Chuyên gia: 5 dấu hiệu cho thấy bạn đang quá phụ thuộc vào AI
- Trần Tuấn Thôn
- •
Mặc dù trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại nhiều tiện ích trong cuộc sống và công việc, việc phụ thuộc quá mức vào công nghệ này có thể khiến năng lực của con người suy giảm, thậm chí gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Một chuyên gia đã chỉ ra những dấu hiệu tinh vi giúp nhận biết tình trạng phụ thuộc quá mức vào AI, từ đó điều chỉnh hành vi này.
Nhà tâm lý học kiêm nhà văn người Mỹ Alice Boyes viết trên trang Psychology Today rằng những người sử dụng AI thường nhận thấy cảm xúc và năng lực nhận thức của mình bị ảnh hưởng. Dưới đây là 5 thay đổi tinh tế về cảm xúc và nhận thức có thể cho thấy bạn đang quá phụ thuộc vào AI:
● Không có AI hỗ trợ, bạn cảm thấy do dự khi làm việc.
AI có thể khiến con người hình thành sự phụ thuộc, đặc biệt đối với những kỹ năng mà bản thân khó thành thạo. Mặc dù sự tự tin đối với các kỹ năng cốt lõi có thể vẫn vững vàng, nhưng sự tự tin đối với những kỹ năng bổ trợ lại dần bị bào mòn.
● Bạn nhất quyết yêu cầu AI làm những việc mà nó không giỏi.
Mặc dù AI hiện đã trở nên phổ biến, có nhiều việc con người vẫn làm tốt hơn AI và về khách quan, AI không thực sự phù hợp để thực hiện những nhiệm vụ đó.
Nếu bạn dành quá nhiều thời gian để tìm cách khiến AI hoàn thành một việc nào đó, trong khi khoảng thời gian ấy đủ để bạn tự mình hoàn thành công việc, đó có thể là dấu hiệu cho thấy bạn đang quá phụ thuộc vào AI.
● Bạn cảm thấy lo lắng khi các công ty AI thay đổi quy định.
Bạn có thể lo ngại rằng các công ty AI sẽ tung ra những mô hình mới với cách sử dụng khác biệt, thay đổi mức phí hoặc phát sinh các vấn đề liên quan đến quyền riêng tư và sở hữu trí tuệ.
● Bạn cho rằng hành vi của con người sẽ giống với một mô hình AI cụ thể.
Mặc dù AI có thể hỗ trợ con người xử lý công việc, nhưng theo chiều ngược lại, AI cũng đang dần xâm nhập vào thế giới tinh thần của con người. Điều này thường xảy ra trong những trải nghiệm mang tính nhập vai. Chẳng hạn, những người đắm chìm trong một trò chơi điện tử trong thời gian dài thường dần nhìn nhận cuộc sống thực thông qua lăng kính của trò chơi đó.
● Việc ra lệnh cho AI khiến bạn có xu hướng ra lệnh cho người khác nhiều hơn.
Khi kỳ vọng và sự phụ thuộc của con người vào AI ngày càng gia tăng, một số người có thể trở nên tức giận hơn khi AI không thực hiện đúng mệnh lệnh. Phần lớn mọi người sẽ không lớn tiếng với đồng nghiệp, nhưng lại có thể làm như vậy với AI. Sau khi quen với kiểu tương tác này với AI, họ cũng có thể bắt đầu quát mắng những người xung quanh.
Làm thế nào để giảm sự phụ thuộc quá mức vào AI?
Boyes cho rằng để hạn chế những tác động tiêu cực về cảm xúc và nhận thức do AI gây ra, trước hết cần nhận ra những thay đổi tinh tế nói trên. Tiếp đó, cần phi cá nhân hóa những trải nghiệm này, tức là tách chúng khỏi các đặc điểm cá nhân của bản thân.
Chẳng hạn, bạn có thể viết ra giấy những kiểu hành vi khiến mình lo lắng, thay vì quy kết chúng cho bản thân. Bạn có thể viết: “Việc tôi ngày càng phụ thuộc vào AI không phải vì năng lực hay trí tuệ của tôi yếu kém. Đó là hệ quả từ cơ chế thiết kế và định hướng khuyến khích của những sản phẩm và hệ thống này.”
Ngoài ra, thỉnh thoảng bạn có thể thử hoàn thành một công việc theo cách giống như trước khi AI xuất hiện. Bạn có thể tự nhắc mình: “Tôi không nhất thiết phải sử dụng AI để làm việc này”.
Một số phương pháp khác bao gồm không cố định sử dụng sản phẩm AI của một công ty duy nhất. Việc chuyển sang sử dụng các mô hình khác có thể mang lại những trải nghiệm khác nhau. Không quá trung thành với một sản phẩm cũng giúp tránh tình trạng phụ thuộc quá mức vào một công ty AI duy nhất.
Bạn cũng có thể tạo một khoảng thời gian ngắt quãng giữa những tương tác gây thất vọng với AI và các tương tác với con người. Chẳng hạn, bạn có thể hình thành thói quen dắt chó đi dạo sau khi kết thúc công việc trên máy tính và trước khi bắt đầu hướng dẫn con làm bài tập.
Những tác động tiêu cực của AI đối với con người cũng đã được đề cập trong nhiều trường hợp. Một số nghiên cứu trước đây cho thấy việc trò chuyện với những người bạn AI để vượt qua cảm giác cô đơn, trong bối cảnh thiếu các tương tác xã hội thực tế, có thể vô tình làm trầm trọng thêm cảm giác cô đơn và khiến con người càng trở nên cô độc hơn.
Xem thêm
Từ khóa AI kiểm soát AI phụ thuộc vào AI
