Năm 2025 ghi nhận hai vụ sản xuất và buôn bán sữa giả quy mô lớn nhất từ trước đến nay, với hàng trăm nhãn hiệu bị phát hiện, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Một trong nhiều loại sữa giả được công bố. (Ảnh: VTV1/Facebook)

Vụ Rance Pharma – Hacofood Group: 573 nhãn sữa bột giả

Ngày 12/4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an thông báo phát hiện đường dây sản xuất sữa bột giả tại Công ty Cổ phần Dược quốc tế Rance Pharma và Công ty Cổ phần Dược dinh dưỡng Hacofood Group.

Cơ quan này khởi tố 8 bị can, trong đó bắt tạm giam 7 người về tội Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm và Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.

Các bị can chính gồm ông Hoàng Mạnh Hà (sinh năm 1979), ông Vũ Mạnh Cường (sinh năm 1979), ông Đặng Trung Kiên (sinh năm 1988), ông Hồ Sỹ Ý (sinh năm 1988), ông Nguyễn Thành Luân (sinh năm 1987), ông Nguyễn Văn Tú (sinh năm 1981) và bà Nguyễn Thu Thủy (sinh năm 1970). Bà Nguyễn Thị Mai Hương bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú.

Hàng loạt thùng sữa giả được phát hiện. (Ảnh từ cơ quan điều tra)

Theo cơ quan công an, từ tháng 8/2021, ông Hà và ông Cường góp vốn thành lập hai công ty, mở nhà máy tại Khu công nghiệp Phú Nghĩa (huyện Chương Mỹ, TP. Hà Nội). Họ tạo hệ sinh thái 9 công ty để sản xuất và tung ra thị trường 573 nhãn sữa bột giả, dành cho người bệnh tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non và phụ nữ mang thai.

Sản phẩm công bố thành phần cao cấp như tổ yến, đông trùng hạ thảo, bột macca, bột óc chó nhưng giám định cho thấy không chứa hoặc chất lượng dưới 70% so với công bố.

Các bị can thừa nhận không kiểm nghiệm dưỡng chất thực tế, chỉ thay đổi phụ gia để tạo nhiều nhãn hiệu khác nhau. Họ lợi dụng quy định tự công bố sản phẩm để nộp hàng trăm hồ sơ tại Hòa Bình (305), Hà Nội (71) và Vĩnh Phúc (215).

Đường dây thuê người có ảnh hưởng quảng cáo thổi phồng tác dụng, thu lợi gần 500 tỷ đồng và gây thiệt hại ngân sách hơn 28 tỷ đồng do vi phạm kế toán.

Công an khám xét 19 địa điểm, thu giữ 84 loại sản phẩm với 26.740 lon thuộc 90 lô. Ngày 22/4, công bố danh sách 84 sản phẩm, trong đó 12 loại xác định hàng giả.

Vụ Z Holding: Sữa HIUP 27 và 25 sản phẩm giả khác

Ngày 19/6, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an phát hiện đường dây tại Công ty Z Holding, truy tố 18 bị can.

Chủ tịch Hoàng Quang Thịnh cùng hai phó tổng giám đốc La Khắc Minh và Nguyễn Văn Minh bị truy tố ba tội, 15 người khác về một hoặc hai tội liên quan.

Bị can Hoàng Quang Thịnh (trái) và La Khắc Minh. (Ảnh: bocongan.gov.vn)

Theo công an, năm 2020, ba lãnh đạo thành lập ba quỹ riêng để đầu tư hệ sinh thái. Từ 2023 đến tháng 3/2025, họ che giấu 5.900 tỷ đồng doanh thu tại 22 công ty, gây thiệt hại thuế hơn 1.633 tỷ đồng. Họ dùng hơn 83 tỷ đồng từ nguồn bất chính mua bất động sản và cổ phần để rửa tiền.

Trước năm 2023, Z Holding gia công ngoài, sau thành lập Nature Made tự sản xuất để giảm chi phí. Họ thay đổi công thức, bỏ bớt nguyên liệu so với công bố tự đăng ký.

