Testosterone có thể làm chậm sự phát triển của ung thư não

Khánh Ngọc
•
Chủ Nhật, 14/06/2026

Những phát hiện từ một nghiên cứu mới đang làm thay đổi các giả định tồn tại suốt nhiều thập niên về mối quan hệ giữa hormone sinh dục nam và bệnh ung thư.

Khi bắt đầu tìm hiểu vì sao u nguyên bào thần kinh đệm (glioblastoma) xảy ra ở nam giới nhiều hơn nữ giới và có tỷ lệ tử vong cao hơn, các nhà nghiên cứu cho rằng testosterone có thể là một phần nguyên nhân khiến bệnh tiến triển nặng hơn. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu lại cho thấy điều hoàn toàn ngược lại.

Một nghiên cứu mới của Cleveland Clinic, được công bố trên Nature (Tập san khoa học đa ngành Nature), đang thách thức những quan niệm lâu nay về vai trò của hormone sinh dục nam trong ung thư não.

Các phát hiện cho thấy testosterone có thể giúp làm chậm sự tiến triển của u nguyên bào thần kinh đệm, một dạng ung thư não có mức độ ác tính cao, xuất hiện ở nam giới nhiều hơn nữ giới khoảng 60%.

Trong một tuyên bố, bác sĩ Anthony Letai, Giám đốc nghiên cứu thuộc Viện Ung thư Quốc gia thuộc Viện Y tế Quốc gia, cho biết: “Kết quả này là một bất ngờ đáng hoan nghênh và có thể mở ra một hướng đi mới cho việc phát triển các liệu pháp điều trị đối với loại ung thư có tỷ lệ tử vong ở nam giới cao hơn này”.

U nguyên bào thần kinh đệm chiếm khoảng 14% tổng số khối u não nguyên phát được chẩn đoán tại Hoa Kỳ, với trung bình hơn 12.000 ca mắc mới mỗi năm. Mặc dù tỷ lệ sống sót của bệnh nhân u nguyên bào thần kinh đệm đã cải thiện ở mức khiêm tốn trong 20 năm qua nhưng sự cải thiện này chủ yếu tập trung vào khả năng sống sót trong ngắn hạn, từ 1 đến 2 năm sau chẩn đoán. Trong khi đó, tỷ lệ sống sót dài hạn từ 5 năm trở lên vẫn hầu như không có chuyển biến đáng kể.

Testosterone ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch

hạnh phúc — *(Ảnh minh họa: SpeedKingz/ Shutterstock)*

Từ lâu, các nhà khoa học đã nghi ngờ rằng các hormone sinh dục nam như testosterone có thể thúc đẩy sự phát triển của khối u bằng cách làm suy yếu phản ứng miễn dịch đối với một số loại ung thư. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đã cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác: testosterone thực sự làm chậm sự phát triển của u nguyên bào thần kinh đệm ở nam giới. Điều đáng chú ý là khi testosterone bị ức chế, khối u lại phát triển nhanh hơn, qua đó củng cố giả thuyết rằng hormone này có thể đóng vai trò bảo vệ.

Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những nam giới mắc u nguyên bào thần kinh đệm đang được bổ sung testosterone vì các lý do không liên quan đến ung thư có nguy cơ tử vong thấp hơn 38% so với những bệnh nhân không dùng liệu pháp bổ sung này.

Nhóm nghiên cứu tập trung tìm hiểu cách testosterone tương tác với các tế bào miễn dịch của não, được gọi là vi bào thần kinh đệm (microglia).

Trong điều kiện bình thường, testosterone giúp kiểm soát hoạt động của các vi bào thần kinh đệm. Khi thiếu testosterone, các tế bào này sẽ kích hoạt phản ứng viêm, ảnh hưởng đến hệ thống đáp ứng với căng thẳng của cơ thể và làm suy yếu các cơ chế bảo vệ miễn dịch, từ đó thúc đẩy sự phát triển của khối u.

Các nhà nghiên cứu đã đánh giá tác động của việc giảm nồng độ testosterone thông qua các mô hình tiền lâm sàng trên chuột, kết hợp với dữ liệu từ hơn 1.300 nam giới mắc u nguyên bào thần kinh đệm.

Trong các mô hình chuột mắc u nguyên bào thần kinh đệm, các nhà nghiên cứu loại bỏ testosterone bằng cách thiến chuột đực. Kết quả cho thấy việc thiến làm tăng tốc độ phát triển của khối u trong não, nhưng lại làm chậm sự phát triển của các khối u nằm ngoài não.

Sự thiếu hụt testosterone làm gia tăng nồng độ các hormone gây căng thẳng, từ đó ức chế hoạt động của các tế bào miễn dịch và kích hoạt tình trạng viêm trong não, tạo ra một môi trường thuận lợi để khối u phát triển nhanh hơn.

Sự gia tăng đột biến của các hormone gây căng thẳng đã kích hoạt những phản ứng sinh học khiến não trở nên tách biệt hơn với phần còn lại của cơ thể. Cơ chế bảo vệ này tạo ra một môi trường ức chế miễn dịch trong não, khiến ít tế bào miễn dịch hơn có thể tiếp cận khối u đang phát triển. Kết quả là khối u phần lớn phát triển mà không bị kiểm soát. Tuy nhiên, các tác giả nghiên cứu nhận thấy testosterone không tạo ra tác động tương tự ở chuột cái.

