Giá vàng giảm 25%: Vì sao chiến tranh Iran không phải là “chất xúc tác”?

Tôn Vân
•
Thứ Tư, 25/03/2026

Thứ Hai (23/3), giá vàng quốc tế đã mất mốc 4.100 USD/ounce, giảm khoảng 25% so với đỉnh trong năm, tiếp tục xu hướng đi xuống kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ. Là tài sản trú ẩn an toàn, diễn biến bất thường này của vàng có những nguyên nhân nào?

Ảnh tư liệu vàng. (Dư Cương/Epoch Times)

Giá vàng mất mốc 4.100 USD, giảm 25% so với đỉnh năm

Dữ liệu Wind cho thấy vàng giao ngay (vàng London) đã mất mốc 4.100 USD/ounce, trong phiên giảm hơn 8%, có lúc xuống 4.098,25 USD/ounce. Giá vàng kỳ hạn giảm gần 10%, còn 4.119,10 USD/ounce, mức thấp nhất kể từ đầu năm.

Tuần trước, giá vàng đã ghi nhận mức giảm theo tuần tồi tệ nhất kể từ tháng 9/2011, gần 10%. Tính đến thứ Hai (23/3), so với mức đỉnh lịch sử 5.594,92 USD/ounce vào cuối tháng Một năm nay, giá vàng đã giảm khoảng 25%.

Bạc cũng suy yếu tương tự. Giá bạc giao ngay giảm 8,3% xuống còn 62,24 USD/ounce, mức thấp nhất kể từ đầu năm. So với mức đỉnh 117 USD khi chiến tranh Iran bùng nổ ngày 28/2, giá bạc gần như giảm một nửa. Giá bạc kỳ hạn cũng lao dốc 11,7% xuống 61,66 USD/ounce.

Tuy nhiên, sáng thứ Hai, ngày 23/3 (giờ miền Đông), Tổng thống Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ sẽ hoãn tấn công các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran sau các cuộc đàm phán, khiến đà giảm của giá vàng thu hẹp phần nào.

Giá dầu tăng mạnh đẩy kỳ vọng lạm phát, kéo giá vàng đi xuống

Vàng vốn được coi là công cụ trú ẩn cuối cùng trước khủng hoảng như chiến tranh, lạm phát và bất ổn địa chính trị, thường thu hút dòng tiền và đẩy giá lên. Nhưng kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra, giá vàng lại giảm liên tục mỗi tuần.

Nhiều phân tích cho rằng hai nguyên nhân chính là giá dầu tăng mạnh và làn sóng rút vốn của nhà đầu tư gây hiệu ứng bán tháo.

Tối Chủ nhật (22/3), trang tin tài chính và phân tích của Mỹ The Street.com đăng bài phân tích cho rằng chiến tranh Iran đã đẩy giá dầu Brent lên trên 112 USD/thùng, điều này trực tiếp làm gia tăng kỳ vọng lạm phát; lạm phát cao hơn đồng nghĩa với việc dư địa để Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất sẽ thu hẹp hơn.

Báo The Economic Times của Ấn Độ cũng cho rằng nguyên nhân chính là lo ngại lạm phát do giá dầu tăng. Căng thẳng Trung Đông và rủi ro gián đoạn tại eo biển Hormuz khiến giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng, có lúc vượt 110 USD. Điều này làm tăng chi phí vận tải và sản xuất, qua đó đẩy kỳ vọng lạm phát toàn cầu tăng cao.

Hiện công cụ FedWatch của CME cho thấy, xác suất Fed giảm lãi suất trong năm nay dưới 10%, thậm chí có thể tăng lãi suất — một sự thay đổi lớn so với kỳ vọng cắt giảm 2–3 lần trước đó.

The Street.com phân tích thêm rằng vàng không sinh lãi. Khi lợi suất thực của trái phiếu Mỹ tăng và đồng USD mạnh lên, sức hấp dẫn của vàng giảm so với trái phiếu. Tuần này, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,2%, trong khi chỉ số USD đạt 99,9 — hai yếu tố bất lợi này đã triệt tiêu nhu cầu trú ẩn do xung đột.

Chuyên gia Ngô Địch Lâm (Dilin Wu) của Pepperstone nhận định, sự lao dốc của giá vàng là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp, như bán tháo tài sản rủi ro quy mô lớn, kỳ vọng Fed thắt chặt và đồng USD mạnh lên. Bà cho rằng đây là sự điều chỉnh logic giá, không phải đảo chiều xu hướng dài hạn.

Nhà đầu tư rút vốn gây hiệu ứng bán tháo, khuếch đại đà giảm

Một số phân tích cho rằng USD mạnh và lợi suất trái phiếu tăng chỉ là yếu tố thứ yếu, còn nguyên nhân chính là thị trường vàng trước đó quá đông đúc, nay nhà đầu tư đồng loạt rút lui gây hiệu ứng bán tháo.

