Nghi vấn Quốc hội Trung Quốc né tránh xử lý vụ án tướng Trương Hữu Hiệp

Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Nhân đại) Trung Quốc đã họp vào ngày 2/2, thông báo chấm dứt tư cách đại biểu của nhiều cá nhân, bao gồm các nhân sự thuộc hệ thống công nghiệp quân sự. Tuy nhiên, điều thu hút sự chú ý lớn từ dư luận là hội nghị này không hề đề cập đến hai nhân vật cấp cao trong quân đội đã bị tuyên bố ‘ngã ngựa’ trước đó là Trương Hựu Hiệp (Zhang Youxia) và Lưu Chấn Lập (Liu Zhenli). Theo dữ liệu công khai, cả hai hiện vẫn giữ tư cách đại biểu Nhân đại toàn quốc và thuộc đoàn đại biểu Quân đội và Cảnh sát vũ trang. Kết quả xử lý này trái ngược hoàn toàn với dự đoán phổ biến của giới quan sát trước đó.

Hội nghị cũng không đả động đến vấn đề tư cách đại biểu của hệ thống quân đội, đồng thời chưa chạm tới các quan chức đã bị thông báo ‘ngã ngựa’ trước đó như Tôn Thiệu Thành, Vương Tường Hỷ; tư cách đại biểu Nhân đại của họ vẫn được giữ nguyên. Tiêu điểm mà dư luận đặc biệt quan tâm — liệu có bãi miễn tư cách đại biểu của hai tướng Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập hay không — cuối cùng đã không có bất kỳ tiến triển nào.

Những người bị chấm dứt tư cách đều thuộc hệ thống công nghiệp quân sự

Hội nghị lần này do Ủy viên trưởng Nhân đại Triệu Lạc Tế chủ trì. Theo thông báo số 15 của Ủy ban Thường vụ Nhân đại khóa 14 phát đi sau cuộc họp, 3 người bị chấm dứt tư cách đại biểu là Chu Tân Dân, La Kỳ và Lưu Thương Lý. Do đó, số lượng đại biểu thực tế của Nhân đại toàn quốc giảm từ 2900 xuống còn 2897 người.

Tư liệu công khai cho thấy, Chu Tân Dân từng là Chủ tịch kiêm Bí thư Đảng đoàn Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc; La Kỳ là viện sĩ Học viện Kỹ thuật Trung Quốc, từng là Tổng công trình sư của Tập đoàn Hạt nhân Quốc gia Trung Quốc; Lưu Thương Lý cũng là viện sĩ Học viện Khoa học Trung Quốc, từng giữ chức Viện trưởng Viện Vật lý Kỹ thuật Trung Quốc.

Ba cá nhân trên từ lâu đã làm việc trong các lĩnh vực kỹ thuật như hàng không, năng lượng hạt nhân và có mối liên hệ mật thiết với hệ thống công nghiệp quốc phòng.

Người trong cuộc tiết lộ dự thảo nghị quyết bị chặn đứng

Kim Triết (hóa danh), một người am hiểu tình hình chính trị ĐCSTQ, nói với tờ Epoch Times rằng theo tìm hiểu của ông, phía quân đội đã đệ trình lên Nhân đại các dự án nghị quyết liên quan đến việc bãi miễn tư cách đại biểu của hai tướng Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập, đồng thời yêu cầu Nhân đại phê chuẩn. Ông cho biết, nếu các nghị quyết này không được đệ trình, thì bản thân cuộc họp Ủy ban Thường vụ Nhân đại lần này là không cần thiết, vì theo thông lệ, cơ quan này sẽ họp định kỳ vào cuối tháng Hai để chuẩn bị cho kỳ họp “Lưỡng hội” toàn quốc.

Kim Triết cho rằng việc các nghị quyết liên quan cuối cùng không được thông qua tại hội nghị này cho thấy hệ thống Nhân đại đã không đồng bộ hóa với chương trình nghị sự chính trị của ông Tập Cận Bình trong các vấn đề then chốt. Điều này cũng ám chỉ mối quan hệ giữa ông Triệu Lạc Tế và ông Tập Cận Bình có thể đã xuất hiện rạn nứt.

Học giả chỉ ra sự bất thường trong quy trình

Trong cuộc phỏng vấn với Epoch Times, học giả hiến pháp Đại Lục Hoàng Điền (hóa danh) nhận định rằng xét về logic chính trị, Ủy ban Thường vụ Nhân đại có không gian quyết định khá lớn trong việc xử lý tư cách đại biểu. Việc lựa chọn chấm dứt tư cách của một vài cá nhân không cấu thành vi phạm quy trình. Tuy nhiên, nếu quan sát cách vận hành quyền lực thực sự của ĐCSTQ, cách làm “chỉ xử lý nhân vật bên lề, tạm thời không đụng đến đối tượng cốt lõi” này là rất bất thường.

