Dù ủng hộ chuyển hoạt động từ sân bay Tân Sơn Nhất sang Long Thành, 34 hãng hàng không quốc tế đề nghị lùi thời điểm khai thác để có thêm thời gian chuẩn bị. Trong đó, 24 hãng dự kiến chuyển từ lịch bay mùa đông 2027, còn 10 hãng muốn chờ đến mùa hè 2028 hoặc muộn hơn.

34 hãng hàng không quốc tế đề nghị lùi chuyển sang Long Thành, trong đó 10 hãng muốn chờ đến mùa hè 2028 hoặc muộn hơn nữa. (Ảnh: AI)

24 hãng dự kiến chuyển vào cuối năm 2027

Ngày 19/11/2026, thông tin từ báo cáo của Bộ Xây dựng gửi lãnh đạo Chính phủ về công tác chuẩn bị đưa sân bay Long Thành vào khai thác cho biết, kết quả khảo sát của Cục Hàng không Việt Nam ghi nhận 34 hãng hàng không quốc tế đề xuất điều chỉnh thời điểm chuyển hoạt động từ Tân Sơn Nhất sang sân bay mới.

Cụ thể, 24 hãng muốn bắt đầu khai thác tại Long Thành từ lịch bay mùa đông 2027, dự kiến vào cuối tháng 10/2027. Mười hãng còn lại đề xuất chuyển từ lịch bay mùa hè 2028, bắt đầu vào cuối tháng 3/2028, hoặc muộn hơn.

Các hãng đều đánh giá tích cực hạ tầng hiện đại và năng lực phục vụ của sân bay Long Thành, song cho rằng việc chuyển đổi cần có lộ trình phù hợp để bảo đảm hoạt động khai thác ổn định.

Theo kế hoạch của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), sân bay Long Thành dự kiến bắt đầu khai thác thương mại từ 0h ngày 24/12/2026. Trong giai đoạn đầu, công suất khai thác dự kiến tối đa khoảng 366 chuyến mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế.

Các hãng cần 6-12 tháng để chuẩn bị

Theo các hãng hàng không quốc tế, chuyển hoạt động sang một sân bay mới không đơn thuần là thay đổi địa điểm cất, hạ cánh. Quá trình này đòi hỏi điều chỉnh đồng bộ nhiều khâu trong hệ thống khai thác.

Thời gian chuẩn bị có thể kéo dài từ 6 đến 12 tháng, bao gồm tổ chức lại mạng đường bay, bố trí tàu bay, tổ bay, nhân sự, dịch vụ mặt đất, hệ thống bán vé, văn phòng đại diện và các hoạt động hỗ trợ khác.

Ngoài ra, cơ quan quản lý hàng không tại quốc gia của hãng cũng có thể phải tiến hành kiểm tra, đánh giá và phê duyệt điều kiện an toàn trước khi cho phép khai thác tại sân bay mới.

Đối với các chuyến bay chở hàng đến Mỹ, Cơ quan An ninh vận tải Mỹ (TSA) cần kiểm tra, đánh giá thực tế tại sân bay trước khi cho phép mở đường bay hàng hóa trực tiếp từ Long Thành đến các cảng hàng không của nước này.

Các doanh nghiệp logistics hàng không quốc tế như UPS, FedEx, DHL và Cargolux cũng đặt ra yêu cầu về hệ thống nhà ga chuyển phát nhanh, hải quan tại kho, hành lang thông quan, vị trí đỗ máy bay, khu xử lý xe tải và giao thông kết nối. Thời gian chuẩn bị, đánh giá kỹ thuật đối với lĩnh vực này có thể kéo dài khoảng 12 tháng.

Yêu cầu hoàn thiện giao thông và dịch vụ tại sân bay

Bên cạnh hạ tầng hàng không, các hãng quốc tế đề nghị bảo đảm kết nối thuận lợi giữa sân bay Long Thành với TP.HCM.

Một số yêu cầu được nêu gồm hệ thống giao thông thông suốt, khách sạn quá cảnh đạt tiêu chuẩn từ 4 sao trở lên và dịch vụ y tế chất lượng cao. Các hãng cũng đề nghị bảo đảm sự công bằng giữa doanh nghiệp hàng không trong nước và nước ngoài trong quá trình chuyển đổi.

Những yêu cầu này cho thấy việc đưa sân bay mới vào khai thác không chỉ phụ thuộc vào tiến độ xây dựng nhà ga, đường băng mà còn liên quan đến toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ phục vụ hành khách và vận tải hàng hóa.

Lộ trình chuyển đổi được chia thành nhiều giai đoạn

Theo phương án do ACV đề xuất, từ khi Long Thành bắt đầu khai thác thương mại đến hết lịch bay mùa đông 2026, các hãng được khuyến khích đưa những chuyến bay quốc tế, bao gồm cả vận tải hàng hóa, về sân bay mới theo nhu cầu.

Trong lịch bay mùa hè 2027, dự kiến từ tháng 3 đến tháng 10/2027, toàn bộ chuyến bay quốc tế đường dài, kể cả vận tải hàng hóa, sẽ được chuyển từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành.

Từ lịch bay mùa đông 2027, các chuyến bay quốc tế còn lại tiếp tục được chuyển đổi, ngoại trừ những đường bay ngắn dưới 1.000 km do các hãng hàng không Việt Nam khai thác.

Bộ Xây dựng cho rằng lộ trình cần phù hợp với chu kỳ lịch bay của Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), hạn chế xáo trộn kế hoạch hoạt động của các hãng.

Trong giai đoạn đầu, các hãng hàng không trong nước đã chuẩn bị phương án khai thác. Vietnam Airlines dự kiến thực hiện 72 chuyến mỗi tuần, còn Vietjet có thể khai thác tối đa 294 chuyến mỗi tuần, toàn bộ là các chuyến bay nội địa.

ACV phải đánh giá mức độ sẵn sàng trước khi khai thác

Để chuẩn bị vận hành sân bay Long Thành, chương trình thử nghiệm khai thác (ORAT) được xây dựng với 55 kịch bản, chia thành ba đợt từ tháng 9 đến tháng 12/2026.

Tuy nhiên, thời gian từ khi bắt đầu vận hành thử tích hợp vào cuối tháng 9 đến mốc khai thác thương mại dự kiến cuối tháng 12 chỉ khoảng ba tháng. Đây là khoảng thời gian ngắn hơn so với quá trình chuẩn bị tại nhiều sân bay lớn trên thế giới, nơi thường tổ chức nhiều vòng kiểm tra, diễn tập và khắc phục sự cố trước khi đón khách.

Bộ Xây dựng đánh giá phương án đưa Long Thành vào khai thác từ ngày 24/12 có ưu điểm là sớm phát huy hiệu quả đầu tư, nhưng mốc thời gian này cần được xem xét theo tiến độ thực tế của các hạng mục còn lại.

Cơ quan này đề nghị ACV, với vai trò đơn vị khai thác cảng, rà soát toàn diện phương án, xác định thời điểm, phạm vi và cách thức vận hành dựa trên mức độ hoàn thành đồng bộ công trình, kết quả nghiệm thu, thử nghiệm, đánh giá an toàn và các thủ tục theo quy định.

Việc chuyển đổi hoạt động hàng không quốc tế sang Long Thành vì vậy sẽ phụ thuộc không chỉ vào kế hoạch của cơ quan quản lý và đơn vị khai thác mà còn vào khả năng sẵn sàng của các hãng bay, dịch vụ hỗ trợ và hệ thống giao thông kết nối.

Minh Long