Tờ Wall Street Journal cho rằng sau khi Nga xâm lược Ukraine, các ngân hàng trung ương tăng mua vàng thay vì USD, kéo theo nhà đầu tư cá nhân chạy theo xu hướng.

Dự trữ ngoại hối giúp các quốc gia duy trì khả năng nhập khẩu khi gặp cú sốc. Hiện nay, các nước nhập khẩu dầu có xu hướng sử dụng dự trữ (bao gồm vàng) thay vì tiếp tục mua thêm.

Các quốc gia sản xuất dầu ở Vùng Vịnh cũng gặp khó khăn tài chính do không thể xuất khẩu qua eo biển Hormuz, khiến họ chuyển từ người mua sang người bán vàng.

Nhà đầu tư cá nhân ở Ấn Độ và Trung Quốc, nơi có xu hướng tích trữ vàng, có thể bán ra để lấy tiền mặt khi kinh tế chịu tác động từ giá dầu tăng.

Theo trang tin Economic View, ông Lý Cương, Giám đốc Nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Đầu tư Ngoại hối Trung Quốc, cho biết từ đầu năm 2026, thị trường vàng trở nên quá đông vị thế mua. Khi giá phá mốc 4.500 USD, các lệnh cắt lỗ tự động và giải chấp đòn bẩy đã kích hoạt, gây hiệu ứng bán tháo dây chuyền.

Nền tảng tin tức The Federal dẫn lời chuyên gia Renisha Chainani cho rằng trong thời kỳ cực kỳ bất định, nhà đầu tư thường bán những tài sản có tính thanh khoản cao nhất trước, và vàng là một trong số đó.

Bà nói thêm, việc giá phá vỡ các ngưỡng hỗ trợ quan trọng có thể dẫn đến làn sóng chốt lời tiếp theo. Đợt bán tháo này chủ yếu do các tổ chức, đặc biệt ở khu vực Vùng Vịnh, buộc phải thanh lý tài sản để huy động vốn.

Triển vọng giá vàng

JPMorgan Chase đặt mục tiêu giá vàng vào cuối năm 2026 là 6.300 USD, lý do là nhu cầu từ các ngân hàng trung ương và dòng vốn từ các quỹ giao dịch trao đổi (ETF). Dự báo của Wells Fargo dao động từ 6.100 USD đến 6.300 USD. BNP Paribas (Ngân hàng Paris) đã điều chỉnh dự báo trung bình cho năm 2026 tăng 27% và chỉ ra rằng mục tiêu giá có thể vượt qua mức 6.250 USD.

Tuy nhiên, một số chuyên gia thận trọng hơn. Chiến lược gia Ed Yardeni đang cân nhắc hạ mục tiêu từ 6.000 USD xuống 5.000 USD.

Ông Ole Hansen của Saxo Bank cảnh báo giá vàng khó phục hồi nhanh và có thể đi theo mô hình “phục hồi hình chữ U”, nghi ngờ khả năng quay lại đỉnh trong 6–9 tháng tới.

Chuyên gia Lý Cương nhận định vàng có thể chuyển từ xu hướng tăng một chiều sang giai đoạn biến động mạnh. Ngắn hạn, giá có thể dao động trong khoảng 4.000–4.500 USD. Trung hạn phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế Mỹ, chính sách Fed và tình hình địa chính trị.

Ông cho rằng về dài hạn, các yếu tố như xu hướng phi đô la hóa và việc ngân hàng trung ương tích trữ vàng vẫn còn, nên vàng vẫn có giá trị đầu tư, dù biến động sẽ lớn hơn.

Hai kịch bản nhà đầu tư cần chú ý

TheStreet.com đưa ra 2 kịch bản:

Kịch bản tích cực: Chiến tranh Iran ngừng bắn giữa năm, giá dầu giảm về khoảng 85 USD, Fed giữ nguyên lãi suất, lợi suất thực giảm → vàng có thể lên 5.500–6.000 USD vào cuối năm.
Kịch bản tiêu cực: Xung đột kéo dài, giá dầu trên 100 USD, Fed tăng lãi suất 1–2 lần, USD mạnh → vàng có thể xuống mốc 4.000 USD và giảm tiếp.

Bài viết cũng nhấn mạnh rằng nền tảng cấu trúc đã giúp vàng tăng 65% trong năm 2025 vẫn chưa biến mất, gồm xu hướng phi đô la hóa, thâm hụt ngân sách Mỹ và chính sách tích trữ tài sản của ngân hàng trung ương. Chỉ có môi trường vĩ mô ngắn hạn thay đổi, và khi đảo chiều, mức phục hồi có thể mạnh như đợt bán tháo hiện nay.