Thượng nghị sĩ Nhật Bản Hei Seki thăm Đài Loan, khẳng định: “Đài Loan chính là Đài Loan”

Thứ Bảy, 10/01/2026

Thượng nghị sĩ gốc Hoa của Đảng Duy Tân Nhật Bản, ông Hei Seki, sáng 6/1 đã đáp chuyến bay đến sân bay Tùng Sơn ở Đài Bắc, theo lời mời của một viện nghiên cứu về chiến lược Ấn Dương – Thái Bình Dương để tham dự hội thảo và một loạt hoạt động khác. Tại sân bay, trong bài phát biểu ngắn đầy xúc động, ông nói: “Hôm nay tôi có thể thuận lợi đặt chân lên lãnh thổ Đài Loan, điều đó đã đủ để chứng minh Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Trung Hoa Dân quốc là hai quốc gia hoàn toàn khác nhau. Đài Loan tuyệt đối không phải một bộ phận của Trung Quốc; Đài Loan chính là Đài Loan, chính là Trung Hoa Dân quốc, không có bất kỳ liên hệ nào với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Chuyến thăm Đài Loan lần này của tôi chính là để nói rõ điều đó với thế giới, để mọi người biết Đài Loan là một quốc gia độc lập.”

Thượng nghị sĩ Nhật Bản Hei Seki (ở giữa) ngày 6/1 đã thăm Đài Loan. Khi đến sân bay Tùng Sơn ở Đài Bắc vào buổi sáng và trả lời phỏng vấn, ông cho biết việc ông—người bị Trung Quốc cấm nhập cảnh—có thể vào Đài Loan đủ để chứng minh rằng Đài Loan là một quốc gia độc lập. (Nguồn ảnh: CNA)

Tuyên bố tại sân bay của ông Hei Seki không phải là lời bộc phát tức thời, mà là sự tiếp nối nhất quán lập trường từ trước đến nay của ông. Cuối năm ngoái, khi báo trước chuyến thăm Đài Loan trên mạng xã hội X, ông đã nêu rõ: “Tôi bị Trung Quốc cấm nhập cảnh, nhưng lại có thể tự do vào Đài Loan, điều này đủ để chứng minh Đài Loan là một quốc gia độc lập, không hề liên quan đến Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.” Lần này đến Đài Loan, tại hiện trường có người ủng hộ giơ biểu ngữ chào đón, cũng có một số ít tiếng nói phản đối, song bầu không khí nhìn chung rất sôi nổi; truyền thông Đài Loan liên tiếp đưa tin, cho rằng phát biểu của ông đã “trực tiếp vả vào mặt nguyên tắc ‘một Trung Quốc’ của Bắc Kinh”.

Tuyên bố mạnh mẽ tại sân bay

Trước chuyến đi, ông Hei Seki đã nhận lời phỏng vấn nhà bình luận thời sự Trần Phá Không. Trong cuộc trò chuyện, ông một lần nữa nhấn mạnh lập trường kiên định của mình đối với Đài Loan, cho biết chuyến thăm có hai mục tiêu rõ ràng: thứ nhất là chuẩn bị cho kỳ họp sắp tới của Quốc hội Nhật Bản, trao đổi với các nhân sĩ Đài Loan về cục diện eo biển Đài Loan và khả năng tăng cường hợp tác phòng vệ Nhật – Đài; thứ hai là tận dụng thực tế bản thân bị Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) “trừng phạt” nhưng vẫn có thể tự do vào Đài Loan, để chứng minh với thế giới Đài Loan không liên quan đến Trung Quốc Đại Lục, mà là một quốc gia có chủ quyền độc lập. Ông nhấn mạnh: “Tôi bị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cấm nhập cảnh, nhưng lại có thể thuận lợi đặt chân lên lãnh thổ Đài Loan, bản thân điều này đã là bằng chứng hùng hồn nhất.”

Nhà bình luận Thái Thận Khôn tiết lộ rằng chỉ sau khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố lệnh trừng phạt ông Hei Seki vào tháng Chín năm ngoái, ông mới bắt đầu chú ý đến vị thượng nghị sĩ gốc Hoa này. Ông Thái Thận Khôn kể lại, trong chuyến du lịch Nhật Bản hồi tháng Chín, ông đã đến văn phòng của ông Hei Seki tại Tokyo, trò chuyện suốt hai giờ, và ông Hei Seki đã chia sẻ hành trình tư tưởng chống cộng của mình.

