Vụ máy bay China Eastern rơi: 2 động cơ đều bị tắt, dấu hiệu giằng co dữ dội

Lý Bình
•
Thứ Bảy, 09/05/2026

Dữ liệu mới nhất do Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) công bố theo yêu cầu công chúng cho thấy, trước khi chiếc Boeing 737-800 của hãng hàng không China Eastern đâm xuống núi năm 2022 khiến toàn bộ 132 người trên máy bay thiệt mạng, cả 2 động cơ đều đã bị tắt, và trong buồng lái từng xảy ra giằng co dữ dội.

Hiện trường vụ rơi chuyến bay MU5735 của China Eastern Airlines chỉ còn lại các mảnh vỡ máy bay và thi thể nạn nhân. (Nguồn: Ảnh chụp màn hình video).

Báo cáo trình bày chi tiết dữ liệu từ hộp đen ghi dữ liệu chuyến bay. NTSB tham gia điều tra vụ tai nạn này vì máy bay và động cơ đều do công ty Mỹ sản xuất; các nhà điều tra Mỹ được xem là những chuyên gia hàng đầu thế giới trong việc phân tích hộp đen.

Theo AP ngày 7/5, sau vụ tai nạn năm đó, phía điều tra Trung Quốc nói không phát hiện lỗi kỹ thuật của máy bay, nhưng truyền thông khi ấy từng đưa tin có khả năng nguyên nhân xuất phát từ phi hành đoàn. Báo cáo của NTSB hiện cung cấp lời giải thích đầy đủ nhất từ trước đến nay về nguyên nhân tai nạn, đồng thời xác nhận các suy đoán trước đó của truyền thông.

Nhiên liệu động cơ bị con người chủ động ngắt

Trong báo cáo, các chuyên gia an toàn hàng không nhất trí rằng dữ liệu cho thấy có người cố ý cắt nguồn cung cấp nhiên liệu cho cả 2 động cơ, khiến máy bay lao xuống và lộn vòng 360 độ. Tuy nhiên, do Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc chưa công bố báo cáo cuối cùng nên tài liệu này vẫn chưa thể xác định toàn bộ diễn biến chính xác của vụ tai nạn. Theo tiêu chuẩn quốc tế, báo cáo điều tra thường phải được công bố trong khoảng một năm sau tai nạn.

Ông John Cox, CEO của công ty Safety Operating Systems, cho biết thiết kế của dòng Boeing 737 yêu cầu cần có thao tác thủ công kéo cần điều khiển nhiên liệu mới có thể ngắt nhiên liệu; hệ thống không thể vô tình tự tắt. Điều tra cho thấy cần điều khiển nhiên liệu trên chiếc máy bay gặp nạn được khóa an toàn, nên rất có thể đã có người cố ý kéo nó về vị trí “OFF”.

Báo cáo cho thấy sau khi máy ghi dữ liệu chuyến bay và toàn bộ hệ thống thủy lực mất điện, máy bay vẫn còn ở độ cao khoảng 26.000 feet (7.900 mét), sau đó dữ liệu bị ngắt. Tuy nhiên, hộp ghi âm buồng lái vẫn tiếp tục hoạt động nhờ pin dự phòng nên có thể cung cấp thêm manh mối. Do việc công bố nội dung ghi âm thuộc thẩm quyền của chính quyền Trung Quốc, NTSB không tiết lộ các đoạn hội thoại này.

Có dấu hiệu vật lộn trong buồng lái

Ông Jeff Guzzetti, người từng điều tra nhiều vụ rơi máy bay cho NTSB và Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), cho biết dữ liệu chuyến bay cho thấy trên máy bay đã xảy ra giằng co, và có khả năng đây là vụ phi công tự sát.

Trước đây từng có nhiều vụ tương tự, như vụ máy bay Germanwings năm 2015 bị cơ phó cố tình điều khiển lao xuống khiến toàn bộ hành khách thiệt mạng; vụ EgyptAir năm 1999 khi cơ phó cố tình đâm máy bay xuống biển gần New York; hay vụ suýt rơi máy bay năm 2023 khi một phi công nghỉ ca sau khi dùng nấm gây ảo giác đã tìm cách tắt động cơ chuyến bay.

Ông Guzzetti phân tích rằng thông thường nếu muốn khiến máy bay lộn vòng thì bánh lái sẽ được xoay ổn định theo một hướng. Nhưng trong vụ China Eastern, bánh lái lại dao động qua lại liên tục, cho thấy có người đang cố ngăn máy bay lộn vòng. Dù chưa thể kết luận cụ thể, nhưng rõ ràng đã có dấu hiệu giằng co trong buồng lái.

Tin đồn cơ phó bất mãn nên gây tai nạn?

Những chi tiết mới về vụ rơi máy bay của China Eastern tiếp tục làm dấy lên lo ngại về sức khỏe tâm thần của phi công. Các chuyên gia cho biết nếu phi công bị phát hiện có vấn đề tâm lý, họ có thể bị đình chỉ bay và mất chứng nhận sức khỏe nghề nghiệp; việc phục hồi chứng nhận có thể mất nhiều tháng hoặc lâu hơn, đồng nghĩa không có thu nhập trong thời gian đó. Vì vậy, nhiều phi công không muốn chủ động tìm kiếm hỗ trợ tâm lý. Một số quốc gia cũng cấm phi công sử dụng thuốc chống trầm cảm và các loại thuốc điều trị tâm thần phổ biến.

Trên mạng Trung Quốc đại lục từng lan truyền thông tin cho rằng vụ tai nạn là do cơ phó Trương Chính Bình bất mãn vì bị giáng chức, giảm lương nên cố tình tạo ra vụ lao máy bay tự sát.

Khi đó, chiếc máy bay khởi hành từ Côn Minh đã bất ngờ lao xuống từ độ cao khoảng 8.800 mét (29.000 feet). Trong quá trình rơi dường như máy bay có lúc hồi phục, nhưng sau đó vẫn đâm vào sườn núi, tạo thành hố sâu khoảng 20 mét trên mặt đất và gây cháy rừng.

Trước khi mất liên lạc với kiểm soát không lưu, tổ bay vẫn báo cáo mọi thứ bình thường. Điều tra của phía Trung Quốc khi ấy cho biết không phát hiện bất thường về máy bay, phi hành đoàn hay thời tiết xấu. Báo cáo mới nhất của NTSB cũng cho thấy bản thân máy bay không có lỗi kỹ thuật.