Người bị huyết áp cao uống cà phê có an toàn không?
- Trần Tuấn Thôn
- •
Bạn có thể đã nghe rằng uống cà phê có thể khiến huyết áp tăng tạm thời, và vì bạn bị cao huyết áp nên không dám uống cà phê. Về vấn đề này, các chuyên gia đã đưa ra 6 bí quyết uống cà phê an toàn, để người mắc cao huyết áp có thể tham khảo.
Phòng khám Mayo (Mayo Clinic) – một cơ sở y tế hàng đầu của Mỹ – cho biết, ngay cả khi bạn không bị cao huyết áp, caffeine trong cà phê vẫn có thể khiến huyết áp tăng nhẹ trong thời gian ngắn. Hiện tượng này chủ yếu xảy ra ở những người không thường xuyên uống cà phê, hơn là những người uống cà phê đều đặn. Tuy nhiên, mỗi người phản ứng với caffeine khác nhau, nên mức độ ảnh hưởng lên huyết áp cũng không giống nhau.
Những người thường xuyên uống đồ uống có chứa caffeine sẽ dần hình thành khả năng dung nạp caffeine. Vì vậy, caffeine không gây ảnh hưởng lâu dài đến huyết áp của họ và không làm tăng nguy cơ cao huyết áp.
Nếu bạn đang bị cao huyết áp và vẫn thường xuyên dùng đồ uống chứa caffeine, có thể bạn không cần phải hạn chế hay ngừng uống. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, bạn nên tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế đang theo dõi sức khỏe cho mình.
Nếu bạn không bị cao huyết áp, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cho biết, lượng caffeine lên tới 400 mg mỗi ngày được xem là an toàn đối với đa số người trưởng thành. Dù vậy, cách cơ thể phân giải caffeine còn phụ thuộc vào yếu tố di truyền.
Giáo sư danh dự ngành dinh dưỡng và tiết chế học Clare Collins của Đại học Newcastle (Úc) viết trên trang The Conversation rằng, uống cà phê có thể làm huyết áp tăng trong thời gian ngắn, đặc biệt rõ rệt ở những người ít uống cà phê hoặc vốn đã có huyết áp cao.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rằng nếu bạn bị cao huyết áp hoặc quan tâm đến sức khỏe tim mạch thì bắt buộc phải bỏ cà phê. Điều then chốt nằm ở việc uống với lượng vừa phải.
Đáng chú ý, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (American College of Cardiology – ACC) đã công bố hướng dẫn mới về phòng ngừa và quản lý cao huyết áp vào tháng 8 năm ngoái. Theo hướng dẫn này, định nghĩa và tiêu chuẩn chẩn đoán cao huyết áp đã có sự thay đổi.
Caffeine ảnh hưởng đến huyết áp như thế nào?
Giáo sư Clare Collins viết rằng, caffeine là một chất kích thích cơ, có thể làm tăng nhịp tim ở một số người, thậm chí gây rối loạn nhịp tim. Caffeine cũng kích thích tuyến thượng thận tiết ra adrenaline, khiến tim đập nhanh hơn, mạch máu co lại và từ đó làm huyết áp tăng lên.
Sau khi uống cà phê, nồng độ caffeine trong máu đạt đỉnh trong khoảng 30 phút đến 2 giờ. Thời gian bán thải của caffeine vào khoảng 3–6 giờ, nghĩa là trong khoảng thời gian này, lượng caffeine trong máu sẽ giảm đi khoảng một nửa. Quá trình này phụ thuộc vào tuổi tác, yếu tố di truyền và thói quen uống cà phê thường xuyên hay không.
Ảnh hưởng của caffeine lên huyết áp khác nhau ở mỗi người. Một số nghiên cứu cho thấy, sau khi nạp caffeine, huyết áp tâm thu có thể tăng từ 3–15 mmHg, còn huyết áp tâm trương tăng từ 4–13 mmHg.
