Cắt túi mật có phải lúc nào cũng cần thiết? Những điều bệnh nhân cần biết
- Khánh Nam
- •
Đối với các vấn đề về túi mật, phẫu thuật thường được đưa ra như một giải pháp nhanh chóng. Tuy nhiên, chuyên gia châm cứu được cấp phép Deborah Graefer chia sẻ lý do vì sao bà cho rằng việc bảo tồn túi mật là rất quan trọng.
Đối với các vấn đề về túi mật, phẫu thuật thường được đưa ra như một giải pháp nhanh chóng và an toàn nhất. Tuy nhiên, chuyên gia châm cứu Deborah Graefer cho rằng với nhiều bệnh nhân, quyết định cắt bỏ túi mật có thể được đưa ra quá sớm trước khi các lựa chọn ít xâm lấn hơn được cân nhắc một cách đầy đủ.
Bà chia sẻ: “Vấn đề không nằm ở chỗ phẫu thuật là không cần thiết trong mọi trường hợp. Điều quan trọng là việc phục hồi chức năng mật thông qua điều chỉnh chế độ ăn uống, bổ sung vi chất và thay đổi lối sống hiếm khi được xem xét nghiêm túc trước khi phẫu thuật trở thành lựa chọn duy nhất”.
Một cơ quan nhỏ với vai trò lớn
Túi mật là một cơ quan nhỏ, hình quả lê, có chức năng dự trữ mật. Mật đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa chất béo, hấp thu các vitamin tan trong dầu và đào thải độc tố khỏi cơ thể.
Từ góc nhìn của bác sĩ lâm sàng, bà Graefer thừa nhận rằng phẫu thuật túi mật thường được xem là một quyết định mang tính thực tế, đặc biệt khi các bác sĩ lo ngại những biến chứng cấp tính hoặc rủi ro pháp lý.
Bà nói: “Khi nỗi lo về các tình huống cấp tính đe dọa tính mạng xuất hiện, phẫu thuật trở thành giải pháp nhanh chóng và đáng tin cậy. Trong nhiều trường hợp, việc không cắt bỏ cơ quan này còn có thể bị xem là hành vi điều trị sai sót”.
Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng của mình, bà khuyến nghị các thay đổi về lối sống nên được xem là lựa chọn điều trị ban đầu đối với những người gặp vấn đề về túi mật.
Khi nào việc cắt bỏ túi mật thực sự cần thiết?
Bác sĩ Graefer cho biết hai lý do phổ biến nhất dẫn đến việc cắt bỏ túi mật là sỏi mật và túi mật hoạt động kém. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu của bà, hai tình trạng này không phải lúc nào cũng cần đến chỉ định phẫu thuật. Thay vào đó, bà cho rằng việc cắt túi mật chỉ nên được cân nhắc khi chúng gây ra triệu chứng lâm sàng.
Bà nói: “Phẫu thuật cắt bỏ túi mật thường không được khuyến nghị khi không có triệu chứng hoặc khi túi mật hoạt động kém. Một số người có thể cho rằng việc trì hoãn cắt bỏ túi mật nói chung là rủi ro. Tuy nhiên, phần lớn các ca cắt túi mật là phẫu thuật chủ động, luôn có thời gian để thử các phương pháp thay thế và vẫn còn lựa chọn phẫu thuật nếu không đạt được kết quả mong muốn”.
Các y văn cũng ủng hộ cách tiếp cận này. Nhiều tổng quan nghiên cứu cho thấy đa số người có sỏi mật không triệu chứng sẽ không bao giờ phát triển triệu chứng và chiến lược theo dõi thận trọng thường được khuyến nghị, trừ khi xuất hiện đau hoặc biến chứng.
Mặc dù ưu tiên bảo tồn túi mật khi có thể, bác sĩ Graefer cũng nêu rõ những tình huống nên cân nhắc cắt bỏ. “Khi người bệnh đã kiệt sức. Khi họ liên tục bị cơn đau tái diễn và không thể chịu đựng thêm nữa. Chắc chắn sẽ có thời điểm cần chấp nhận phẫu thuật, bất kể mong muốn giữ túi mật đến đâu. Nếu họ đã thực hiện mọi thay đổi cần thiết mà các cơn đau vẫn không dừng lại thì đó là đến lúc nên cắt bỏ”, bà nói.
