Bloomberg: Hải quan Mỹ kiểm tra đột xuất các nhà máy có vốn Trung Quốc tại Việt Nam

Vương Quân Nghi
•
Thứ Ba, 28/07/2026

Các nguồn tin mới nhất cho biết Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) gần đây đã tiến hành kiểm tra ngẫu nhiên đối với một số nhà máy tại Việt Nam có liên quan đến doanh nghiệp Trung Quốc. Nội dung kiểm tra tập trung vào nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất, tỷ lệ giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu và các vấn đề về sở hữu trí tuệ. Động thái này diễn ra trong bối cảnh đàm phán thương mại Mỹ – Việt bước vào giai đoạn then chốt, khiến thị trường đặc biệt quan tâm liệu tiến triển này có ảnh hưởng đến các thỏa thuận thuế quan trong tương lai hay không.

Theo Bloomberg và một số hãng truyền thông dẫn lời các nguồn thạo tin, CBP gần đây đã tiến hành các cuộc kiểm tra đột xuất tại Việt Nam đối với một số nhà máy có liên quan đến doanh nghiệp có vốn Trung Quốc. Cơ quan này đã rà soát hồ sơ doanh nghiệp, nguồn gốc nguyên liệu và quy trình sản xuất nhằm xác minh liệu hàng hóa trước khi xuất khẩu sang Mỹ đã được gia công đáng kể tại Việt Nam và đạt mức giá trị gia tăng cần thiết hay chưa. Đồng thời, CBP cũng điều tra khả năng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, bao gồm việc sử dụng phần mềm.

Các nguồn tin cho biết, đến nay các cuộc kiểm tra vẫn chưa phát hiện đủ bằng chứng cho thấy có tình trạng quy mô lớn hàng hóa Trung Quốc mượn đường Việt Nam để xuất khẩu sang Mỹ trái quy định. Tuy nhiên, khi cuộc điều tra tiếp tục được mở rộng, dư luận đang theo dõi sát liệu phía Mỹ có điều chỉnh các biện pháp thương mại liên quan dựa trên kết quả điều tra hay không. CBP từ chối bình luận về vụ việc.

Đàm phán Mỹ – Việt tập trung vào trung chuyển hàng hóa và sở hữu trí tuệ

Theo các nguồn tin, trong những tháng gần đây, Mỹ và Việt Nam tiếp tục thúc đẩy việc thực hiện khuôn khổ thỏa thuận thương mại đạt được vào tháng 10 năm ngoái, với mục tiêu hoàn tất thỏa thuận cuối cùng. Tuy nhiên, hai bên vẫn còn tồn tại nhiều bất đồng đáng kể.

Ngăn chặn hành vi trung chuyển hàng hóa qua nước thứ ba, giảm các rào cản phi thuế quan, tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và hợp tác về an ninh kinh tế là những vấn đề Mỹ đặc biệt quan tâm.

Đầu tháng này, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer từng cho biết Washington lo ngại về tình trạng một số sản phẩm chỉ đơn thuần thay nhãn thành “Made in Vietnam” hoặc chỉ trải qua công đoạn gia công hạn chế rồi được xuất khẩu sang Mỹ. Mỹ cho rằng những hành vi này có thể nhằm né tránh các biện pháp thương mại, do đó cần tăng cường thực thi pháp luật và công tác kiểm tra.

Theo các tài liệu công khai, Mỹ hiện đang tiến hành điều tra Việt Nam theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, tập trung vào các vấn đề như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và năng lực sản xuất mang tính cơ cấu trong ngành chế tạo. Đồng thời, Washington cũng tiếp tục tăng cường hoạt động thực thi và giám sát đối với hành vi hàng hóa Trung Quốc trung chuyển qua Việt Nam nhằm né tránh thuế quan.

Việt Nam tăng cường thực thi pháp luật để đáp ứng quan ngại của Mỹ

Trước những quan ngại từ phía Mỹ, Việt Nam trong những năm gần đây đã liên tục tăng cường các biện pháp thực thi pháp luật. Năm 2022, Việt Nam sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ và từng bước hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành.

Việt Nam cũng yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử như Shopee, Lazada và TikTok Shop tăng cường gỡ bỏ hàng giả và hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng trong công tác điều tra. Trọng tâm thực thi pháp luật cũng dần mở rộng từ thị trường truyền thống sang lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới.

Ngoài ra, Việt Nam đã thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành giữa Bộ Khoa học và Công nghệ, cơ quan quản lý thị trường, công an và hải quan nhằm tăng cường xử lý các vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời nâng mức xử phạt hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo báo cáo Việt Nam trước đây gửi Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), trong giai đoạn 2021-2025, các cơ quan chức năng đã xử lý gần 20.000 vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Gần đây, Việt Nam cũng công bố đã thu giữ khoảng 50.000 đôi giày thể thao Nike giả, cùng nhiều hàng hóa nhái khác nhằm thể hiện kết quả trong công tác chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Mất cân bằng thương mại Mỹ – Việt tiếp tục được quan tâm

Trong những năm gần đây, cùng với xu hướng các doanh nghiệp toàn cầu điều chỉnh chuỗi cung ứng, Việt Nam đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất quan trọng của nhiều tập đoàn đa quốc gia. Hiện hơn một nửa số giày của Nike được sản xuất tại Việt Nam; Apple cũng đã chuyển hoạt động sản xuất nhiều sản phẩm như AirPods và máy tính xách tay sang Việt Nam.

Trong khi đó, Chính phủ Mỹ vẫn tiếp tục quan tâm đến tình trạng mất cân bằng thương mại giữa hai nước. Theo số liệu chính thức mới nhất do Bộ Thương mại Mỹ và Cục Điều tra Dân số Mỹ công bố, thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ với Việt Nam trong tháng 5/2026 đạt 20,6 tỷ USD, vượt cả Đài Loan và Mexico, trở thành nguồn thâm hụt thương mại hàng hóa lớn nhất của Mỹ trong tháng đó.

Ngoài ra, theo Reuters dẫn số liệu thống kê chính thức của Việt Nam, thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ trong nửa đầu năm nay đạt khoảng 75,3 tỷ USD, tăng khoảng 21% so với cùng kỳ năm trước. Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.