Khám phá ngạc nhiên: Cách ngồi quỳ của người Nhật liên quan đến tuổi thọ

Khi nói đến tuổi thọ của người Nhật, không thể không nhắc tới Okinawa – nơi được thế giới công nhận là “đảo trường thọ”. Tại đây, số lượng người sống thọ trên 100 tuổi vượt xa mức trung bình toàn cầu, và điều đáng kinh ngạc là họ vẫn minh mẫn, đầu óc sáng suốt.

Những cụ già trường thọ ở Okinawa có một điểm chung trong sinh hoạt hằng ngày: họ quen ngồi trên gối tatami, thay vì ghế sofa hay ngồi trên ghế cao.

“Chúng tôi quan sát thấy rằng các cụ trăm tuổi ở Okinawa mỗi ngày phải đứng lên – ngồi xuống từ tatami hàng chục, thậm chí hàng trăm lần”, nhà nghiên cứu trường thọ nổi tiếng, tác giả cuốn Blue Zones – Dan Buettner – viết trong báo cáo nghiên cứu của mình. “Động tác tưởng chừng rất đơn giản này, thực chất lại liên tục rèn luyện cơ chân, lưng và nhóm cơ trung tâm”.

Hãy thử hình dung: Một bà cụ Okinawa 90 tuổi, buổi sáng đứng lên từ tatami để pha trà; trưa ngồi trên tatami dùng bữa; chiều ngồi trên tatami gấp giấy, trò chuyện; tối lại ngồi trên tatami xem tivi. Suốt một ngày như vậy, cơ chân được vận động đầy đủ, xương chậu và cột sống duy trì độ linh hoạt tốt, và tuần hoàn máu vì thế cũng trở nên thông suốt hơn.

Các nhà nghiên cứu còn phát hiện: khả năng tự đứng lên dễ dàng từ tư thế ngồi dưới đất có mối liên hệ trực tiếp với tuổi thọ cao hơn. Phát hiện này đã đảo ngược nhận thức của rất nhiều người: hóa ra bí quyết sống lâu không nhất thiết phải tìm trong phòng gym, mà nằm ngay trong những thói quen sinh hoạt thường ngày. Với nhiều người Nhật, bí mật ấy nằm ngay dưới chân họ – trên tấm tatami.

Bí mật của “chính tọa”: Quỳ ngồi có thực sự tốt cho sức khỏe?

Tư thế “seiza” (chính tọa) truyền thống của người Nhật – quỳ gối, ngồi lên gót chân – rốt cuộc có điều gì đặc biệt?

Hãy phân tích từ góc độ giải phẫu học. Khi ngồi chính tọa, cơ thể sẽ xảy ra một số thay đổi quan trọng:

1. Xương chậu tự nhiên nghiêng về phía trước

Trong tư thế chính tọa, xương chậu sẽ tự điều chỉnh sang trạng thái nghiêng nhẹ về phía trước – đây chính là tư thế sinh lý khỏe mạnh nhất của cột sống. Cột sống thắt lưng của con người vốn có độ cong tự nhiên hướng về phía trước (gọi là độ ưỡn sinh lý). Khi xương chậu nghiêng đúng, đường cong này được duy trì tối ưu, giúp giảm áp lực lên đĩa đệm.

Bác sĩ Nhật Bản Sakai Shintarō, người có hơn 30 năm nghiên cứu về cột sống, cho biết: “Qua kinh nghiệm lâm sàng với hàng trăm nghìn người, tôi nhận thấy chỉ cần mỗi sáng kiên trì quỳ ngồi khoảng 30 giây, các nhóm cơ hai bên cột sống sẽ ‘ghi nhớ’ tư thế đúng này. Dù ở đâu, cơ thể cũng sẽ vô thức điều chỉnh về tư thế chuẩn”.