“Các triệu chứng như ớn lạnh và sốt, vàng da và/hoặc ngứa cần được xử trí khẩn cấp, nếu không thì cũng phải cân nhắc cắt bỏ; cũng như các trường hợp polyp túi mật kích thước lớn, túi mật vôi hóa và ung thư túi mật”.
Vì sao nên bảo tồn túi mật?
Theo quan điểm của Tây y, khi không còn túi mật, mật vẫn tiếp tục được gan tiết vào ruột và vẫn có khả năng phân giải chất béo cũng như tham gia quá trình thải độc. Chính vì vậy nhiều người cho rằng túi mật không thật sự cần thiết. Tuy nhiên, bà Graefer nhấn mạnh rằng mật do gan tiết ra không hoàn toàn giống với mật được dự trữ và điều tiết bởi túi mật.
“Mặc dù gan sản xuất mật liên tục, nhưng hệ tiêu hóa không cần mật phải đưa xuống ruột một cách liên tục. Túi mật chỉ tiết mật khi chúng ta ăn. Khi liên tục được tiết xuống ruột, mật sẽ bị vi sinh vật chuyển hóa trở nên kém hòa tan và kém hiệu quả trong việc tiêu hóa chất béo, làm suy giảm hoạt tính kháng khuẩn ở ruột đồng thời gây kích ứng niêm mạc ruột”.
Theo bà, túi mật không chỉ có chức năng cô đặc mật mà còn chủ động điều hòa mức độ, thời điểm bài tiết, thành phần và tác dụng của mật theo cách mà gan đơn thuần không thể đảm nhiệm.
Một nghiên cứu năm 2024 đăng trên Scientific Reports cho biết: “Việc phẫu thuật cắt bỏ túi mật đã được chứng minh là làm thay đổi sâu sắc chu trình gan ruột và cả thành phần lẫn số lượng hệ vi sinh đường ruột. Do đó, những thay đổi này trong cơ thể có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa mỡ”.
Tri thức cổ xưa tương đồng với khoa học hiện đại
Bà Graefer cũng vận dụng Trung y, vốn xem túi mật là một phần của hệ thống tiêu hóa và điều hòa tổng thể chứ không phải là một cơ quan hoạt động độc lập.
Một cổ y thư của Trung Hoa, “Hoàng Đế Nội Kinh”, mô tả túi mật có ảnh hưởng đến sự quyết đoán và lòng dũng cảm. Dù khái niệm này mang tính biểu trưng hơn là giải phẫu học, nó phản ánh một quan sát thực tế: Khi chức năng tiêu hóa bị quá tải và dòng chảy của mật bị rối loạn, con người thường cảm thấy căng thẳng, do dự hoặc choáng ngợp.
Nghiên cứu hiện đại về trục ruột – não đã củng cố nhận định này, cho thấy chức năng tiêu hóa và khả năng điều hòa căng thẳng có mối liên quan chặt chẽ. “Tôi tin rằng mọi cấu trúc tồn tại trong cơ thể đều có lý do, kể cả những lý do mà chúng ta chưa thể hiểu hết”, bà Graefer nói.
Theo bà, khuôn khổ lý luận cổ xưa này phù hợp với các nghiên cứu hiện đại cho thấy mối liên kết mạnh mẽ giữa chức năng não bộ, sức khỏe đường ruột và quá trình tiêu hóa.
Tây y vẫn đang tiếp tục lập bản đồ những mối quan hệ đó. Trong khi Trung y đã mô tả chúng suốt hàng nghìn năm, chỉ khác ở ngôn ngữ diễn đạt. “Điều quan trọng là phải thừa nhận rằng chúng ta chưa biết hết mọi thứ; cơ thể con người vẫn luôn mang đến những khám phá mới”, bà nói.
Thay đổi lối sống
Bà Graefer từng bị đau dạ dày từ khi còn rất nhỏ và các bác sĩ không thể giúp cải thiện tình trạng này. Bà đã thử nhiều liệu pháp thay thế khác nhau, nhưng phải đến tuổi ngoài 30, bà mới thực sự tìm thấy sự thuyên giảm nhờ một bài thuốc tiêu hóa của Trung y.