Sữa HIUP 27 kiểm nghiệm có 16/32 chỉ tiêu không đạt nhưng vẫn sản xuất 1,2 triệu hộp, bán hơn 860.000 hộp giả với giá xuất xưởng 87.800 đồng, bán lẻ trung bình 547.149 đồng, lợi nhuận 160 tỷ đồng.

Ngoài ra, 25 sản phẩm giả khác thu lợi nhuận 417 tỷ đồng. Họ sử dụng phiếu kiểm nghiệm giả từ AVATEK và TSL để hợp thức hóa.
Vụ việc mở rộng điều tra ông Lê Văn Trung (Big Holding) và một số cá nhân đưa nhận hối lộ tại Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm TP. Hà Nội.

Sữa HIUP 27 từng được quảng bá mạnh mẽ

Sản phẩm HIUP 27 từng được quảng bá rộng rãi với tuyên bố giúp trẻ tăng 3-5 cm chiều cao sau 3 tháng hoặc hết táo bón sau 3 ngày. Nhiều cá nhân có sức ảnh hưởng chia sẻ trải nghiệm sử dụng cho con em, giúp sản phẩm nhanh chóng nhận được sự tin tưởng từ phụ huynh.

Công an phát hiện đường dây sản xuất và buôn bán sữa bột HIUP giả với doanh thu hơn 6.700 tỷ đồng, khởi tố nhiều lãnh đạo của các doanh nghiệp tại Hà Nội liên quan đến vụ việc. (Ảnh từ cơ quan điều tra)

Trước khi bị phát hiện, HIUP 27 bác bỏ thông tin tiêu cực, khẳng định sản xuất đạt chuẩn với đầy đủ giấy tờ.

Sau vụ việc, nhiều phụ huynh bất ngờ và bức xúc vì niềm tin bị lợi dụng, lo ngại sức khỏe trẻ em. Các cá nhân quảng bá xin lỗi, cho biết tin vào hồ sơ mà nhãn hàng cung cấp.

Bộ Công Thương khẳng định không quản lý các sản phẩm này

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết các sản phẩm sữa bột giả của Rance Pharma và Hacofood Group thuộc thẩm quyền Bộ Y tế, không phải Bộ Công Thương.

Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, Bộ Công Thương quản lý sữa chế biến thông thường, còn sản phẩm bổ sung vi chất, thực phẩm chức năng thuộc Bộ Y tế.

Bộ Công Thương không thanh tra chuyên ngành hai doanh nghiệp này, chỉ kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm.

Từ năm 2021-2024, Bộ xử lý 783 vụ liên quan sữa, phạt 2,2 tỷ đồng. Năm 2024 chuyển 2 vụ lớn tại Hà Nội cho cơ quan điều tra. Bộ sẽ tăng cường giám sát lưu thông sản phẩm sữa tại địa phương.

Ảnh hưởng của sữa giả đến sức khỏe

Bác sĩ Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, cho biết sữa kém chất lượng hoặc giả gây hại nghiêm trọng, đặc biệt với người cao tuổi, trẻ em, bệnh mạn tính và phụ nữ mang thai.

Người dùng không nhận đủ dưỡng chất như công bố. Nếu thấy tiêu chảy, nôn ói, không tăng cân hoặc giảm cân, cần kiểm tra y tế ngay. Sử dụng lâu dài gây thiếu dinh dưỡng, ảnh hưởng phát triển trẻ em, đặc biệt trẻ suy dinh dưỡng phụ thuộc sữa.

Nguyên liệu không rõ và phụ gia không kiểm soát gây dị ứng, ngộ độc, rối loạn tiêu hóa, lâu dài ảnh hưởng nội tiết và thần kinh trẻ em.

Khó phân biệt bằng mắt thường, người tiêu dùng nên đọc kỹ bao bì, ưu tiên sản phẩm có nhãn phụ tiếng Việt nếu nhập khẩu, tránh bao bì sơ sài hoặc nguồn gốc.

Phạm Toàn