Độc tố ẩn trong thực phẩm và chất tẩy rửa

Khánh Nam
•
Thứ Bảy, 25/04/2026

Một ngôi nhà tưởng chừng an toàn và sạch sẽ vẫn có thể ẩn chứa những độc tố mà mắt thường không thể nhận biết. Thực phẩm trong tủ lạnh và các chất tẩy rửa được sử dụng phổ biến đều có thể tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe.

Độc tố ẩn trong thực phẩm trong tủ lạnh

“Ngăn tủ lạnh của mẹ tôi luôn đầy ắp đồ, nhiều đến mức chúng tôi thường chỉ ăn những thực phẩm đặt gần cửa và quên mất phần còn lại”, ông Chiêu Minh Uy, nhà độc chất học được chứng nhận bởi Viện Hàn lâm Độc chất học Hoa Kỳ và là Phó giáo sư Khoa Công nghệ Sinh học tại Đại học Trung Nguyên, cho biết trong một tập của Chương trình “Sức khỏe 1+1” trên NTD – hãng truyền thông cùng hệ thống với The Epoch Times.

Sau khi mẹ ông được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tụy, ông Triệu cho biết ông đã suy ngẫm rằng việc tích trữ thực phẩm có thể là một trong những yếu tố góp phần khiến bà mắc bệnh. Ông nhấn mạnh rằng, ngay cả thực phẩm đông lạnh cũng có thời hạn sử dụng và không phải là “an toàn vĩnh viễn”, đặc biệt là các thực phẩm giàu protein. Sau khi được bảo quản đông lạnh trong một đến hai năm, các thực phẩm này có thể xuất hiện hiện tượng “cháy đông” (suy giảm chất lượng) và không còn phù hợp để ăn nữa.

Theo ông, tình trạng này thậm chí còn nghiêm trọng hơn đối với ngũ cốc nguyên hạt. Các loại thực phẩm như đậu phộng, đậu đỏ, đậu xanh, đậu nành và ngô dễ bị ẩm và phát triển nấm mốc mà mắt thường không thể nhìn thấy được.

*Những thực phẩm như đậu phộng, ngũ cốc rất dễ bị nhiễm độc tố aflatoxin làm tăng nguy cơ ung thư gan. (Ảnh: Karanik yimpat/ Shutterstock)*

Các nghiên cứu cho thấy các độc tố nấm do nấm mốc sinh ra như aflatoxin và ochratoxin, có thể gây tổn thương DNA, làm gia tăng stress oxy hóa, ức chế hệ miễn dịch và làm rối loạn chu kỳ tế bào, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư. Bằng chứng dịch tễ học cũng cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa việc tiêu thụ lâu dài thực phẩm bị nhiễm độc và nguy cơ gia tăng các bệnh ung thư gan, thận và thực quản.

Giảng viên đào tạo kỹ năng gia đình Trần An Kỳ, trong cùng Chương trình, lưu ý rằng nếu trên bề mặt thực phẩm xuất hiện lớp sương dày hoặc các tinh thể băng – điều này thường phản ánh nhiệt độ bảo quản không ổn định hoặc thời gian lưu trữ kéo dài, dẫn đến suy giảm chất lượng cũng như giá trị dinh dưỡng của thực phẩm.

Bà khuyến nghị các phương pháp quản lý tủ lạnh như sau:

Tránh nhồi nhét quá mức: Duy trì mức chứa của tủ lạnh không vượt quá 70%. Việc chứa quá đầy có thể làm cản trở lưu thông không khí và gây khó khăn cho việc nhận diện thực phẩm.
Tuân thủ nguyên tắc “Nhập trước – Xuất trước”: Đặt thực phẩm mới mua ở phía sau và thực phẩm cũ hơn ở phía trước để ưu tiên sử dụng.
Chia nhỏ các thực phẩm có khối lượng lớn: Thực phẩm dễ bị suy giảm chất lượng hơn sau khi rã đông và tái đông lạnh. Khuyến nghị chia nhỏ thành các khẩu phần sử dụng một lần và ghi nhãn ngày tháng.
Tách riêng thực phẩm sống và chín: Thực phẩm chín nên được đặt ở ngăn trên còn thực phẩm sống ở ngăn dưới. Thực phẩm chín thường chỉ được hâm nóng lại ở nhiệt độ khoảng 60 đến 70 độ C, mức nhiệt này có thể không tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn. Nếu bị nhiễm từ dịch nhỏ giọt của thực phẩm sống, vi sinh vật gây bệnh có thể bị lây truyền.