Trừng phạt giúp “rửa sạch” nghi kỵ

Theo ông Thái Thận Khôn, trước đây ông Hei Seki chủ yếu sử dụng tiếng Nhật để bình luận các vấn đề Trung Quốc trên truyền thông Nhật, nên công chúng tại Trung Quốc Đại Lục ít người biết tới. Việc Bộ Ngoại giao Trung Quốc áp lệnh trừng phạt trái lại khiến ông “một đêm nổi tiếng khắp Trung Quốc”, vô tình giúp ông nâng cao độ nhận diện; quan trọng hơn, nó còn xóa sạch hoài nghi trong dư luận Nhật Bản về việc ông Hei Seki “phục vụ cho Trung Quốc”.

Trong kỳ bầu cử, xuất thân gốc Hoa của ông từng khiến không ít cử tri đặt câu hỏi về lòng trung thành, khiến ông có lúc cân nhắc rút lui khỏi cuộc đua; nhưng sau lệnh trừng phạt, những nghi ngờ ấy coi như tan biến. Ông Thái Thận Khôn còn dí dỏm nói: “Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã giúp ông Hei Seki một việc lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho con đường chính trị của ông ấy về sau.”

Chuyến thăm Đài Loan lần này kéo dài bốn ngày, phần lớn do một viện nghiên cứu về chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sắp xếp. Ông Hei Seki sẽ tham dự hội thảo với chủ đề “Nên giao thiệp với Trung Quốc như thế nào?”, cùng thảo luận với cựu quan chức Mỹ Miles Yu (Dư Mậu Xuân), học giả Đài Loan Minh Cư Chính, học giả Mông Cổ Dương Hải Anh và một số nhà lập pháp Đài Loan. Ngoài ra, ông sẽ hội kiến Ngoại trưởng Đài Loan Lâm Gia Long, thăm Phủ Tổng thống, và tham gia hoạt động xúc tiến thủy sản Nhật Bản.

Giám đốc điều hành của viện nghiên cứu này, ông Akio Yaita, nói rằng ông Hei Seki là một chính khách Nhật “thực sự hiểu rõ Trung Quốc nhưng kiên quyết đứng về phía phe dân chủ”, nên chuyến thăm của ông sẽ góp phần tăng cường giao lưu thực chất Nhật – Đài, đồng thời đem lại góc nhìn mới cho các vấn đề an ninh khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Quốc tế chú ý

Giới chức Bắc Kinh phản ứng gay gắt trước chuyến thăm Đài Loan của ông Hei Seki. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mao Ninh lạnh lùng đáp lại rằng “không đáng để bình luận”, còn người phát ngôn Văn phòng Các vấn đề Đài Loan của Quốc vụ viện Trung Quốc, Trần Bân Hoa, chỉ trích phát ngôn của ông là “trò nói nhăng nói cuội”. Dù Bắc Kinh chưa công bố thêm biện pháp trừng phạt mới, song dư luận trong nước Trung Quốc đã dấy lên làn sóng phê phán dữ dội.

Vụ việc cũng nhận được sự quan tâm rộng rãi của truyền thông quốc tế. Đài Phát thanh Quốc tế Pháp (RFI) nhận định bài phát biểu tại sân bay của ông Hei Seki là màn “tuyên bố rầm rộ rằng Đài Loan tuyệt đối không phải một bộ phận của Trung Quốc”; còn Deutsche Welle cho rằng chuyến thăm này “làm nổi bật xu thế ấm lên trong quan hệ Nhật – Đài”. Nhiều cơ quan truyền thông Đài Loan như CNA, Liberty Times đã tường thuật trực tiếp quang cảnh tại sân bay.

Các nhà phân tích cho rằng thời điểm Hei Seki đến Đài Loan khá nhạy cảm, khi chính sách đối với Trung Quốc của Nhật đang cứng rắn hơn và thảo luận về hợp tác phòng vệ Nhật – Đài gia tăng. Dù trên danh nghĩa đây là chuyến thăm với tư cách cá nhân, nhưng nó phản ánh tiếng nói cứng rắn từ một bộ phận giới chính trị Nhật Bản; phía Đài Loan xem đây là một “điểm cộng ngoại giao”, góp phần củng cố luận thuyết về “tính chủ thể của Đài Loan”. Ông Thái Thận Khôn nhận định chuyến đi lần này có thể trở thành tâm điểm tranh luận tại Đài Loan, phong cách châm biếm sắc bén của ông Hei Seki còn có khả năng khiến cục diện hai bờ eo biển thêm phần căng thẳng.

