7 loại hình nghỉ ngơi: Phục hồi năng lượng mà không cần ngủ trưa
- Khánh Nam
- •
Làm việc trí óc căng thẳng liên tục mà không nghỉ ngơi về mặt thể chất tương đương với việc chạy nước rút không ngừng trong suốt một giờ. Tệ hơn nữa, hầu hết chúng ta đều cho rằng một giấc ngủ ngon ban đêm có thể khắc phục được những tổn hại đó – nhưng thực tế không phải vậy. Giấc ngủ không thể bù đắp đầy đủ 7 loại hình nghỉ ngơi mà não bộ cần, những dạng nghỉ ngơi có thể giúp chúng ta phòng tránh kiệt sức và đạt được trạng thái sức khỏe tối ưu.
7 loại hình nghỉ ngơi
Tiến sĩ Saundra Dalton-Smith, tác giả của cuốn sách “Sacred Rest” (Nghỉ ngơi thiêng liêng – hành trình phục hồi năng lượng) và là bác sĩ nội khoa được cấp chứng nhận hành nghề, đã xác định về 7 loại nghỉ ngơi – sau khi điều trị cho những bệnh nhân có kết quả xét nghiệm máu bình thường, ngủ đủ giấc và không có nguyên nhân bệnh lý tiềm ẩn nào giải thích cho tình trạng kiệt sức của họ. Bà nhận thấy nguyên nhân thực sự đơn giản hơn nhiều so với những gì hầu hết mọi người tưởng.
“Phần lớn công việc mà chúng ta làm hàng ngày không đòi hỏi nhiều về thể chất. Chúng ta ngồi suốt cả ngày”, bà nói với tờ The Epoch Times. “Thường thì công việc đòi hỏi sự sáng tạo. Chúng ta liên tục sử dụng dạng năng lượng đó, nhưng lại không nghĩ rằng đó là loại năng lượng đang bị tiêu hao”.
Việc phục hồi từng loại năng lượng mà chúng ta sử dụng đòi hỏi ít nỗ lực hơn bạn nghĩ và việc ngồi hoàn toàn bất động không phải là điều bắt buộc.
1. Nghỉ ngơi sáng tạo
Thiếu hụt nghỉ ngơi sáng tạo có thể biểu hiện bằng tình trạng thiếu cảm hứng hoặc khó khăn khi động não, suy nghĩ vượt ra ngoài khuôn khổ hoặc đưa ra những ý tưởng đổi mới.
Bạn có thể khắc phục tình trạng kiệt quệ sáng tạo bằng cách tiếp nhận sự sáng tạo, thay vì phải cố gắng trở thành người tạo ra nó. Hãy dành thời gian hòa mình vào thiên nhiên, ngắm hoàng hôn hoặc bình minh, nghe nhạc hoặc thưởng thức vẻ đẹp của kiến trúc.
“Các số liệu thống kê cho thấy những người cảm thấy nguồn sáng tạo của mình bị cạn kiệt thường cảm thấy được phục hồi khi ở gần các vùng nước”, Tiến sĩ Dalton-Smith nói. “Nhiều người thường nói, ‘Chỉ cần đi ra biển là tôi đã cảm thấy tốt hơn rồi’. Một số người còn trải nghiệm sự nghỉ ngơi sáng tạo từ những điều đơn giản như màu sắc của các bức tường trong ngôi nhà của nhà họ”.
2. Nghỉ ngơi tinh thần
Các dấu hiệu của tình trạng quá tải nhận thức bao gồm khó tập trung hoặc khó làm trống tâm trí, suy nghĩ lặp đi lặp lại và dòng suy nghĩ nội tâm diễn ra liên tục.
Theo Tiến sĩ Dalton-Smith, thiền và thực hành chánh niệm có thể giúp thư giãn tâm trí, trong khi các hoạt động thể chất như đi bộ hoặc chạy bộ có thể giúp làm đầu óc minh mẫn hơn. Bạn cũng có thể thử phương pháp “xả suy nghĩ” – viết ra tất cả những điều xuất hiện trong đầu – hoặc các hình thức viết nhật ký khác, đặc biệt hữu ích trước khi đi ngủ hoặc vào cuối ngày làm việc.
3. Nghỉ ngơi cảm xúc
Thiếu hụt nghỉ ngơi cảm xúc có thể gây ra lo âu, trầm cảm, xu hướng làm hài lòng người khác hoặc cảm giác dần dần xa cách với chính bản thân và với những người xung quanh.