Trong tuyên bố của mình, tác giả liên hệ của nghiên cứu, Giáo sư Justin Lathia, chuyên ngành khoa học ung thư và là Giám đốc khoa học của Trung tâm U não và Ung thư thần kinh Rose Ella Burkhardt thuộc Cleveland Clinic, giải thích: “Não bộ đã tiến hóa theo hướng ngăn chặn các tác nhân từ bên ngoài xâm nhập, trong đó có cả các tế bào miễn dịch đến từ những nơi khác trong cơ thể. Đây là một mô rất nhạy cảm và thường không thích xảy ra các phản ứng miễn dịch quá mạnh”.

Liệu pháp testosterone cũng tiềm ẩn rủi ro

Các chuyên gia không tham gia nghiên cứu khuyến cáo cần thận trọng khi diễn giải các phát hiện này.

Bác sĩ Randy D’Amico, bác sĩ phẫu thuật thần kinh tại Northwell Lenox Hill Hospital ở New York, cảnh báo rằng liệu pháp testosterone vẫn tiềm ẩn những rủi ro thực sự, bao gồm các biến chứng tim mạch, rối loạn đông máu và nguy cơ kích thích sự phát triển của các loại ung thư nhạy cảm với hormone khác, chẳng hạn như ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, một số nghiên cứu lại không ủng hộ quan điểm cho rằng testosterone làm gia tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt.

Bác sĩ D’Amico cũng lưu ý rằng các nghiên cứu trước đây từng cho thấy tín hiệu androgen “trong một số hoàn cảnh nhất định có thể thúc đẩy sự phát triển của u thần kinh đệm”.

Tuy vậy, ông thừa nhận rằng nghiên cứu này thực sự “mở ra cánh cửa” cho các nghiên cứu trong tương lai nhằm tìm hiểu liệu việc điều chỉnh hormone có thể đóng vai trò như một chiến lược điều trị bổ sung hay không, đặc biệt đối với những bệnh nhân u nguyên bào thần kinh đệm được xác định có tình trạng thiếu hụt hormone.

Trao đổi với The Epoch Times, bác sĩ D’Amico cho biết: “Nghiên cứu này cũng đặt ra khả năng rằng một ngày nào đó nồng độ hormone có thể được sử dụng như các dấu ấn sinh học để dự đoán tiên lượng bệnh hoặc đánh giá đáp ứng điều trị”. Ông nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất mà nghiên cứu này cho thấy là não bộ, hệ miễn dịch, hệ nội tiết và vi môi trường khối u đều có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong việc chi phối hành vi của khối u.

Cần thêm nhiều nghiên cứu

Các phát hiện của nghiên cứu cũng phù hợp với những quan sát thu được từ dữ liệu trên người. Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng số lượng tế bào T, là nhóm tế bào miễn dịch quan trọng trong việc chống lại ung thư, có xu hướng giảm dần theo tuổi ở nam giới.

Sau khi phân tích dữ liệu từ các hệ thống đăng ký ung thư, họ phát hiện rằng những nam giới mắc u nguyên bào thần kinh đệm được điều trị bằng testosterone kết hợp với phác đồ điều trị tiêu chuẩn, bao gồm phẫu thuật, hóa trị và xạ trị, có thời gian sống trung bình dài hơn gần 40% so với những bệnh nhân không được bổ sung testosterone.

Ông Lathia cho biết nghiên cứu này mang lại những hiểu biết mới về cách hormone và hệ thần kinh tương tác với bệnh ung thư, đồng thời gợi ý rằng testosterone có thể được cân nhắc như một lựa chọn điều trị trong tương lai, mở ra khả năng thay đổi cách tiếp cận đối với điều trị u nguyên bào thần kinh đệm.

Trao đổi với The Epoch Times, bác sĩ Aaron Cohen-Gadol, bác sĩ phẫu thuật thần kinh, nhà sáng lập kiêm chủ tịch Viện Não và Cột sống ATLAS (ATLAS Institute of Brain and Spine) tại Los Angeles, người không tham gia nghiên cứu, cho biết các phát hiện này “có thể, nhưng hiện vẫn chưa đủ cơ sở” để cho thấy testosterone sẽ đóng vai trò trong phác đồ điều trị tiêu chuẩn đối với u nguyên bào thần kinh đệm trong tương lai.

Ông nói: “Đây là phát hiện ban đầu nhằm hình thành giả thuyết nghiên cứu, dựa trên các nghiên cứu tiền lâm sàng kết hợp với dữ liệu quan sát trên người. Vì vậy, ở thời điểm hiện nay, nghiên cứu này chưa đủ cơ sở để ủng hộ việc sử dụng testosterone như một phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho u nguyên bào thần kinh đệm”.

Bác sĩ Cohen-Gadol nhấn mạnh rằng mặc dù nghiên cứu cho thấy hormone sinh dục nam có thể đóng vai trò đáng kể trong bệnh u nguyên bào thần kinh đệm ở nam giới, các xét nghiệm đo nồng độ hormone hiện nay vẫn chưa đủ cơ sở để được sử dụng như những “chỉ dấu tiên lượng” đáng tin cậy hoặc làm căn cứ hướng dẫn quyết định điều trị. Ông cho rằng cần có thêm các nghiên cứu nghiêm ngặt và quy mô lớn hơn để xác nhận giá trị tiềm năng của những ứng dụng này.

Theo The Epoch Times