Tác động của caffeine cũng phụ thuộc vào tình trạng huyết áp nền của từng người. Nếu bạn bị cao huyết áp, bệnh tim hoặc bệnh gan, nguy cơ huyết áp tăng sẽ cao hơn, vì vậy tốt nhất nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi quyết định có nên uống cà phê hay không.
Ngoài ra, cà phê còn chứa hàng trăm hợp chất hóa học có nguồn gốc thực vật. Những hợp chất này tạo nên hương vị và mùi thơm đặc trưng của cà phê, đồng thời ảnh hưởng đến sức khỏe và nguy cơ bệnh tật.
Các hợp chất thực vật tác động trực tiếp đến huyết áp bao gồm melanoidin, có khả năng điều hòa thể tích dịch cơ thể và hỗ trợ hoạt động của các enzyme kiểm soát huyết áp. Bên cạnh đó, axit quinic là một hợp chất khác đã được chứng minh là có thể làm giảm cả huyết áp tâm thu và tâm trương, thông qua việc cải thiện chức năng lớp nội mạc mạch máu, giúp mạch máu thích nghi tốt hơn với sự gia tăng huyết áp.
Uống cà phê có gây tăng huyết áp không?
Giáo sư Clare Collins cho biết, trong một nghiên cứu quy mô lớn tại Hàn Quốc với sự tham gia của 315.000 người, các nhà khoa học đã xem xét mối liên hệ giữa việc uống cà phê và nguy cơ mắc tăng huyết áp. Kết quả cho thấy, uống cà phê không liên quan đến việc làm tăng nguy cơ cao huyết áp.
Ngay cả khi phân tích theo giới tính, lượng cà phê tiêu thụ, cà phê có caffeine hay không caffeine, tình trạng hút thuốc hoặc thời gian theo dõi, các nhà nghiên cứu vẫn không tìm thấy mối liên hệ giữa việc uống cà phê và nguy cơ tăng huyết áp.
Một nghiên cứu khác tại Nhật Bản đã theo dõi hơn 18.000 người trưởng thành trong độ tuổi từ 40 đến 79 trong 18,9 năm. Trong số này có khoảng 1.800 người bị tăng huyết áp rất nặng, với huyết áp tâm thu từ 160 mmHg trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 100 mmHg trở lên.
Nghiên cứu cho thấy, so với những người không uống cà phê, những người uống từ hai tách cà phê mỗi ngày trở lên có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch (bao gồm nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ) cao gấp đôi.
Đối với những người có huyết áp bình thường hoặc bị tăng huyết áp nhẹ (huyết áp tâm thu trong khoảng 140–159 mmHg hoặc huyết áp tâm trương trong khoảng 90–99 mmHg), việc uống cà phê không liên quan đến nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch.
6 bí quyết uống cà phê an toàn
Giáo sư Clare Collins cho rằng, bạn không cần phải từ bỏ thói quen uống cà phê. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng:
● Hiểu rõ huyết áp, tiền sử sức khỏe của bản thân, cũng như biết những thực phẩm và đồ uống nào có chứa caffeine.
● Xem xét toàn bộ các yếu tố ảnh hưởng đến huyết áp và sức khỏe — bao gồm tiền sử gia đình, chế độ ăn uống, lượng muối tiêu thụ và mức độ vận động thể chất — để từ đó đưa ra quyết định hợp lý về dinh dưỡng và tập luyện.
● Nhận biết phản ứng của cơ thể với caffeine, và tránh dùng caffeine trước khi đo huyết áp.
● Không nên uống caffeine vào buổi chiều, nhằm tránh ảnh hưởng đến giấc ngủ.
● Kiểm soát lượng cà phê tiêu thụ, không uống quá 4 tách mỗi ngày, hoặc cân nhắc chuyển sang cà phê ít caffeine.
● Nếu huyết áp tâm thu từ 160 mmHg trở lên, hoặc huyết áp tâm trương từ 100 mmHg trở lên, hãy giới hạn lượng cà phê ở mức 1 tách mỗi ngày và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Xem thêm
Từ khóa cà phê tăng huyết áp