Việc khôi phục sức khỏe cảm xúc có thể bao gồm trò chuyện với chuyên gia trị liệu, viết nhật ký, biểu đạt nghệ thuật, ca hát hoặc chơi nhạc cụ.
4. Nghỉ ngơi tâm linh
Tình trạng kiệt quệ mặt tinh thần có thể dẫn đến sự thiếu động lực hoặc cảm giác sống mà không có mục đích hay ý nghĩa.
Tùy theo niềm tin của mỗi người, cầu nguyện hoặc thiền định có thể giúp ích. Hoạt động tình nguyện, phục vụ cộng đồng và những kết nối có ý nghĩa với thiên nhiên hoặc với người khác cũng là những lựa chọn khác.
“Nghỉ ngơi tâm linh có thể là việc suy nghĩ vượt ra ngoài bản thân, hướng đến lợi ích chung hoặc tìm thấy mức độ kết nối với nhân loại mang ý nghĩa sâu sắc”, Tiến sĩ Dalton-Smith cho biết.
5. Nghỉ ngơi xã hội
Nghỉ ngơi về mặt xã hội biểu hiện khác nhau tùy theo tính cách của mỗi người. Đối với người hướng ngoại, sự kiệt sức có thể xuất phát từ việc ở một mình quá lâu. Đối với người hướng nội, điều đó có thể đến từ việc dành quá nhiều thời gian cho những người luôn cần điều gì đó từ họ. Dù trong trường hợp nào, các dấu hiệu thường tương tự như nhau: cảm thấy không được trân trọng, cô đơn, bị lợi dụng hoặc bị coi thường.
Các cách ứng phó có thể bao gồm dành thời gian với những người bạn mà bạn thực sự yêu quý và những người không đòi hỏi điều gì từ bạn – đặc biệt là những người mà bạn cảm thấy mang lại năng lượng tích cực – hoặc tham gia các hoạt động mang lại niềm vui một mình mà không kèm theo bất kỳ kỳ vọng nào.
6. Nghỉ ngơi giác quan
Tình trạng kích thích giác quan quá mức có thể biểu hiện bằng sự cáu kỉnh trước tiếng ồn hoặc mùi quá mạnh hoặc khó tận hưởng những trải nghiệm giàu kích thích giác quan – chẳng hạn như một buổi hòa nhạc – những hoạt động từng mang lại niềm vui trước đây.
Việc tìm lại sự cân bằng có thể đạt được bằng cách dành những khoảng thời gian yên tĩnh – chẳng hạn như sử dụng tai nghe chống ồn hoặc tắt radio khi lái xe để cảm nhận sự tĩnh lặng.
7. Nghỉ ngơi thể chất
Sự kiệt sức về thể chất có thể gây ra tình trạng sưng, đau, căng cứng hoặc căng thẳng ở vùng cơ thể bị sử dụng quá mức hoặc các triệu chứng thể chất không có nguyên nhân y khoa rõ ràng.
Các biện pháp phục hồi có thể bao gồm kéo giãn cơ, xoa bóp, sử dụng con lăn bọt hoặc liệu pháp ánh sáng đỏ cho cơ bắp hoặc điều chỉnh lượng giấc ngủ mà bạn đang có.
Nhận diện loại nghỉ ngơi bạn cần
Hầu hết mọi người đều bất ngờ khi nhận ra những thiếu hụt của mình xuất hiện ở đâu và khi họ thực sự áp dụng các phương pháp phục hồi, họ nhận thấy những nhận định của Tiến sĩ Dalton-Smith là hoàn toàn chính xác. Lý do là vì phần lớn chúng ta không có trực giác nhạy bén về mối quan hệ giữa tâm trí và cơ thể cũng như về chính nhu cầu của bản thân.
Theo bà, giải quyết từng dạng thiếu hụt một – bắt đầu từ dạng bị suy giảm nhiều nhất – có thể đủ để đảo ngược tình trạng kiệt sức giai đoạn sớm và ngăn nó tái phát.
Năm 2019, Tổ chức Y tế Thế giới đã công nhận kiệt sức nghề nghiệp là một hiện tượng nghề nghiệp phát sinh từ căng thẳng mạn tính tại nơi làm việc không được kiểm soát. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và khiến nhiều người tìm đến sự chăm sóc y tế, tuy nhiên, nó không dẫn đến chẩn đoán một bệnh lý hoặc tình trạng bệnh cụ thể nào. Kiệt sức có ba thành phần chính: cảm giác kiệt quệ hoặc cạn kiệt năng lượng, tâm lý tách mình khỏi công việc và hiệu quả làm việc giảm sút.