2. Kích hoạt các nhóm cơ sâu

Duy trì tư thế chính tọa đòi hỏi sự hoạt động liên tục của cơ sàn chậu và các cơ bụng sâu. Đây là những nhóm cơ rất khó tập luyện có ý thức, nhưng lại đóng vai trò then chốt trong việc giữ ổn định cơ thể.
Chúng giống như nền móng của một ngôi nhà, âm thầm nâng đỡ toàn bộ khung xương.

3. Cải thiện tuần hoàn máu

Tư thế chân khi quỳ ngồi ban đầu có thể gây khó chịu, nhưng thực tế nó lại thúc đẩy máu tĩnh mạch hồi lưu. Điều này giống như một dạng “massage tự nhiên” cho chi dưới, giúp phòng ngừa giãn tĩnh mạch và phù nề chân.

Vì sao những người Nhật cao tuổi vẫn giữ được thể trạng tốt như vậy? Bởi vì cuộc sống thường ngày trên tatami của họ tự thân đã là một hình thức vận động nhẹ nhàng nhưng bền bỉ.

Khủng hoảng xương chậu của người hiện đại

Lối sống hiện đại đang lặng lẽ phá hoại sức khỏe xương chậu của chúng ta. Hãy thử nghĩ xem một ngày của bạn trôi qua như thế nào:

Buổi sáng ngồi ăn sáng → ngồi trên xe đi làm → đến văn phòng ngồi trước máy tính hàng giờ → trưa ngồi ăn → chiều tiếp tục ngồi làm việc → tối về nhà ngồi trên sofa xem tivi, lướt điện thoại → cuối cùng nằm xuống ngủ.

Ngoài lúc ngủ, phần lớn thời gian trong ngày chúng ta đều ở tư thế ngồi.

Vậy điều này gây ra hậu quả gì cho xương chậu?

Ngồi lâu trên ghế, đặc biệt là tư thế ngồi sai, khiến xương chậu dần ngả về phía sau. Tư thế này làm mất đi độ cong tự nhiên của cột sống thắt lưng, khiến đĩa đệm chịu áp lực rất lớn. Lâu ngày sẽ dẫn đến đau lưng, đau cổ.

Việc ngồi lâu còn khiến cơ gập hông (nối đùi và xương chậu) bị co rút, trong khi cơ mông và cơ lưng lại trở nên yếu ớt. Sự mất cân bằng cơ này càng làm xương chậu lệch trục nghiêm trọng hơn, tạo thành vòng xoáy tiêu cực.

Khi một tư thế ngồi được duy trì quá lâu, mạch máu và hệ bạch huyết vùng xương chậu bị chèn ép, gây tuần hoàn kém. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chân, mà còn làm giảm lưu lượng máu lên não và các cơ quan nội tạng.

Một nghiên cứu đáng báo động cho thấy: những người ngồi quá 6 giờ mỗi ngày có nguy cơ tử vong tăng 20% – và sự gia tăng này, phần lớn có liên quan đến sự suy giảm sức khỏe của xương chậu.

Sức khỏe xương chậu quyết định sức khỏe toàn thân

Giờ thì bạn đã hiểu: xương chậu là trung tâm của cơ thể. Nó kết nối cột sống với hai chân, nâng đỡ toàn bộ trọng lượng cơ thể, đồng thời là điểm phát lực của nhiều nhóm cơ quan trọng.
Nó cũng bảo vệ bàng quang, trực tràng và cơ quan sinh dục, là tuyến đường bắt buộc của hệ mạch máu và thần kinh.

Khi xương chậu lệch trục, nó có thể gây thiếu máu chi dưới, cản trở hồi lưu tĩnh mạch và bạch huyết, dẫn đến tê chân, phù nề, giãn tĩnh mạch; đồng thời kéo theo các vấn đề ở cột sống và cổ, gây đau đầu, chóng mặt, khó thở, rối loạn tiêu hóa, thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và khả năng vận động.

Đừng xem nhẹ khu vực này – xương chậu chỉ cần lệch một chút, toàn bộ cơ thể sẽ bị kéo theo.