Các phương pháp vệ sinh tủ lạnh không đúng cách cũng có thể dẫn đến nhiễm bẩn thực phẩm. Theo bà Trần, một số người sử dụng thuốc tẩy để lau tủ lạnh nhằm khử trùng, tuy nhiên, dư lượng có thể bay hơi hoặc bám lại trên thành và kệ bên trong, sau đó bị thực phẩm hấp thụ. Bà khuyến nghị nên lau tủ lạnh bằng nước hoặc dùng dung dịch cồn 75% thấm vào khăn ẩm để giảm vi khuẩn và ngăn ngừa dư lượng hóa chất tiếp xúc với thực phẩm.

Nhiệt độ cao và hộp đựng thực phẩm

Nhiệt độ cao có thể làm giải phóng các chất độc hại từ các vật chứa thực phẩm. Bên cạnh bản thân thực phẩm, các dụng cụ chứa đựng cũng có thể là nguồn phát sinh độc tố. Theo ông Chiêu Minh Uy, hai loại nhựa cần tránh là PVC (nhựa số 3) và PC (nhựa số 7), lần lượt chứa các chất hóa dẻo và bisphenol A (BPA). Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng khi thực phẩm được bảo quản trong hộp nhựa PC, nhiệt độ cao làm gia tăng sự giải phóng BPA và tốc độ giải phóng này tăng nhanh theo thời gian lưu trữ kéo dài.

Ông cũng cho biết thêm, ngay cả các sản phẩm nhựa được dán nhãn chịu nhiệt, chẳng hạn như các loại mang ký hiệu số 2, 5 và 6, thường chỉ chịu được nhiệt độ nhỉnh hơn 100 độ C và mức nhiệt cao hơn có thể khiến nhựa bị biến dạng hoặc nóng chảy. Ông khuyến nghị nên sử dụng các vật liệu tương đối ổn định hơn như thép không gỉ hoặc thủy tinh để chứa thực phẩm.

Thận trọng với chất tẩy rửa ‘tự nhiên’

Ông Chiêu bày tỏ sự hoài nghi đối với các sản phẩm tẩy rửa được dán nhãn “tự nhiên” hoặc tuyên bố có chứa “enzym”, vì enzyme thường được chiết xuất hoặc tổng hợp thay vì thực sự “tự nhiên”, đồng thời hiệu quả của chúng trong làm sạch bề mặt bên ngoài cũng còn nhiều nghi vấn.

Bà Trần khuyến nghị nên lựa chọn các chất tẩy rửa có thành phần đơn giản. Nếu bắt buộc phải sử dụng các chất tẩy rửa hóa học, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như đeo khẩu trang và găng tay, đảm bảo thông gió đầy đủ và tuyệt đối không trộn lẫn các loại tẩy rửa khác nhau để tránh các phản ứng hóa học ngoài ý muốn, chẳng hạn như ngộ độc clo khi trộn thuốc tẩy với các chất tẩy rửa khác

Baking Soda và giấm trắng tạo chất tẩy rửa tự nhiên

Bà Trần cho biết hỗn hợp baking soda và giấm trắng là những công cụ làm sạch gia dụng đa năng.

Dung dịch baking soda: Pha với tỷ lệ 1 phần baking soda và 20 phần nước. Dung dịch này phù hợp cho việc làm sạch hàng ngày trong nhà bếp như tường, bếp gas, máy hút mùi và bàn ăn.
Dung dịch giấm trắng: Pha loãng 1 phần giấm trắng với 10 phần nước. Dung dịch này đặc biệt hiệu quả trong việc loại bỏ cặn vôi và có thể sử dụng cho vòi nước, gương phòng tắm và cửa sổ.

Ông Chiêu sử dụng baking soda để làm sạch bình giữ nhiệt và ghi nhận hiệu quả làm sạch cao.

Ông cũng khuyến nghị nên tránh các sản phẩm tẩy rửa có bổ sung hương thơm nhân tạo khi lựa chọn sản phẩm. Các nghiên cứu cho thấy các sản phẩm giặt giũ và tẩy rửa có hương thơm là một nguồn đáng kể gây ô nhiễm không khí trong nhà, do chúng phát thải các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, (VOCs), chẳng hạn như terpene, có thể hình thành các chất ô nhiễm thứ cấp, bao gồm các hạt siêu mịn, từ đó có thể gây dị ứng và các triệu chứng về hô hấp.

Theo The Epoch Times