Trải nghiệm đó đã thôi thúc bà nghiên cứu các vị thảo dược trong bài thuốc này và theo học tại Trường Cao đẳng Y học Phương Đông Thái Bình Dương.
Bà Graefer cho biết nhiều bệnh nhân chưa từng được tư vấn đầy đủ về lối sống trước khi được chỉ định phẫu thuật. “Bác sĩ không được đào tạo hoặc không có đủ thời gian để hướng dẫn về dinh dưỡng và y học lối sống, nhưng điều đó không có nghĩa là những phương pháp này không quan trọng”.
Trong vai trò là một chuyên gia châm cứu, khuyến nghị đầu tiên của bà Graefer là vận động thể chất.
Bà nói: “Tiêu hóa phụ thuộc vào vận động. Vận động giúp thúc đẩy lưu thông máu và bạch huyết. Trong Trung y, chúng tôi gọi đó là vận hành ‘khí’ hay năng lượng sống. Ở góc độ thực tiễn, điều này có nghĩa là cải thiện tuần hoàn và dòng chảy của mật”.
Ăn uống để bảo vệ sức khỏe túi mật
Bà cho biết, chế độ ăn uống cũng vô cùng quan trọng. Các món chiên rán, đường tinh luyện và những bữa ăn khuya thịnh soạn tạo áp lực lớn lên dòng chảy của mật và có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm.
Bà khuyến khích bệnh nhân tránh hoặc hạn chế những thực phẩm gây quá tải cho túi mật, đặc biệt trong các đợt bùng phát triệu chứng, bao gồm:
- Thực phẩm chiên rán và nhiều dầu mỡ
- Thực phẩm chế biến sẵn
- Đường tinh luyện và đồ ngọt
- Rượu bia
- Ăn quá nhiều, nhất là vào ban đêm
- Thực phẩm gây ra các phản ứng hoặc mẫn cảm cá nhân
Bà cho biết, trong giai đoạn cấp tính, khi túi mật bị viêm hoặc đau, việc tạm thời áp dụng chế độ ăn hoàn toàn dạng lỏng thường mang lại lợi ích, do làm giảm gánh nặng tiêu hóa và giúp dòng chảy của mật ổn định trở lại.
Các lựa chọn hỗ trợ có thể bao gồm nước lọc, trà hạt lanh, nước ép củ dền pha loãng hoặc trà bồ công anh.
Khi triệu chứng dịu đi, có thể dần dần đưa các loại thực phẩm có vị đắng vào chế độ ăn. Theo bà Graefer, các hợp chất đắng kích thích sản xuất mật và co bóp túi mật, qua đó hỗ trợ dòng mật lưu thông lành mạnh hơn. Những thực phẩm này bao gồm rau bồ công anh, atiso, củ dền, mùi tây, rau chân vịt và mướp đắng.
Các loại rau họ cải như bông cải xanh, cải xoăn và bắp cải cũng có thể hỗ trợ quá trình chuyển hóa mật, dù mức độ dung nạp khác nhau giữa mỗi người.
Một số lưu ý khác
Bên cạnh dinh dưỡng và vận động, bà Graefer còn khuyến nghị dùng thực phẩm chức năng có tác dụng chống viêm cho những người bị bệnh túi mật hoặc có tình trạng mật lưu thông chậm. Bà cũng đề xuất châm cứu hàng tuần để hỗ trợ điều trị cùng với xoa bóp định kỳ nhằm thúc đẩy sự lưu thông của khí, huyết và mật.
Ngoài ra, bà khuyên sử dụng liệu pháp đắp dầu thầu dầu trong ba ngày liên tiếp mỗi tuần để giảm viêm ở túi mật, gan và đường mật.
“Một cơn đau túi mật gây đau đớn có thể là động lực mạnh mẽ để thay đổi chế độ ăn uống và lối sống ít vận động. Khi đã học được cách kiểm soát triệu chứng bằng thực phẩm bổ sung, chế độ ăn uống và vận động, bạn hoàn toàn có thể kỳ vọng một cuộc sống không còn triệu chứng”.
Theo The Epoch Times
Xem thêm
Từ khóa Túi mật
