2 đặc vụ ĐCSTQ tại Mỹ bị kết án 30 tháng tù vì thu thập thông tin quân sự

Thứ Bảy, 31/10/2026

Hai công dân Trung Quốc hoạt động với tư cách đặc vụ của Bộ An ninh Quốc gia Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tại Mỹ đã bị tuyên phạt mỗi người 30 tháng tù, Bộ Tư pháp Mỹ cho biết hôm thứ Sáu (30/10).

Tòa nhà Bộ Tư pháp Mỹ (Ảnh: Jim Lambert / Shutterstock)

Theo thông cáo của Bộ Tư pháp, hai công dân Trung Quốc này đã bí mật làm việc cho Bộ An ninh Quốc gia ĐCSTQ, thu thập thông tin tình báo quân sự trên lãnh thổ Mỹ, tìm cách chiêu mộ quân nhân Mỹ và giúp thực hiện các giao dịch tiền mặt bí mật.

Hai bị cáo là Liren “Ryan” Lai, 40 tuổi, và Yuance Chen, 39 tuổi. Họ bị kết tội âm mưu hoạt động với tư cách đặc vụ của chính phủ nước ngoài và hoạt động với tư cách đặc vụ nước ngoài mà không thông báo cho Bộ trưởng Tư pháp Mỹ.

Ngoài án tù, mỗi người còn phải chịu 3 năm giám sát sau khi ra tù.

Bí mật thu thập thông tin quân sự Mỹ, tìm cách chiêu mộ quân nhân

Hồ sơ tòa án cho thấy ông Lai và ông Chen đã làm việc cho Bộ An ninh Quốc gia ĐCSTQ ít nhất từ tháng 5/2021.

Ban đầu, ông Lai chiêu mộ ông Chen và làm đầu mối liên lạc giữa ông Chen với các sĩ quan tình báo ĐCSTQ. Về sau, ông Chen nhận chỉ thị trực tiếp từ các quan chức của Bộ An ninh Quốc gia.

Từ năm 2022, ông Chen thu thập thông tin về các căn cứ quân sự và quân nhân Mỹ theo chỉ thị.

Trong đó có ảnh chụp Căn cứ Hải quân Kitsap ở Bremerton, bang Washington, cùng ảnh và video quay các tân binh và quân nhân Hải quân đang tại ngũ ở một trạm tuyển quân của Hải quân tại Nam California.

Ông Chen còn thu thập thông tin nhận dạng cá nhân của một nhân viên Hải quân Mỹ, đồng thời lập hồ sơ lý lịch chi tiết về những quân nhân mà cơ quan tình báo có thể nhắm tới để chiêu mộ.

Tháng 3/2023, ông Lai sang Mỹ để giao cho ông Chen một chiếc điện thoại dùng liên lạc bí mật với Bộ An ninh Quốc gia ĐCSTQ. Ông Chen gọi chiếc điện thoại này là “bí mật quốc gia”.

Trong năm 2024 và 2025, ông Chen nhiều lần sang Trung Quốc gặp các quan chức Bộ An ninh Quốc gia và nhận nhiệm vụ mới liên quan đến quân nhân Mỹ.

Giao tiền mặt bí mật qua ba lô và tủ gửi đồ

Ngoài việc thu thập thông tin quân sự, hai người còn giúp cơ quan tình báo ĐCSTQ bí mật chuyển tiền tại Mỹ.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết vào tháng 1/2022, khi đang ở Trung Quốc, hai người đã điều phối từ xa việc giao khoảng 10.000 USD tiền mặt một cách bí mật.

Họ phối hợp với một người ở Mỹ đặt chiếc ba lô chứa tiền mặt vào một ngăn tủ gửi đồ tại cơ sở giải trí ở Livermore, bang California.

Cách này được gọi là “hộp thư chết” (dead drop), cho phép nhân viên tình báo bí mật chuyển tiền mặt hoặc thông tin mà không cần gặp trực tiếp người nhận.

Tháng 4/2025, ông Lai lại từ Trung Quốc sang Mỹ làm nhiệm vụ do Bộ An ninh Quốc gia giao.

Một tháng sau, cơ quan này chỉ thị ông đến Phoenix, bang Arizona, để giúp thực hiện một vụ giao tiền mặt bí mật khác, khoảng 20.000 USD.

FBI phối hợp bắt giữ, hai người nhận tội

Ngày 27/6/2025, FBI tiến hành chiến dịch phản gián phối hợp, bắt giữ ông Lai và ông Chen.

Ngày 1/7 cùng năm, đại bồi thẩm đoàn liên bang tại Quận Bắc California chính thức truy tố hai người.

Ông Lai nhận tội đối với hai cáo buộc vào ngày 12/12/2025, còn ông Chen nhận tội vào ngày 20/2/2026.

Hôm thứ Sáu, mỗi người bị tuyên 30 tháng tù và 3 năm giám sát sau khi ra tù.

Văn phòng FBI tại San Francisco dẫn đầu cuộc điều tra. Các văn phòng FBI tại Portland, Houston và San Diego cùng Cục Điều tra Hình sự Hải quân Mỹ cũng tham gia hỗ trợ.

Bộ Tư pháp Mỹ: ĐCSTQ tìm cách xâm nhập quân đội Mỹ

Ông John A. Eisenberg, Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Mỹ phụ trách an ninh quốc gia, cho biết hai bị cáo đã hỗ trợ hoạt động tình báo của Trung Quốc và tìm cách chiêu mộ người tại Mỹ trong thời gian dài, đe dọa an ninh quốc gia Mỹ.

Theo ông, hai người đã tiến hành nhiều hoạt động theo chỉ thị của Chính phủ Trung Quốc, với cách thức hết sức trắng trợn. Bộ Tư pháp sẽ truy cứu trách nhiệm của tất cả những ai tiếp tay cho các hoạt động gián điệp như vậy.

Trợ lý Giám đốc FBI phụ trách Cục Phản gián và Gián điệp Roman Rozhavsky cho biết hai bị cáo đã thừa nhận họ hoạt động như đặc vụ bất hợp pháp của Chính phủ Trung Quốc trên đất Mỹ. Các hoạt động đó gồm chi trả tiền bí mật, thu thập thông tin quân sự nhạy cảm và tìm cách chiêu mộ quân nhân Mỹ.

Ông cảnh báo rằng nỗ lực xâm nhập lực lượng vũ trang Mỹ cho thấy ĐCSTQ sẵn sàng sử dụng những biện pháp cực đoan nhằm đe dọa an ninh quốc gia Mỹ.

“Nếu bạn tìm cách đe dọa sự an toàn của quân nhân, công dân hay đất nước chúng tôi, cơ quan tư pháp chắc chắn sẽ truy cứu trách nhiệm của bạn,” ông Rozhavsky nhấn mạnh.

Công tố viên Liên bang Quận Bắc California Craig H. Missakian cũng cho biết các cơ quan thực thi pháp luật Mỹ sẽ tiếp tục ngăn chặn tình báo nước ngoài thu thập thông tin về quân đội Mỹ, và truy cứu trách nhiệm pháp lý của những người liên quan.