Ông cũng chỉ ra rằng trong các đợt chỉnh đốn quân đội và chống tham nhũng trước đây, một khi các tướng lĩnh cao cấp đã bị xử lý rõ ràng, việc điều chỉnh tư cách đại biểu Nhân đại thường chỉ là một động tác mang tính thủ tục theo sau, chứ không bị gác lại lâu dài hoặc cố tình né tránh.

So sánh với các vụ án của Quách Bá Hùng, Từ Tài Hậu, Phòng Phong Huy trước đây, tư cách đại biểu Nhân đại thường được xử lý trong vòng vài tháng sau khi có kết luận chính trị. Một khi đã đưa vào chương trình họp Nhân đại, hiếm khi xảy ra tình trạng “họp mà không xử lý đối tượng cốt lõi”. Ông Trương Hựu Hiệp và ông Lưu Chấn Lập bị điều tra không lâu thì Ủy ban Thường vụ Nhân đại họp, nhưng lại không xử lý tư cách của họ — đây là trường hợp hiếm thấy trong tiền lệ.

Hoàng Điền đặt nghi vấn: Hai tướng Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập được thông báo bị điều tra vào ngày 24/1, Nhân đại họp vào ngày 2/2 nhưng không chấm dứt tư cách của họ. Vấn đề không nằm ở việc hai sự kiện chỉ cách nhau vài ngày, mà là hội nghị đã diễn ra nhưng lại không đưa ra quyết định với các nhân vật trọng tâm. Ông cho rằng trong quá khứ, nếu thời gian điều tra còn ngắn, vấn đề sẽ không được đưa vào chương trình họp; nhưng một khi đã đưa vào, kết quả xử lý thường rất nhanh chóng. Chưa từng có tiền lệ “họp để né tránh đối tượng cốt lõi nhất”.

Sự tương phản giữa vận hành của Quân ủy và tuyên truyền

Phân tích về sự lựa chọn “né tránh” này, một học giả khác là ông Hà cho rằng đây là một tín hiệu mạnh mẽ gửi ra bên ngoài. “Điều này cho thấy nội bộ ĐCSTQ vẫn chưa đạt được sự đồng thuận về một số vấn đề quyền lực trọng đại, đặc biệt là trong việc vận hành hệ thống hành chính và quyền lực Quân ủy. Do sự bất mãn với ông Tập, việc thúc đẩy quy trình đã không diễn ra suôn sẻ.”

Ông Hà chỉ ra rằng việc không thể đưa ra kết quả xử lý ở cấp độ Nhân đại cho thấy cấp cao nhất của ĐCSTQ vẫn còn những phán đoán khác nhau, sự điều phối chưa hoàn tất. Đây không phải là Nhân đại “đột nhiên cứng rắn”, mà là chương trình nghị sự quyền lực của ông Tập Cận Bình đã gặp lực cản tại các nút thắt then chốt.

Kể từ sự kiện ngày 24/1, hoạt động công khai của Quân ủy Trung ương ĐCSTQ liên tục ở trạng thái bất thường. Các kênh chính thống không đưa tin về các cuộc họp, hoạt động tập thể hay động thái của lãnh đạo quân ủy. Ngày 6/2, trang web Quân đội Trung Quốc đăng lại bài viết của Nhân dân Nhật báo có tiêu đề “Luôn đặt sự ấm lạnh của chiến sĩ trong tâm — Sự quan tâm sâu sắc của Chủ tịch Tập Cận Bình”. Bài viết mang tính hồi tưởng về việc ông Tập thăm các đơn vị những năm qua, giọng điệu ấm áp nhưng hoàn toàn không đề cập đến thông tin vận hành thực tế hay các quyết sách hiện tại của Quân ủy.

Các nhà phân tích cho rằng trong bối cảnh Quân ủy thiếu vắng các hoạt động công khai dài ngày, việc tập trung tung ra các bài viết tuyên truyền thiên về cảm xúc như vậy càng khiến dư luận chú ý đến sự khác biệt giữa tình hình vận hành thực tế của hệ thống quyền lực quân sự và những gì chính quyền đang cố gắng thể hiện ra bên ngoài.

Cho đến nay, các vấn đề xoay quanh hai tướng Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập vẫn chưa có kết quả rõ ràng về mặt chế độ. Trạng thái vận hành thực tế của Quân ủy Trung ương và hướng đi tiếp theo vẫn cần được quan sát thêm.