một số nhà phân tích cho rằng các vụ nổ này có thể là “khúc dạo đầu” hoặc một phần của cuộc chiến tình báo.

Đối đầu quân sự: Diễn tập bắn đạn thật tại eo biển Hormuz

Trước áp lực quân sự ngày càng lớn từ phía Mỹ, Iran không hề tỏ ra nhượng bộ. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố sẽ tiến hành diễn tập hải quân bắn đạn thật tại eo biển Hormuz – điểm chiến lược then chốt – trong hai ngày 1–2/2.

Đáp lại, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 30/1 đã đưa ra cảnh báo cứng rắn, khẳng định Washington sẽ không dung thứ cho bất kỳ hành vi “không an toàn” nào của Iran tại khu vực này. Mỹ đặc biệt nêu rõ rằng, nếu xảy ra các hành động như máy bay quân sự Iran bay qua tàu chiến Mỹ, hay tàu cao tốc Iran tiếp cận trực diện tàu Mỹ, thì Washington sẽ coi đó là mối đe dọa và sẽ hành động. Tuyên bố này cho thấy nguy cơ va chạm quân sự ngoài ý muốn giữa hai bên đã tiến sát ngưỡng bùng nổ.

Bước ngoặt then chốt của cục diện Trung Đông

Song song với các động thái quân sự, Mỹ cũng siết chặt vòng vây ngoại giao và trừng phạt kinh tế đối với Iran.

Ngày 30/1, Bộ Tài chính Mỹ đã cập nhật danh sách trừng phạt liên quan đến Iran, bổ sung 7 cá nhân và 2 thực thể. Đáng chú ý, các đối tượng bị trừng phạt bao gồm Bộ trưởng Nội vụ Iran Eskandar Momeni và các chỉ huy cấp cao của bộ phận tình báo thuộc Vệ binh Cách mạng, cho thấy Mỹ đang nhắm thẳng vào lõi an ninh và tình báo của Iran.

Cùng lúc, Bộ Ngoại giao Mỹ công bố một loạt hợp đồng bán vũ khí quy mô lớn cho các đồng minh Trung Đông, với tổng giá trị rất lớn. Trong đó, riêng Israel nhận gói quân sự trị giá tới 6,67 tỷ USD, bên cạnh các thương vụ khác dành cho Ả Rập Xê Út và các quốc gia trong khu vực.

Theo phân tích của AP, thời điểm của các thương vụ này cực kỳ nhạy cảm, diễn ra đúng lúc khả năng Mỹ tấn công Iran đang đẩy căng thẳng Trung Đông lên cao độ. Đây không chỉ là nhằm tăng cường năng lực phòng vệ cho các đồng minh, mà còn được xem là bước đi của Washington trong việc xây dựng một liên minh phòng thủ khu vực nhằm đối phó với Iran, chuẩn bị cho khả năng xảy ra một cuộc xung đột quy mô lớn.

Từ tối hậu thư cuối cùng của Trump, những tiết lộ về kế hoạch “chặt đầu” từ cựu quan chức Mỹ, đến các vụ nổ bí ẩn bên trong Iran và những cuộc diễn tập quân sự của cả hai bên, tất cả dấu hiệu đều cho thấy: quan hệ Mỹ–Iran đã bước tới thời khắc đối đầu quyết định.

Nếu Mỹ thực sự phát động tấn công vào ngày 1/2, đó không chỉ là đòn đánh vào các cơ sở hạt nhân, mà còn có thể là một canh bạc lớn nhằm tái cấu trúc chính quyền Iran và làm thay đổi tận gốc cục diện địa chính trị Trung Đông. Chính quyền Trump dường như muốn sao chép mô hình Venezuela, kết hợp áp lực quân sự với bất ổn nội bộ để đạt được mục tiêu thay đổi chế độ.

Tuy nhiên, Iran không phải Venezuela. Năng lực tên lửa đạn đạo của Tehran, mạng lưới lực lượng ủy nhiệm trải rộng khắp Trung Đông, cùng khả năng phong tỏa eo biển Hormuz, đồng nghĩa với việc bất kỳ cuộc xung đột nào cũng có thể kích hoạt những hệ quả dây chuyền khó lường.

Lý Ngọc theo Vision Times