Trong thời gian ở Đài Loan, ông Hei Seki dự kiến sẽ tiếp tục đưa ra các phát ngôn nhạy cảm. Ông từng tiết lộ trong cuộc phỏng vấn với ông Trần Phá Không rằng chuyến đi này còn nhằm phục vụ công tác chuẩn bị cho Quốc hội Nhật Bản, tập trung trao đổi ý kiến xoay quanh tình hình eo biển Đài Loan và hợp tác phòng vệ Nhật – Đài.

Từ sinh viên Đại học Bắc Kinh đến thượng nghị sĩ Nhật

Bối cảnh cá nhân của ông Hei Seki càng làm chuyến thăm Đài Loan thêm phần kịch tính. Ông sinh năm 1962 tại thành phố Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc; thời trẻ thi đỗ xuất sắc vào khoa Triết, Đại học Bắc Kinh. Năm 1988, ông tự túc sang Nhật du học và lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Kobe; biến cố Thiên An Môn năm 1989 gây chấn động mạnh đối với ông, khiến ông trực tiếp tham gia các cuộc biểu tình tại Osaka và từ đó hoàn toàn vỡ mộng với chế độ Trung Quốc Cộng sản. Ông quyết tâm thực hiện “cuộc đoạn tuyệt về tinh thần”. Năm 2007, ông chính thức từ bỏ quốc tịch Trung Quốc, nhập quốc tịch Nhật, trở thành người gốc Hoa đầu tiên sau chiến tranh nhập tịch Nhật khi đã trưởng thành và bước vào chính trường.

Sau khi nhập quốc tịch Nhật, ông hoạt động sôi nổi với tư cách nhà bình luận các vấn đề quốc tế, nhiều năm liền viết chuyên mục, xuất bản sách, gay gắt phê phán thể chế ĐCSTQ. Tại Nhật, ông thường xuyên tham gia các chương trình truyền hình, kêu gọi tăng cường cảnh giác đối với ĐCSTQ, siết chặt chính sách nhập cư, đồng thời nhiều lần đến viếng đền Yasukuni. Trong cuộc bầu cử Thượng viện Nhật Bản vào tháng 7/2025, ông Hei Seki ra tranh cử với tư cách ứng viên theo danh sách đại diện tỷ lệ của Đảng Duy Tân Nhật Bản. Mặc dù xuất thân Trung Quốc từng làm dấy lên những nghi vấn trong dư luận Nhật Bản về vấn đề lòng trung thành, ông cuối cùng vẫn đắc cử với 47.939 phiếu, trở thành Thượng nghị sĩ Nhật Bản gốc Hoa đầu tiên.

Không lâu sau khi đắc cử, vào tháng 9/2025, Bộ Ngoại giao ĐCSTQ tuyên bố áp lệnh trừng phạt đối với ông Hei Seki, viện dẫn lý do ông “gieo rắc các luận điệu sai trái” trong những vấn đề như Đài Loan, Điếu Ngư (Senkaku), lịch sử, Tân Cương, Tây Tạng và Hồng Kông. Các biện pháp bao gồm đóng băng tài sản tại Trung Quốc, cấm nhập cảnh Trung Quốc Đại Lục cũng như Hồng Kông, Ma Cao. Ông Hei Seki hài hước đáp lại: “Tài sản của tôi ở Trung Quốc vốn đã chẳng có bao nhiêu, lệnh trừng phạt này ngược lại còn khiến tôi nổi tiếng ở Trung Quốc.”

Ông Thái Thận Khôn phân tích thêm rằng cục diện mới trên chính trường Nhật Bản cũng góp phần nâng tầm ảnh hưởng của ông Hei Seki. Sau khi bà Takaichi Sanae đắc cử Thủ tướng, Đảng Duy tân Nhật Bản trở thành một trong các đảng thuộc liên minh cầm quyền, khiến tiếng nói của ông Hei Seki càng có trọng lượng; theo dự đoán của ông, sáu năm nữa, khi ông tiếp tục ra tranh cử, những nghi ngại trong quá khứ gần như sẽ không còn là vấn đề nữa.