“Nhiều người vẫn có thể tự xoay xở ngay cả khi đang kiệt sức. Họ là những người mà tôi gọi là kiệt sức chức năng. Họ vẫn xuất hiện mỗi ngày. Họ vẫn làm việc và tạo ra thành quả. Đôi khi họ trông rất thành công”, Tiến sĩ Dalton-Smith nói. “Mọi người nhìn vào và nói: ‘Ôi, nhìn xem họ đã đạt được bao nhiêu thành tựu,’ nhưng thực ra họ đang đạt được điều đó với cái giá là sự hài lòng của chính mình”.
Đối với Tina Haisman, trải nghiệm cá nhân chính là người thầy tốt nhất giúp bà tìm ra hình thức nghỉ ngơi phù hợp trong cuộc sống cách đây hai thập niên. Trước khi trở thành một huấn luyện viên cuộc sống, bà là một bà mẹ nội trợ, nhưng vẫn phải vật lộn với mức độ căng thẳng cao dù đang sống cuộc đời mà bà luôn mong muốn.
“Tôi không thích con người mình lúc đó”, bà chia sẻ với tờ The Epoch Times. “Bạn bè tôi bảo: ‘Hãy đi massage đi,’ và thế là tôi làm theo”. Trải nghiệm này thật tuyệt vời, bà Haisman cho biết, vì nó mang lại sự thư giãn cả về thể chất lẫn tinh thần. Nhưng khi trở về nhà với những đứa trẻ đang khóc và cần được chăm sóc, căng thẳng nhanh chóng quay trở lại và bắt đầu ảnh hưởng đến sức khỏe của bà – tình trạng kiệt sức, cảm giác tách rời khỏi cơ thể và rối loạn cảm xúc.
“Massage rất tuyệt, nhưng tâm trí, tâm hồn và trái tim của chúng ta cũng cần được chăm sóc, vì vậy đó là những cách mà tôi hướng dẫn phụ nữ thực hành cách tự chăm sóc bản thân”, bà nói thêm.
Tái định nghĩa về nghỉ ngơi
Tiến sĩ Tommy Wood, một nhà thần kinh học và là chuyên gia tư vấn về hiệu suất, đưa ra một phân biệt quan trọng: Nghỉ ngơi không thể thay thế giấc ngủ, bởi giấc ngủ là yếu tố thiết yếu để phục hồi cơ bản cho não bộ và duy trì chức năng hàng ngày. Tuy nhiên, nghỉ ngơi cũng quan trọng không kém theo cách riêng của nó.
“Bạn cần những khoảng nghỉ để có thể tiếp tục quay lại làm việc lần nữa – giống như khi bạn tập các hiệp tại phòng gym”, Tiến sĩ Wood nói.
Lời khuyên của ông là chia nhỏ thời gian nghỉ thành những khoảng ngắn trong suốt cả ngày – hoặc tạm dừng hoàn toàn hoạt động hoặc chuyển sang một việc khác giúp não bộ được nghỉ ngơi khỏi những yêu cầu lặp đi lặp lại. Phương pháp ông ưa dùng là hít thở chậm và đơn giản, thực hiện khoảng mỗi giờ một lần.
“Khi bạn thở ra lâu hơn so với lúc hít vào, điều đó tạo ra tác dụng thư giãn đối với cơ thể và não bộ. Bạn có thể đạt được hiệu quả này chỉ trong vài phút”.
Về mặt hướng dẫn y khoa, việc định nghĩa rõ ràng khái niệm nghỉ ngơi là điều hữu ích, theo một bài đánh giá tổng quan được công bố trên tập san PM&R. Các tác giả lưu ý rằng, mặc dù thiếu nghỉ ngơi có thể gây ra kiệt sức và mệt mỏi cũng như làm trầm trọng thêm căng thẳng nhưng nghỉ ngơi quá mức cũng có thể gây tác động bất lợi, chẳng hạn như góp phần gây cứng khớp do lối sống quá ít vận động và làm tăng nguy cơ trầm cảm.
Lý tưởng nhất, nghỉ ngơi là những gì chúng ta chủ động thực hiện để phục hồi sức khỏe – chứ không phải là trạng thái thụ động hay cái cớ để tránh né các hoạt động.
“Dù chúng ta đang dốc sức về thể chất – hay về tinh thần hoặc trong các mối quan hệ – chúng ta đều cảm nhận được sự khác biệt,” Tiến sĩ Dalton-Smith nói. “Chúng ta có thể nhận ra rằng mình không ở trong trạng thái tốt nhất của mình”.
Theo The Epoch Times
Xem thêm
Từ khóa căng thẳng nghỉ ngơi
